Araştırma Makalesi

ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER

Cilt: 24 Sayı: ÖZEL SAYI 28 Aralık 2022
PDF İndir
EN TR

ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER

Öz

Bireylerin yaşam döngüleri içinde kendiliğinden kazanılan alışkanlıklar olarak tanımlanan kültür, toplumun sosyal mirası olarak görülmektedir. Kültürel özellikler, geçmiş, güncel ve gelecek arasındaki ilişki ekseninde değişkenlik göstermekte ve buna bağlı olarak evirilmektedir. Toplumların sahip oldukları kültürel değerlerin yüksek etkileşimde olduğu en önemli alanlar içerisinde sanatsal yapı ve tasarım olgusu yer almaktadır. Ürün tasarım sürecinde kültürel bir özelliğin tasarıma entegrasyonu bir veya birden fazla bulgunun değerlendirilmesine bağlıdır. Seçilen kavramlar bir taraftan biçimsel bir özelliğe nitelik kazandırırken, diğer taraftan da biçime anlam yükleme vasfı üstlenir. Dolayısı ile tasarım sürecinde ürün kültürel bir anlatım ifadesine evirilmeye başlar. Bu değişim özgün tasarım gruplarının oluşması ve kümelenmesini sağlar. Kimi zaman bu süreç olumlu etkiler ile kültürün dinamik özelliklerini bir avantaj olarak yansıttığı gibi kimi zaman da ters orantıda bir görünüm sergiler. Bu süreçte tasarım yöntemi çok iyi planlanmalıdır. Ezberlenmiş kültürel kodların yeni oluşumlarının doğru okunup okunmayacağı da sürecin doğru yönetiminde belirleyici bir rol oynar. Burada devreye giren dürtü fark yaratma ve özgünlük tutkusudur. Çalışma nitel yöntem ile kurgulanmış olup, örneklem olasılığa dayalı olmayan biçimde araştırmacının kendi bilgi ve tecrübesine dayanarak belirlediği popülasyondan kasti olarak belirlenmiştir. Örneklem seçiminde kültürel özelliği bulunan unsurların güncel tasarımlardaki kullanım biçimlerinde görülen yeni durumlar ve sorunlar öncelikli kriterdir. Çalışmada; kültürel değerleri özgün görselleştirme, yorumlama, yenileme çerçevesinde gelişim gösteren bakış açılarını belirlemek ve sürdürülebilirlik anlayışı çerçevesinde özgün değeri olan tasarım ürünlerine karşı bilinç oluşturmak temel amaçlardır. Tasarım dünyasında özgün değer kavramı ayırt edici özelliğinin yanı sıra soyut derecelendirilmesi ile de tartışmaya açıktır. Seçici bir etkendir ve tercih edilme noktasında görünür özellikler taşır. Kolay ulaşılabilir olan kültürel ögeler etkili ve doğru kullanıldıkları taktirde orijinal fikirlerin temel kaynağı haline gelirler. “Kendi tarzını bulma”-“özgün değer yaratma” çabalarında bir ipucu niteliğinde olan kültür özellikler tasarım stillerinde zengin bir profilin oluşmasını yol açmıştır. Ancak özgünlük miti bu profil içerisinde her tasarım grubuna olumlu ivme ve avantaj sağlamamıştır. Gelenek ve yaratıcılık arasında sentezler kurulmaya başlanmış ve bu durum özgür ve özgün tasarımların şekillenmesini sağladığı gibi, sanatsal gelişim kaynaklarını ve onları oluşturan nedenlerin iyi araştırılıp sorgulaması gereğini de ortaya çıkartmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Berger, J. (2006). Görme biçimleri, İstanbul: Metis Yayıncılık.
  2. Conrads, U. (1991). 20.Yüzyıl mimarisinde program ve manifestolar. İstanbul: Şevki Vanlı Vakfı Yayınları.
  3. Karataş, M. (2017). Bir gösterge türü olarak türk yanışları (Motifler) The motifs as a type of semiotics, Dil Araştırmaları, Bahar 2017/20, 167 – 185.
  4. Macionis, J. J. & Gerber, L. M. (2011). Sociology. Toronto: Pearson Prentice Hall, ISBN 978-0-13-700161-3. OCLC 652430995.
  5. Monteiro, V., Painho, M. & Vaz, Eric (2015). “Is the heritage really important? A theoretical framework for heritage reputation using citizen sensing”, Habitat International, Volume 45, Part 2, January 2015, 156-162,https://doi.org/10. 1016/j.habitatint.2014.06.022.
  6. Morris, R. (2009). The Fundamentals Of Product Design. AVA Publishing. ISBN 978-2-940373-17-8.
  7. Mülayim, S. (1999). Yüzyılın kültür ve sanat kronolojisi, İstanbul: Kaknüs Yayınları.
  8. Nas, E. (2012). Konya Yöresi El Sanatlarında Anlam Yüklü Motiflerin Halk Diline Yansıması, Turkish Studies - International Periodical for The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 7/1 Winter 2012, P.1619-1633, Turkey.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

17 Ekim 2022

Kabul Tarihi

30 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 24 Sayı: ÖZEL SAYI

Kaynak Göster

APA
Nas, E. (2022). ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(ÖZEL SAYI), 81-99. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1190378
AMA
1.Nas E. ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2022;24(ÖZEL SAYI):81-99. doi:10.16953/deusosbil.1190378
Chicago
Nas, Emine. 2022. “ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 (ÖZEL SAYI): 81-99. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1190378.
EndNote
Nas E (01 Aralık 2022) ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 ÖZEL SAYI 81–99.
IEEE
[1]E. Nas, “ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 24, sy ÖZEL SAYI, ss. 81–99, Ara. 2022, doi: 10.16953/deusosbil.1190378.
ISNAD
Nas, Emine. “ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24/ÖZEL SAYI (01 Aralık 2022): 81-99. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1190378.
JAMA
1.Nas E. ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2022;24:81–99.
MLA
Nas, Emine. “ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 24, sy ÖZEL SAYI, Aralık 2022, ss. 81-99, doi:10.16953/deusosbil.1190378.
Vancouver
1.Emine Nas. ÜRÜN TASARIMINDA KÜLTÜREL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE ÖZGÜN DEĞER. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Aralık 2022;24(ÖZEL SAYI):81-99. doi:10.16953/deusosbil.1190378

Cited By