Research Article
BibTex RIS Cite

EXAMINING THE RELATIONSHIP BETWEEN INTOLERANCE OF UNCERTAINTY AND INDIVIDUALIZATION ANXIETY IN UNIVERSITY STUDENTS: THE MEDIATING ROLES OF SELF-ESTEEM

Year 2025, Volume: 27 Issue: 4, 1564 - 1587, 29.12.2025
https://doi.org/10.16953/deusosbil.1587408

Abstract

Individuation, which helps individuals to make their own decisions and take responsibility for their lives, is an important factor for university students. Therefore, it is important to investigate the factors affecting the individuation levels of university students. This study investigated the effects of intolerance of uncertainty on individuation in undergraduate students. In addition, this study examined the mediating role of self-esteem. The study sample consisted of 266 university students aged 18-24. The Personal Information Form, the Adolescent Dissociative Individuation Scale, The Intolerance of Uncertainty Scale (ITS-12), and The Rosenberg Self-Esteem Scale were utilized to collect the data. The data were analyzed using hierarchical regression analysis and mediating analyses using the resampling method (bootstrapping). The results showed that intolerance of uncertainty positively and significantly predicted the three sub-factors of individuation: expectation of rejection, separation anxiety, and restriction anxiety. In addition, self-esteem played a mediating role in the relationships between intolerance of uncertainty and individuation sub-scales. In this context, it is suggested that researchers and practitioners should consider students’ level of tolerance for uncertainty and self-esteem to support the individuation process in a healthy way. The findings were analyzed and discussed along with theoretical knowledge and previous studies in the literature.

