Araştırma Makalesi

Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi

Cilt: 28 Sayı: 84 30 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi

Öz

Mikroplastikler olarak tanımlanan ve boyutu 5 mm’den küçük olan plastik parçacıklar, sucul ekosistem başta olmak üzere birçok alıcı ortamda tespit edilmektedir. Yapay sulakalan sistemleri, kırsal bölgelerde bu parçacıkların alıcı ortamlara ulaşmasını yüksek oranlarda önleyen bir sistemdir. Bu sistemin önemli bir parçası olan yapay sulakalan bitkilerinin mikroplastik giderimindeki rolü tam anlamıyla bilinememektedir. Bu çalışma kapsamında, Denizli ilinde bulunan bir yüzey altı akışlı yapay sulakalan sisteminde Phragmites australis bitkisinin mikroplastik giderim potansiyeli araştırılmıştır. Giriş ve arıtılmış su bölgesinden toplanan bitki örneklerinin kök, gövde ve sürgün ucu bölgeleri mikroplastik varlığı açısından kapsamlı şekilde incelenmiştir. Bitki numunelerinde gerçekleştirilen ekstraksiyon işlemleri sonrasında giriş bölgesinde, arıtılmış su bölgesine kıyasla daha yüksek miktarda mikroplastik tespit edildiği ortaya çıkmıştır. Giriş bölümünde en fazla mikroplastik yoğunluğuna gövde bölümünde rastlanmıştır (653,33±13,27 MP/g). Arıtılmış su bölgesinde de gövde bölümü en yoğun mikroplastik içeriğine sahip bölüm olarak tespit edilmiştir (623,33±13,86 MP/g). Mikroplastiklerin renk skalası giriş ve çıkış bölgelerinde benzer dağılım göstererek en fazla beyaz-şeffaf renkli mikroplastiklere rastlanmıştır. Girişte beyaz-şeffaf renk dağılımı; gövde (%84,69), kök (%69,85), sürgün ucu (%75,76) iken arıtılmış suda; gövde (%75,94), kök (%70,63), sürgün ucu (%%79,19) şeklindedir. Mikroplastikler şekillerine göre lif ve film olarak tanımlanmıştır. Lif, tüm numunelerde en sık karşılaşılan şekil olmuştur. Girişte lif dağılımı; kök (%79,41), gövde (%66,33), sürgün ucu (%74,55) olarak belirlenmiştir. Arıtılmış suda ise; kök (%83,33), gövde (%64,17), sürgün ucu (%67,79) şeklinde bir dağılım ortaya çıktığı görülmüştür. Ayrıca bitki bünyesinde yürütülen kimyasal analizler sonucunda, giriş bölgesinde polietilen tereftalat (PET) ve polietilen (PE) polimeri; arıtılmış su bölgesinde ise PET, PE ve polipropilen (PP) polimerlerine rastlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Pamukkale Üniversitesi

Proje Numarası

2021FEBE005

Etik Beyan

Hazırlanan makalede etik kurul izni alınmasına gerek yoktur. Hazırlanan makalede herhangi bir kişi/kurum ile çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Teşekkür

Bu çalışma Pamukkale Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projesi tarafından 2021FEBE005 nolu proje ile desteklenmiştir.

Kaynakça

  1. Andrady AL, Neal MA. Applications and societal benefits of plastics. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences 2009;364(1526):1977-1984. doi:10.1098/rstb.2008.0304
  2. Meikle JL. American plastic: a cultural history. 2000. Erişim adresi: [https://books.google.com/books/about/American_Plastic.html?hl=tr&id=u_1ePU4GEGAC]
  3. Gilbert M. Plastics Materials: Introduction and Historical Development. In: Brydson's Plastics Materials: Eighth Edition; 2017, p. 1-18. doi:10.1016/B978-0-323-35824-8.00001-3
  4. Geyer R, Jambeck JR, Law KL. Production, use, and fate of all plastics ever made. Science Advances 2017;3(7). doi:10.1126/sciadv.1700782/SUPPL_FILE/1700782_SM.PDF
  5. Houssini K, Li J, Tan Q. Complexities of the global plastics supply chain revealed in a trade-linked material flow analysis. Communications Earth & Environment 2025;6(1):1-11. doi:10.1038/s43247-025-02169-5
  6. Thompson RC, Moore CJ, Saal FSV, Swan SH. Plastics, the environment and human health: current consensus and future trends. royalsocietypublishing.org 2009;364(1526):2153-2166. doi:10.1098/rstb.2009.0053
  7. Wright SL, Thompson RC, Galloway TS. The physical impacts of microplastics on marine organisms: A review. Environmental Pollution 2013;178:483-492. doi:10.1016/j.envpol.2013.02.031
  8. Browne MA, Crump P, Niven SJ, Teuten E, Tonkin A, Galloway T, et al. Accumulation of microplastic on shorelines woldwide: Sources and sinks. Environmental Science and Technology 2011;45(21):9175-9179. doi:10.1021/es201811s

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Kirliliği ve Önlenmesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

25 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

15 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 84

Kaynak Göster

APA
Baylan, N., Koyuncuoğlu, P., & Erden, G. (2026). Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 28(84), 390-398. https://izlik.org/JA28LM28TK
AMA
1.Baylan N, Koyuncuoğlu P, Erden G. Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi. DEUFMD. 2026;28(84):390-398. https://izlik.org/JA28LM28TK
Chicago
Baylan, Neriman, Pelin Koyuncuoğlu, ve Gülbin Erden. 2026. “Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28 (84): 390-98. https://izlik.org/JA28LM28TK.
EndNote
Baylan N, Koyuncuoğlu P, Erden G (01 Eylül 2026) Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28 84 390–398.
IEEE
[1]N. Baylan, P. Koyuncuoğlu, ve G. Erden, “Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi”, DEUFMD, c. 28, sy 84, ss. 390–398, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28LM28TK
ISNAD
Baylan, Neriman - Koyuncuoğlu, Pelin - Erden, Gülbin. “Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28/84 (01 Eylül 2026): 390-398. https://izlik.org/JA28LM28TK.
JAMA
1.Baylan N, Koyuncuoğlu P, Erden G. Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi. DEUFMD. 2026;28:390–398.
MLA
Baylan, Neriman, vd. “Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, c. 28, sy 84, Eylül 2026, ss. 390-8, https://izlik.org/JA28LM28TK.
Vancouver
1.Neriman Baylan, Pelin Koyuncuoğlu, Gülbin Erden. Yapay Sulakalan Sistemlerinde Bitki Temelli Mikroplastik İncelemesi. DEUFMD [Internet]. 01 Eylül 2026;28(84):390-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28LM28TK

Bu dergi, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) altında lisanslanmıştır.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjliNTAvMDBjMi8xZmIxLzY5MjZmZDIyOGE1NzgyLjA3MzU5MTk2LnBuZyIsImV4cCI6MTc2NDE2OTE1Nywibm9uY2UiOiJhZDRmNjNlNzdhOWYwOWQ4YTNjNGVmNGIxOTFlZWViNyJ9.4Dxgc9mc-p4Tyti8NTU5pxEfGUWeuJud1fPWxu2mUy8