Research Article

ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER

Volume: 24 Number: ÖZEL SAYI December 28, 2022
EN TR

ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER

Abstract

Bireylerin yaşam döngüleri içinde kendiliğinden kazanılan alışkanlıklar olarak tanımlanan kültür, toplumun sosyal mirası olarak görülmektedir. Kültürel özellikler, geçmiş, güncel ve gelecek arasındaki ilişki ekseninde değişkenlik göstermekte ve buna bağlı olarak evirilmektedir. Toplumların sahip oldukları kültürel değerlerin yüksek etkileşimde olduğu en önemli alanlar içerisinde sanatsal yapı ve tasarım olgusu yer almaktadır. Ürün tasarım sürecinde kültürel bir özelliğin tasarıma entegrasyonu bir veya birden fazla bulgunun değerlendirilmesine bağlıdır. Seçilen kavramlar bir taraftan biçimsel bir özelliğe nitelik kazandırırken, diğer taraftan da biçime anlam yükleme vasfı üstlenir. Dolayısı ile tasarım sürecinde ürün kültürel bir anlatım ifadesine evirilmeye başlar. Bu değişim özgün tasarım gruplarının oluşması ve kümelenmesini sağlar. Kimi zaman bu süreç olumlu etkiler ile kültürün dinamik özelliklerini bir avantaj olarak yansıttığı gibi kimi zaman da ters orantıda bir görünüm sergiler. Bu süreçte tasarım yöntemi çok iyi planlanmalıdır. Ezberlenmiş kültürel kodların yeni oluşumlarının doğru okunup okunmayacağı da sürecin doğru yönetiminde belirleyici bir rol oynar. Burada devreye giren dürtü fark yaratma ve özgünlük tutkusudur. Çalışma nitel yöntem ile kurgulanmış olup, örneklem olasılığa dayalı olmayan biçimde araştırmacının kendi bilgi ve tecrübesine dayanarak belirlediği popülasyondan kasti olarak belirlenmiştir. Örneklem seçiminde kültürel özelliği bulunan unsurların güncel tasarımlardaki kullanım biçimlerinde görülen yeni durumlar ve sorunlar öncelikli kriterdir. Çalışmada; kültürel değerleri özgün görselleştirme, yorumlama, yenileme çerçevesinde gelişim gösteren bakış açılarını belirlemek ve sürdürülebilirlik anlayışı çerçevesinde özgün değeri olan tasarım ürünlerine karşı bilinç oluşturmak temel amaçlardır. Tasarım dünyasında özgün değer kavramı ayırt edici özelliğinin yanı sıra soyut derecelendirilmesi ile de tartışmaya açıktır. Seçici bir etkendir ve tercih edilme noktasında görünür özellikler taşır. Kolay ulaşılabilir olan kültürel ögeler etkili ve doğru kullanıldıkları taktirde orijinal fikirlerin temel kaynağı haline gelirler. “Kendi tarzını bulma”-“özgün değer yaratma” çabalarında bir ipucu niteliğinde olan kültür özellikler tasarım stillerinde zengin bir profilin oluşmasını yol açmıştır. Ancak özgünlük miti bu profil içerisinde her tasarım grubuna olumlu ivme ve avantaj sağlamamıştır. Gelenek ve yaratıcılık arasında sentezler kurulmaya başlanmış ve bu durum özgür ve özgün tasarımların şekillenmesini sağladığı gibi, sanatsal gelişim kaynaklarını ve onları oluşturan nedenlerin iyi araştırılıp sorgulaması gereğini de ortaya çıkartmıştır.

Keywords

References

  1. Berger, J. (2006). Görme biçimleri, İstanbul: Metis Yayıncılık.
  2. Conrads, U. (1991). 20.Yüzyıl mimarisinde program ve manifestolar. İstanbul: Şevki Vanlı Vakfı Yayınları.
  3. Karataş, M. (2017). Bir gösterge türü olarak türk yanışları (Motifler) The motifs as a type of semiotics, Dil Araştırmaları, Bahar 2017/20, 167 – 185.
  4. Macionis, J. J. & Gerber, L. M. (2011). Sociology. Toronto: Pearson Prentice Hall, ISBN 978-0-13-700161-3. OCLC 652430995.
  5. Monteiro, V., Painho, M. & Vaz, Eric (2015). “Is the heritage really important? A theoretical framework for heritage reputation using citizen sensing”, Habitat International, Volume 45, Part 2, January 2015, 156-162,https://doi.org/10. 1016/j.habitatint.2014.06.022.
  6. Morris, R. (2009). The Fundamentals Of Product Design. AVA Publishing. ISBN 978-2-940373-17-8.
  7. Mülayim, S. (1999). Yüzyılın kültür ve sanat kronolojisi, İstanbul: Kaknüs Yayınları.
  8. Nas, E. (2012). Konya Yöresi El Sanatlarında Anlam Yüklü Motiflerin Halk Diline Yansıması, Turkish Studies - International Periodical for The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 7/1 Winter 2012, P.1619-1633, Turkey.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 28, 2022

Submission Date

October 17, 2022

Acceptance Date

November 30, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 24 Number: ÖZEL SAYI

APA
Nas, E. (2022). ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(ÖZEL SAYI), 81-99. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1190378
AMA
1.Nas E. ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER. DEU Journal of GSSS. 2022;24(ÖZEL SAYI):81-99. doi:10.16953/deusosbil.1190378
Chicago
Nas, Emine. 2022. “ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 (ÖZEL SAYI): 81-99. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1190378.
EndNote
Nas E (December 1, 2022) ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 ÖZEL SAYI 81–99.
IEEE
[1]E. Nas, “ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER”, DEU Journal of GSSS, vol. 24, no. ÖZEL SAYI, pp. 81–99, Dec. 2022, doi: 10.16953/deusosbil.1190378.
ISNAD
Nas, Emine. “ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24/ÖZEL SAYI (December 1, 2022): 81-99. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1190378.
JAMA
1.Nas E. ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER. DEU Journal of GSSS. 2022;24:81–99.
MLA
Nas, Emine. “ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 24, no. ÖZEL SAYI, Dec. 2022, pp. 81-99, doi:10.16953/deusosbil.1190378.
Vancouver
1.Emine Nas. ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER. DEU Journal of GSSS. 2022 Dec. 1;24(ÖZEL SAYI):81-99. doi:10.16953/deusosbil.1190378

Cited By