Ethical Statement

Ethics committee approval has been obtained for this study

References

  • Adıgüzel, R., & Demir, V. (2023). Belirsizliğe tahammülsüzlük ve endişe ile ilgili olumlu inançlar arasındaki ilişkide akılcı olmayan inançların aracı rolü. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (2), 1693-1923. doi: 10.30561/sinopusd.1261273
  • Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55 (5), 469-480. doi:10.1037/0003-066X.55.5.469
  • Arslan, E. (2008). Bağlanma stilleri açısından ergenlerde Erikson'un psikososyal gelişim dönemleri ve ego kimlik süreçlerinin incelenmesi. (Yayın No. 211406) [Doktora tezi, Konya Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  • Aslan, A. E., & Çiçek, İ. (2020). Ergenlerin ayrışma-bireyleşme düzeyleri ile akran ilişkilerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Hasan Ali Yücel Egitim Fakültesi Dergisi (HAYEF), 17(1). doi:10.5152/hayef.2020.1920
  • Aslan, S., & Güven, M. (2009). Ergen ayrışma bireyleşme ölçeği'nin uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 16 (3),123-128.
  • Aydemir, M., & Bayram Arlı, N. (2020). Öğrencilerde çok boyutlu mükemmeliyetçilik algısının benlik saygısı ve stres ile incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 252-270. doi:10.9779/pauefd.537739
  • Bartle, S. E., & Anderson, S. A. (1992). Similarity between parents' and adolescents' levels of individuation. Family Therapy, 19 (1), 73.
  • Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117 (3), 497-529.
  • Bayram, F., Özkamalı, E., & Çiftçi, S. (2021). Tercih sürecindeki üniversite adaylarının belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel esneklik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (77), 98-120. doi:10.17755/esosder.735689
  • Bekil, F. (2021). Üniversite öğrencilerinde aile işlevselliği ile uyumsuz mükemmeliyetçilik ilişkisinde ayrışma-bireyleşmenin aracı rolü. (Yayın No. 673752) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  • Bekircan, E., Ün, İ., İşcan Ayyıldız, N., & Usta, G. (2022). Üniversite öğrencilerinde madde bağımlılığı farkındalığı ve benlik saygısı ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 23 (1), 1-7. doi:10.51982/bagimli.939626
  • Berger, J. I. (2013). Cognitive vulnerabilities associated with test anxiety (Order No. 3578542). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (1502209605).
  • Blos, P. (1989). The adolescent passage. International Universities Press Inc.
  • Brown, J. E., & Mann, L. (1991). Decision-Making competence and self-esteem: A comparison of parents and adolescents. Journal of Adolescence, 14 (4), 363-371.
  • Budner, S. (1962). Intolerance of ambiguity as a personality variable. Journal of Personality, 30 (1), 29-50.
  • Buhr, K., & Dugas, M.J. (2002). The intolerance of uncertainty scale: Psychometric properties of the english version. Behaviour Research and Therapy, 40, 931-945.
  • Bulduklu, Y., & Koçak, A. (2021). Benlik saygısının gençlerin mobil telefon bağımlılığı ile ilişkisine yönelik bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 18 (43), 6328-6355. doi:10.26466/opus.899200
  • Burns R. B. (1982) self-concept development and education. Holt, Rinehart and Winston.
  • Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
  • Carleton R. N., Weeks J. W., Howell A. N., Asmundson G. J., Antony M. M., & McCabe R. E. (2012a). Assessing the latent structure of the intolerance of uncertainty construct: An initial taxometric analysis. Journal of Anxiety Disorders, 26 (1): 150-7.
  • Carleton, R. N. (2016). Fear of the unknown: One fear to rule them all? Journal of Anxiety Disorders, 41, 5-21. doi:10.1016/j.janxdis.2016.03.011
  • Carleton, R.N., Mulvogue, M.K., Thibodeau, M.A., McCabe, R.E., Antony, M.M., & Asmundson, G.J. (2012b). Increasingly certain about uncertainty: Intolerance of uncertainty across anxiety and depression. Journal of Anxiety Disorders, 26 (3), 468-479.
  • Carleton, R.N., Norton, M.P.J., & Asmundson, G.J. (2007). Fearing the unknown: A short version of the intolerance of uncertainty scale. Journal of Anxiety Disorders, 21 (1), 105-117.
  • Chen, C. Y., & Hong, R. Y. (2010). Intolerance of uncertainty moderates the relation between negative life events and anxiety. Personality and Individual Differences, 49 (1), 49-53.
  • Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
  • Çalak, E. (2012). Birey ve bireyleşme: Psikolojik bir analiz. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 8 (32), 199-218.
  • Çelik, E., & Güzel, H. Ş. (2018). Ergenlerde sosyal görünüş kaygısı, mükemmeliyetçilik ve benlik saygısı ilişkisinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 16 (2), 235-256.
  • Çiçek, İ. & Aslan, A. E. (2019). Kişilik ile ayrışma bireyleşme arasında akran ilişkilerinin aracılığı. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8 (4), 2642-2671. doi:10.15869/itobiad.585755
  • Çiçek, İ. (2021). Psychological well-being and separation-individuation in university students. Kastamonu Education Journal, 29 (4), 124-133. doi:10.24106/kefdergi.780535
  • Çuhadaroğlu F. (1986) Adolesanlarda benlik saygısı. [Yayınlanmamış uzmanlık tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Ankara.
  • Doğrusever, C., Türk, N., & Batmaz, H. (2022). The mediating role of meaningful life in the relationship between self-esteem and psychological resilience. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23 (2), 910-928. doi:10.17679/inuefd.1029866
  • Dugas, M. J., Gosselin, P., & Ladouceur, R. (2001). Intolerance of uncertainty and worry: Investigating specificity in a nonclinical sample. Cognitive Therapy and Research, 25, 551-558.
