Research Article

Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı

Volume: 28 Number: 84 September 30, 2026
TR EN

Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı

Abstract

Havalimanlarında artan trafik talebi, Terminal Manevra Sahası’nda (TMS) etkin sıralama ve kapasite kullanımını kritik hale getirmektedir. Bu çalışma, TMS’de yatay düzlemde uçak sıralamasını ele alarak Toplama Noktası Sistemi temelinde gecikme odaklı bir karar destek yaklaşımı önermektedir. Önerilen yapı, TMS yol ağı yapısını ve operasyonel kısıtları esas alarak uçakların TMS’ye giriş anındaki durumunu değerlendirmekte, zaman çakışmalarını gecikme atamasıyla çözmekte ve son yaklaşma aşamasında düzenli bir trafik akışı sağlamayı amaçlamaktadır. Geliştirilen uygulama; ısı haritaları, toplam uçuş süresi ve emisyon hesapları gibi işlevlerle planlama kontrolörüne operasyon öncesi uygulama içinde öngörü sunmakta, Kısıt Uyarlamalı Monte Carlo Simülasyonu aracılığıyla farklı trafik senaryolarının incelenmesine de imkân tanımakta ve ilgili literatüre farklı bir bakış açısı getirmektedir. Bu yönleriyle çalışma ve geliştirilen arayüz, TMS içindeki yatay sıralama probleminin çözümüne kapsamlı ve pratik bir katkı sunmaktadır. Üç farklı trafik yoğunluğu ile yapılan testlerde (toplam 30 test) algoritma problemleri çözmüş, orta ve yoğun trafiklerde limitlerin esnetilmesine ihtiyaç duymamıştır, ancak aşırı yoğun trafik akışında bazı uçaklar için kademeli esnetme uygulanmıştır. Her test setinin çözüm, görselleştirme ve raporlama işlemleri 30 saniye altında sezgisel algoritma tarafından gerçekleştirilmiştir.

Keywords

References

  1. DHMI. İstatistik-Tüm Uçak Trafiği; 2025.
  2. Dalmau R, Alenka J, Prats X. Combining the assignment of pre-defined routes and RTAs to sequence and merge arrival traffic. İçinde: 17th AIAA Aviation Technology, Integration, and Operations Conference; 2017, s. 1-12.
  3. Sáez R, Dalmau R, Prats X. Optimal assignment of 4D close-loop instructions to enable CDOs in dense TMAs. İçinde: AIAA/IEEE Digital Avionics Systems Conference; 2018.
  4. Sáez R, Prats X, Polishchuk T, Polishchuk V. Traffic synchronization in terminal airspace to enable continuous descent operations in trombone sequencing and merging procedures: an implementation study for Frankfurt airport. Transportation Research Part C 2020;121:102875. doi:10.1016/j.trc.2020.102875.
  5. Boursier L, Favennec B, Hoffman E, Trzmiel A, Vergne F, Zeghal K. Merging arrival flows without heading instructions. İçinde: 7th USA/Europe Air Traffic Management Research and Development Seminar; 2007, s. 414-421.
  6. Liang M, Delahaye D, Maréchal P. Integrated sequencing and merging aircraft to parallel runways with automated conflict resolution and advanced avionics capabilities. Transportation Research Part C 2017;85:268-291. doi:10.1016/j.trc.2017.09.012.
  7. Liang M, Delahaye D, Marechal P. Conflict-free arrival and departure trajectory planning for parallel runway with advanced point-merge system. Transportation Research Part C 2018;95:207-227. doi:10.1016/j.trc.2018.07.006.
  8. Sahin O, Usanmaz O, Turgut ET. An assessment of flight efficiency based on the point merge system at metroplex airports. Aircraft Engineering and Aerospace Technology 2018;90:1-10. doi:10.1108/AEAT-06-2016-0097.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Air-Space Transportation

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2026

Submission Date

November 18, 2025

Acceptance Date

April 17, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 28 Number: 84

APA
Demirel, S. (2026). Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi, 28(84), 529-538. https://izlik.org/JA87AU54JH
AMA
1.Demirel S. Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. DEUFMD. 2026;28(84):529-538. https://izlik.org/JA87AU54JH
Chicago
Demirel, Soner. 2026. “Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması Için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi 28 (84): 529-38. https://izlik.org/JA87AU54JH.
EndNote
Demirel S (September 1, 2026) Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28 84 529–538.
IEEE
[1]S. Demirel, “Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı”, DEUFMD, vol. 28, no. 84, pp. 529–538, Sept. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA87AU54JH
ISNAD
Demirel, Soner. “Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması Için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28/84 (September 1, 2026): 529-538. https://izlik.org/JA87AU54JH.
JAMA
1.Demirel S. Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. DEUFMD. 2026;28:529–538.
MLA
Demirel, Soner. “Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması Için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi, vol. 28, no. 84, Sept. 2026, pp. 529-38, https://izlik.org/JA87AU54JH.
Vancouver
1.Soner Demirel. Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. DEUFMD [Internet]. 2026 Sep. 1;28(84):529-38. Available from: https://izlik.org/JA87AU54JH

This journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0).

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjliNTAvMDBjMi8xZmIxLzY5MjZmZDIyOGE1NzgyLjA3MzU5MTk2LnBuZyIsImV4cCI6MTc2NDE2OTMzMSwibm9uY2UiOiI2MTU1ODg1NGZlYzhkZTA1OThkNTU2NGFmYTQzYTc0YiJ9.O5b4Ex8bMlFv5797LL8VnE9YWS_X5880dfbmOp2-kc8