Araştırma Makalesi

Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı

Cilt: 28 Sayı: 84 30 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı

Öz

Havalimanlarında artan trafik talebi, Terminal Manevra Sahası’nda (TMS) etkin sıralama ve kapasite kullanımını kritik hale getirmektedir. Bu çalışma, TMS’de yatay düzlemde uçak sıralamasını ele alarak Toplama Noktası Sistemi temelinde gecikme odaklı bir karar destek yaklaşımı önermektedir. Önerilen yapı, TMS yol ağı yapısını ve operasyonel kısıtları esas alarak uçakların TMS’ye giriş anındaki durumunu değerlendirmekte, zaman çakışmalarını gecikme atamasıyla çözmekte ve son yaklaşma aşamasında düzenli bir trafik akışı sağlamayı amaçlamaktadır. Geliştirilen uygulama; ısı haritaları, toplam uçuş süresi ve emisyon hesapları gibi işlevlerle planlama kontrolörüne operasyon öncesi uygulama içinde öngörü sunmakta, Kısıt Uyarlamalı Monte Carlo Simülasyonu aracılığıyla farklı trafik senaryolarının incelenmesine de imkân tanımakta ve ilgili literatüre farklı bir bakış açısı getirmektedir. Bu yönleriyle çalışma ve geliştirilen arayüz, TMS içindeki yatay sıralama probleminin çözümüne kapsamlı ve pratik bir katkı sunmaktadır. Üç farklı trafik yoğunluğu ile yapılan testlerde (toplam 30 test) algoritma problemleri çözmüş, orta ve yoğun trafiklerde limitlerin esnetilmesine ihtiyaç duymamıştır, ancak aşırı yoğun trafik akışında bazı uçaklar için kademeli esnetme uygulanmıştır. Her test setinin çözüm, görselleştirme ve raporlama işlemleri 30 saniye altında sezgisel algoritma tarafından gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. DHMI. İstatistik-Tüm Uçak Trafiği; 2025.
  2. Dalmau R, Alenka J, Prats X. Combining the assignment of pre-defined routes and RTAs to sequence and merge arrival traffic. İçinde: 17th AIAA Aviation Technology, Integration, and Operations Conference; 2017, s. 1-12.
  3. Sáez R, Dalmau R, Prats X. Optimal assignment of 4D close-loop instructions to enable CDOs in dense TMAs. İçinde: AIAA/IEEE Digital Avionics Systems Conference; 2018.
  4. Sáez R, Prats X, Polishchuk T, Polishchuk V. Traffic synchronization in terminal airspace to enable continuous descent operations in trombone sequencing and merging procedures: an implementation study for Frankfurt airport. Transportation Research Part C 2020;121:102875. doi:10.1016/j.trc.2020.102875.
  5. Boursier L, Favennec B, Hoffman E, Trzmiel A, Vergne F, Zeghal K. Merging arrival flows without heading instructions. İçinde: 7th USA/Europe Air Traffic Management Research and Development Seminar; 2007, s. 414-421.
  6. Liang M, Delahaye D, Maréchal P. Integrated sequencing and merging aircraft to parallel runways with automated conflict resolution and advanced avionics capabilities. Transportation Research Part C 2017;85:268-291. doi:10.1016/j.trc.2017.09.012.
  7. Liang M, Delahaye D, Marechal P. Conflict-free arrival and departure trajectory planning for parallel runway with advanced point-merge system. Transportation Research Part C 2018;95:207-227. doi:10.1016/j.trc.2018.07.006.
  8. Sahin O, Usanmaz O, Turgut ET. An assessment of flight efficiency based on the point merge system at metroplex airports. Aircraft Engineering and Aerospace Technology 2018;90:1-10. doi:10.1108/AEAT-06-2016-0097.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hava-Uzay Ulaşımı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

18 Kasım 2025

Kabul Tarihi

17 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 84

Kaynak Göster

APA
Demirel, S. (2026). Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 28(84), 529-538. https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288420
AMA
1.Demirel S. Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. DEUFMD. 2026;28(84):529-538. doi:10.21205/deufmd.2026288420
Chicago
Demirel, Soner. 2026. “Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28 (84): 529-38. https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288420.
EndNote
Demirel S (01 Eylül 2026) Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28 84 529–538.
IEEE
[1]S. Demirel, “Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı”, DEUFMD, c. 28, sy 84, ss. 529–538, Eyl. 2026, doi: 10.21205/deufmd.2026288420.
ISNAD
Demirel, Soner. “Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28/84 (01 Eylül 2026): 529-538. https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288420.
JAMA
1.Demirel S. Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. DEUFMD. 2026;28:529–538.
MLA
Demirel, Soner. “Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, c. 28, sy 84, Eylül 2026, ss. 529-38, doi:10.21205/deufmd.2026288420.
Vancouver
1.Soner Demirel. Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. DEUFMD. 01 Eylül 2026;28(84):529-38. doi:10.21205/deufmd.2026288420

Bu dergi, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) altında lisanslanmıştır.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjliNTAvMDBjMi8xZmIxLzY5MjZmZDIyOGE1NzgyLjA3MzU5MTk2LnBuZyIsImV4cCI6MTc2NDE2OTE1Nywibm9uY2UiOiJhZDRmNjNlNzdhOWYwOWQ4YTNjNGVmNGIxOTFlZWViNyJ9.4Dxgc9mc-p4Tyti8NTU5pxEfGUWeuJud1fPWxu2mUy8