  • Dugas, M. J., Gosselin, P., & Ladouceur, R. (2005). Intolerance of uncertainty and worry: Investigating specificity in a nonclinical sample. Cognitive Therapy and Research, 25 (5), 551-558.
  • Durmuşçelebi, E., & Akman, M. (2021). Obezite ile depresyon ve benlik saygısı durumunun ilişkisinin değerlendirilmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 17 (34), 903-919. doi:10.26466/opus.852864
  • Eisenberg, S., & Patterson, L. E. (1979). Helping clients with special concerns. New York: Houghton Mifflin.
  • Eker, E., & Akdeniz, B. (2022). Ayrışma-Bireyleşme özelliklerinin genç erişkinlerde fanatizm ve saldırganlık ilişkisi üzerine incelenmesi. OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, 19 (48), 603-616. doi:10.26466/opusjsr.1107721
  • Erguvan, F. M. (2015). Üniversite öğrencilerinin belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri ile psikolojik iyi olma düzeylerinin incelenmesi (Yayın No. 413668) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  • Eruyar, Ş., & Yılmaz, M. (2023). Intolerance of uncertainty as a mediator on the relationship between adult attachment and PTSD. OPUS Journal of Society Research, 929-937. doi:10.26466/opusjsr.1350680
  • Faraji H., & Özen Z.D. (2022). The relationship between early maladaptive schemas, separation anxiety and emerging adult individuation level. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, (17), 51-79. doi:10.54709/iisbf.1176829
  • Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.-G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39 (2), 175-191. doi:10.3758/BF03193146
  • Freeston, M. H., Rhéaume, J., Letarte, H., Dugas, M. J., & Ladouceur, R. (1994). Why do people worry? Personality and Individual Differences, 17 (6), 791-802.
  • Gözel, D., Topkaya, N., & Şahin, E. (2024). Üniversite öğrencilerinde psikolojik sağlamlığın yordayıcısı olarak duygu düzenleme güçlükleri ve belirsizliğe tahammülsüzlük. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (16), 450-463. doi:10.51531/korkutataturkiyat.1466646
  • Güven, M., & Aslan, S. (2010). Ergenlerde ayrışma bireyleşme ile okul zorbalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11 (3), 125-142.
  • Harter, S. (1999). The construction of the self: A developmental perspective. Guilford Press.
  • Hiçdurmaz, D., & Öz, F. (2011). Benliğin bilişsel yaklaşımla güçlendirilmesi. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 68-78.
  • Hosogi, M., Okada, A., Fujii, C., Noguchi, K., & Watanabe, K. (2012). Importance and usefulness of evaluating self-esteem in children. BioPsychoSocial Medicine, 6, 1-6.
  • Işık, N. A. (2023). Erken dönem olumsuz çocukluk yaşantılarının ayrılma-bireyleşme düzeyi ve yaşam doyumuna etkisi: Üniversite öğrencileri örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12 (1), 240-249. doi:10.37989/gumussagbil.1226695
  • İlbak, A. N. (2023). The mediating role of shame and guilt in the relationship between parentification and separation-individuation (Yayın No. 821452) [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  • Kaplan, L. S. (1995). Self-esteem is not our national wonder drug. The School Counselor, 42 (5), 341-345.
  • Kartol, A. (2023). The predictors of self-esteem in university students: Intolerance of uncertainty and alexithymia. International Journal of Psychology and Educational Studies, 10 (3), 692-701. doi:10.52380/ijpes.2023.10.3.1209
  • Kayaalp, İ., & Gündüz, B. (2018). Ergenlerin anne baba tutumları ile problem çözme becerileri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracı rolü. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (48), 514-536. doi:10.21764/maeuefd.421134
  • Kıran, B., Bozkur, B., & Cengiz, Ö. (2020). Üniversite öğrencilerinin umutsuzluk düzeyleri, belirsizliğe tahammülsüzlük ve özyeterliklerinin incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 28 (6), 2401-2409. doi:10.24106/kefdergi.702233
  • Kilit, Z., Dönmezler, S., Erensoy, H., & Berkol, T. (2020). Üniversite öğrencilerinde belirsizliğe tahammülsüzlük, endişe ve bilişsel sınav kaygısı ilişkisi. Otizm ve Tanısal Bozukluklar Dergisi, 12 (2), 262-268. doi:10.21601/ortadogutipdergisi.741156
  • Klein M. (1975) Envy and gratitude and other works 1946-1963. Hogarth Press.
  • Koç, H., & Arslan, C. (2019). Üniversite öğrencilerinde algılanan sosyal destek, benlik saygısı ve sabır arasındaki ilişkiler. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 9 (54), 821-840.
  • Kothari, R. (2017). Guided Internet-based cognitive behavioural therapy for perfectionism, and its impact on self-esteem and intolerance of uncertainty: A randomised controlled trial (DClinPsy thesis). University College London.
  • Kurtyılmaz, Y., Can, G., & Ceyhan, A. A. (2017). Üniversite öğrencilerinin ilişkisel saldırganlık ile benlik saygısı, sosyal bağlılık ve sosyal kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiler. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 7 (47), 33-52.
  • Ladouceur, R., Gosselin, P., & Dugas, M. J. (2000). Experimental manipulation of intolerance of uncertainty: A study of a theoretical model of worry. Behaviour Research and Therapy, 38 (9), 933-941.
  • Laugesen, N., Dugas, M. J., & Bukowski, W. M. (2003). Understanding adolescent worry: The application of a cognitive model. Journal of Abnormal Child Psychology, 31, 55-64.
  • Lee J. S. (2019). Effect of resilience on intolerance of uncertainty in nursing university students. Nursing Forum, 54 (1), 53–59. doi:10.1111/nuf.12297
  • Levine, J. B., Green, C. J., & Millon, T. (1986). The separation-individuation test of adolescence. Journal of Personality Assessment, 50 (1), 123-139.
