Research Article

Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi

Volume: 28 Number: 84 September 30, 2026
EN TR

Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi

Abstract

Mikroplastikler olarak tanımlanan ve boyutu 5 mm’den küçük olan plastik parçacıklar, sucul ekosistem başta olmak üzere birçok alıcı ortamda tespit edilmektedir. Yapay sulakalan sistemleri, kırsal bölgelerde bu parçacıkların alıcı ortamlara ulaşmasını yüksek oranlarda önleyen bir sistemdir. Bu sistemin önemli bir parçası olan yapay sulakalan bitkilerinin mikroplastik giderimindeki rolü tam anlamıyla bilinememektedir. Bu çalışma kapsamında, Denizli ilinde bulunan bir yüzey altı akışlı yapay sulakalan sisteminde Phragmites australis bitkisinin mikroplastik giderim potansiyeli araştırılmıştır. Giriş ve arıtılmış su bölgesinden toplanan bitki örneklerinin kök, gövde ve sürgün ucu bölgeleri mikroplastik varlığı açısından kapsamlı şekilde incelenmiştir. Bitki numunelerinde gerçekleştirilen ekstraksiyon işlemleri sonrasında giriş bölgesinde, arıtılmış su bölgesine kıyasla daha yüksek miktarda mikroplastik tespit edildiği ortaya çıkmıştır. Giriş bölümünde en fazla mikroplastik yoğunluğuna gövde bölümünde rastlanmıştır (653,33±13,27 MP/g). Arıtılmış su bölgesinde de gövde bölümü en yoğun mikroplastik içeriğine sahip bölüm olarak tespit edilmiştir (623,33±13,86 MP/g). Mikroplastiklerin renk skalası giriş ve çıkış bölgelerinde benzer dağılım göstererek en fazla beyaz-şeffaf renkli mikroplastiklere rastlanmıştır. Girişte beyaz-şeffaf renk dağılımı; gövde (%84,69), kök (%69,85), sürgün ucu (%75,76) iken arıtılmış suda; gövde (%75,94), kök (%70,63), sürgün ucu (%%79,19) şeklindedir. Mikroplastikler şekillerine göre lif ve film olarak tanımlanmıştır. Lif, tüm numunelerde en sık karşılaşılan şekil olmuştur. Girişte lif dağılımı; kök (%79,41), gövde (%66,33), sürgün ucu (%74,55) olarak belirlenmiştir. Arıtılmış suda ise; kök (%83,33), gövde (%64,17), sürgün ucu (%67,79) şeklinde bir dağılım ortaya çıktığı görülmüştür. Ayrıca bitki bünyesinde yürütülen kimyasal analizler sonucunda, giriş bölgesinde polietilen tereftalat (PET) ve polietilen (PE) polimeri; arıtılmış su bölgesinde ise PET, PE ve polipropilen (PP) polimerlerine rastlanmıştır.

Keywords

Supporting Institution

Pamukkale Üniversitesi

Project Number

2021FEBE005

Ethical Statement

Hazırlanan makalede etik kurul izni alınmasına gerek yoktur. Hazırlanan makalede herhangi bir kişi/kurum ile çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Thanks

Bu çalışma Pamukkale Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projesi tarafından 2021FEBE005 nolu proje ile desteklenmiştir.

References

  1. Andrady AL, Neal MA. Applications and societal benefits of plastics. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences 2009;364(1526):1977-1984. doi:10.1098/rstb.2008.0304
  2. Meikle JL. American plastic: a cultural history. 2000. Erişim adresi: [https://books.google.com/books/about/American_Plastic.html?hl=tr&id=u_1ePU4GEGAC]
  3. Gilbert M. Plastics Materials: Introduction and Historical Development. In: Brydson's Plastics Materials: Eighth Edition; 2017, p. 1-18. doi:10.1016/B978-0-323-35824-8.00001-3
  4. Geyer R, Jambeck JR, Law KL. Production, use, and fate of all plastics ever made. Science Advances 2017;3(7). doi:10.1126/sciadv.1700782/SUPPL_FILE/1700782_SM.PDF
  5. Houssini K, Li J, Tan Q. Complexities of the global plastics supply chain revealed in a trade-linked material flow analysis. Communications Earth & Environment 2025;6(1):1-11. doi:10.1038/s43247-025-02169-5
  6. Thompson RC, Moore CJ, Saal FSV, Swan SH. Plastics, the environment and human health: current consensus and future trends. royalsocietypublishing.org 2009;364(1526):2153-2166. doi:10.1098/rstb.2009.0053
  7. Wright SL, Thompson RC, Galloway TS. The physical impacts of microplastics on marine organisms: A review. Environmental Pollution 2013;178:483-492. doi:10.1016/j.envpol.2013.02.031
  8. Browne MA, Crump P, Niven SJ, Teuten E, Tonkin A, Galloway T, et al. Accumulation of microplastic on shorelines woldwide: Sources and sinks. Environmental Science and Technology 2011;45(21):9175-9179. doi:10.1021/es201811s

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environmental Pollution and Prevention

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2026

Submission Date

August 25, 2025

Acceptance Date

December 15, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 28 Number: 84

APA
Baylan, N., Koyuncuoğlu, P., & Erden, G. (2026). Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi, 28(84), 390-398. https://izlik.org/JA28LM28TK
AMA
1.Baylan N, Koyuncuoğlu P, Erden G. Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi. DEUFMD. 2026;28(84):390-398. https://izlik.org/JA28LM28TK
Chicago
Baylan, Neriman, Pelin Koyuncuoğlu, and Gülbin Erden. 2026. “Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi 28 (84): 390-98. https://izlik.org/JA28LM28TK.
EndNote
Baylan N, Koyuncuoğlu P, Erden G (September 1, 2026) Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28 84 390–398.
IEEE
[1]N. Baylan, P. Koyuncuoğlu, and G. Erden, “Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi”, DEUFMD, vol. 28, no. 84, pp. 390–398, Sept. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA28LM28TK
ISNAD
Baylan, Neriman - Koyuncuoğlu, Pelin - Erden, Gülbin. “Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28/84 (September 1, 2026): 390-398. https://izlik.org/JA28LM28TK.
JAMA
1.Baylan N, Koyuncuoğlu P, Erden G. Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi. DEUFMD. 2026;28:390–398.
MLA
Baylan, Neriman, et al. “Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi, vol. 28, no. 84, Sept. 2026, pp. 390-8, https://izlik.org/JA28LM28TK.
Vancouver
1.Neriman Baylan, Pelin Koyuncuoğlu, Gülbin Erden. Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi. DEUFMD [Internet]. 2026 Sep. 1;28(84):390-8. Available from: https://izlik.org/JA28LM28TK

This journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0).

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjliNTAvMDBjMi8xZmIxLzY5MjZmZDIyOGE1NzgyLjA3MzU5MTk2LnBuZyIsImV4cCI6MTc2NDE2OTMzMSwibm9uY2UiOiI2MTU1ODg1NGZlYzhkZTA1OThkNTU2NGFmYTQzYTc0YiJ9.O5b4Ex8bMlFv5797LL8VnE9YWS_X5880dfbmOp2-kc8