  • Liao, K. Y. H., & Wei, M. (2011). Intolerance of uncertainty, depression, and anxiety: The moderating and mediating roles of rumination. Journal of Clinical Psychology, 67 (12), 1220-1239.
  • Malhotra, N. K. (2004). Marketing research an applied orientation, 4. Edition, Pearson Prentice Hall.
  • Mahler, M. S., Pine, F. & Bergman, A. (1975). The psychological birth of the human infant: Symbiosis and individuation. Basic Books.
  • Martínez-Casanova, E., Molero-Jurado, M. del M., & Pérez-Fuentes, M. Del C. (2024). Self-esteem and risk behaviours in adolescents: A systematic review. Behavioral Sciences (2076-328X), 14 (6), 432. doi:10.3390/bs14060432
  • Nekić, M., & Mamić, S. (2019). Intolerance of uncertainty and mindfulness as determinants of anxiety and depression in female students. Behavioral Sciences, 9 (12), 135. doi:10.3390/bs9120135
  • Onat, G., Dinç, H., Günaydın, S., & Uğurlu, F. (2016). Çocukluk döneminde yaşanan ihmal veya istismarın benlik saygısına etkisinin incelenmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 3 (1), 9-15. doi:10.17681/hsp.61140
  • Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2004). SPSS and SAS procedures for estimating indirect effects in simple mediation models. Behavior research methods, instruments, & computers, 36, 717-731.
  • Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40 (3), 879-891.
  • Rakipi, S. (2015). Parenting styles: Their impact on adolescent separation and college adjustment (Unpublished Doctoral Thesis). Capella University, Minneapolis.
  • Rogers, C. R. (1961). On becoming a person. Houghton Mifflin.
  • Rosenberg M. (1979) Conceiving the self. (ss. 56-68). Basic Books.
  • Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent self-image. Princeton University Press.
  • Sarı, S., & Dağ, İ. (2009). Belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği, endişe ile ilgili olumlu inançlar ölçeği ve endişenin sonuçları ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması, geçerliliği ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 10 (4), 261-270.
  • Sarıçam, H., Erguvan, F. M., Akın, A., & Akça, M. Ş. (2014). Belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği (BTÖ-12) Türkçe formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Route Educational and Social Science Journal, 1 (3), 148-157.
  • Starcevic, V., & Berle, D. (2006). Cognitive specificity of anxiety disorders: A review of selected key constructs. Depression and Anxiety, 23 (2), 51–61.
  • Şahin, İ., & Çetintulum Huyut, B. (2024). Yetişkin bireylerde aleksitimi ve mükemmeliyetçilik arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı etki rolünün incelenmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11 (2), 400-425. doi:10.31682/ayna.1370626
  • Tantan-Ulu, Ş. & Yaka, B. (2020). Kaygı, belirsizliğe tahammülsüzlük ve karar verme arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 21 (1), 89-100. doi:10.12984/egeefd.661965
  • Taşkın, E., Yüksel, G., & Özmen, E. (2009). Üniversite birinci sınıf öğrencilerinde ayrılma bireyleşme özellikleri ve depresyon ilişkisi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 10 (3), 174-180.
  • Topçu, M. (2016). Ayrılma ve bireyleşme: Nesne ilişkileri üzerine terapötik uygulama. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 3 (2), 17-28. doi:10.31682/ayna.470677
  • Tortumlu, M., & Uzun, K. (2023). Belirsizliğe tahammülsüzlüğün akademisyenlerin yaşam doyumu üzerindeki etkisinde psikolojik sağlamlığın ve yaşamdaki anlam arayışının aracı rolü. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21 (2), 41-62. doi:10.18026/cbayarsos.1094787
  • Tulviste, T. (2011). Autonomy, educational plans, and self-esteem in institution-reared and home-reared teenagers in Estonia. Youth and Society, 43 (4), 1335-1354.
  • Turanlı, P. (2010). Orta yetişkinlikte evlilik uyumu ile benlik saygısı ve bağlanma stilleri arasındaki ilişkinin saptanması. (Yayın No. 278776) [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  • Yamaguchi, A., Akutsu, S., Oshio, A., & Kim, M. S. (2017). Effects of cultural orientation, self-esteem and collective self-esteem on well-being. Psychological Studies, 62, 241-249. doi:10.1007/s12646-017-0413-y
  • Yao, Z., Pang, L., Xie, J., Shi, S., & Ouyang, M. (2023). The relationship between social anxiety and self-injury of junior high school students: Mediation by intolerance of uncertainty and moderation by self-esteem. Frontiers İn Public Health, 11, 1046729. doi:10.3389/fpubh.2023.1046729
  • Yıldız, B., & Güllü, A. (2019). Duygu düzenleme süreçleri ve aleksitimi arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18 (69), 201-217. doi:10.17755/esosder.425972
  • Yılmaz, B. Ş., & Duy, B. (2013). Effectiveness of a psycho-education application on self-esteem and irrational beliefs of female college students. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 4 (39), 68-81.
  • Yörükoğlu, A. (1998). Gençlik çağı. Özgür Yayınları.
  • Yöyen, E. (2017). Research for the levels of self-respect and loneliness of university students. Kastamonu Education Journal, 25 (6), 2185-2198.
  • Zeigler-Hill, V. (2011). The connections between self-esteem and psychopathology. Journal of Contemporary Psychotherapy, 41 (3), 157-164. doi:10.1007/s10879-010-9167-8
  • Zikmund, W. G. (1997). Business research methods, 5. Edition, The Dryden Press.
  • Zosky, D. L. (2006). Disruptions in the separation-individuation process of domestically violent men: An empirical examination of Mahler's theory. Journal of Human Behavior İn The Social Environment, 12 (4), 43-60.

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BİREYLEŞME KAYGISI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: BENLİK SAYGISININ ARACI ROLLERİ

Year 2025, Volume: 27 Issue: 4, 1564 - 1587, 29.12.2025
https://doi.org/10.16953/deusosbil.1587408

Abstract

Bireyin, gelecekte özgür bir şekilde kendi kararlarını alabilmesi ve hayatının sorumluluğunu üstlenebilmesine yardımcı olan bireyleşme, üniversite öğrencileri için de önemli bir faktördür. Dolayısıyla üniversite öğrencilerinin bireyleşme düzeyini etkileyen faktörlerin araştırılması önemlidir. Bu araştırmada üniversitede eğitim gören lisans öğrencilerinde belirsizliğe tahammülsüzlüğün bireyleşme üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ayrıca bu ilişki üzerinde benlik saygısının aracı rolü de incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 18-24 yaş aralığındaki 266 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada verileri toplamak için katılımcılara başta Kişisel Bilgi Formu olmak üzere, Ergen Ayrışma Bireyleşme Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12) ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği uygulanmıştır. Veriler hiyerarşik regresyon ve yeniden örnekleme yöntemi (bootstrapping) kullanılarak aracı analizler yapılmıştır. Bulgulara göre belirsizliğe tahammülsüzlük, bireyleşmenin üç alt faktörü olan; reddedilme beklentisi, ayrılık kaygısı ve kısıtlanma kaygısını pozitif yönde ve anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Ayrıca benlik saygısı belirsizliğe tahammülsüzlük ve bireyleşme arasındaki ilişkide aracı rol oynamıştır. Bu bağlamda araştırmacıların ve uygulayıcıların, bireyleşme sürecini sağlıklı bir şekilde desteklemek için öğrencilerin belirsizliğe tahammül seviyelerini ve benlik saygılarını göz önünde bulundurmaları önerilmektedir. Elde edilen bulgular, kuramsal bilgiler ve alanyazındaki geçmiş çalışmalar çerçevesinde tartışılmıştır.

Ethical Statement

Bu çalışma için etik kurul onayı alınmıştır.

References

  • Adıgüzel, R., & Demir, V. (2023). Belirsizliğe tahammülsüzlük ve endişe ile ilgili olumlu inançlar arasındaki ilişkide akılcı olmayan inançların aracı rolü. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (2), 1693-1923. doi: 10.30561/sinopusd.1261273
  • Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55 (5), 469-480. doi:10.1037/0003-066X.55.5.469
  • Arslan, E. (2008). Bağlanma stilleri açısından ergenlerde Erikson'un psikososyal gelişim dönemleri ve ego kimlik süreçlerinin incelenmesi. (Yayın No. 211406) [Doktora tezi, Konya Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  • Aslan, A. E., & Çiçek, İ. (2020). Ergenlerin ayrışma-bireyleşme düzeyleri ile akran ilişkilerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Hasan Ali Yücel Egitim Fakültesi Dergisi (HAYEF), 17(1). doi:10.5152/hayef.2020.1920
  • Aslan, S., & Güven, M. (2009). Ergen ayrışma bireyleşme ölçeği'nin uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 16 (3),123-128.
  • Aydemir, M., & Bayram Arlı, N. (2020). Öğrencilerde çok boyutlu mükemmeliyetçilik algısının benlik saygısı ve stres ile incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 252-270. doi:10.9779/pauefd.537739
  • Bartle, S. E., & Anderson, S. A. (1992). Similarity between parents' and adolescents' levels of individuation. Family Therapy, 19 (1), 73.
  • Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117 (3), 497-529.
  • Bayram, F., Özkamalı, E., & Çiftçi, S. (2021). Tercih sürecindeki üniversite adaylarının belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel esneklik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (77), 98-120. doi:10.17755/esosder.735689
  • Bekil, F. (2021). Üniversite öğrencilerinde aile işlevselliği ile uyumsuz mükemmeliyetçilik ilişkisinde ayrışma-bireyleşmenin aracı rolü. (Yayın No. 673752) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  • Bekircan, E., Ün, İ., İşcan Ayyıldız, N., & Usta, G. (2022). Üniversite öğrencilerinde madde bağımlılığı farkındalığı ve benlik saygısı ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 23 (1), 1-7. doi:10.51982/bagimli.939626
  • Berger, J. I. (2013). Cognitive vulnerabilities associated with test anxiety (Order No. 3578542). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (1502209605).
  • Blos, P. (1989). The adolescent passage. International Universities Press Inc.
  • Brown, J. E., & Mann, L. (1991). Decision-Making competence and self-esteem: A comparison of parents and adolescents. Journal of Adolescence, 14 (4), 363-371.
  • Budner, S. (1962). Intolerance of ambiguity as a personality variable. Journal of Personality, 30 (1), 29-50.
  • Buhr, K., & Dugas, M.J. (2002). The intolerance of uncertainty scale: Psychometric properties of the english version. Behaviour Research and Therapy, 40, 931-945.
  • Bulduklu, Y., & Koçak, A. (2021). Benlik saygısının gençlerin mobil telefon bağımlılığı ile ilişkisine yönelik bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 18 (43), 6328-6355. doi:10.26466/opus.899200
  • Burns R. B. (1982) self-concept development and education. Holt, Rinehart and Winston.
  • Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
  • Carleton R. N., Weeks J. W., Howell A. N., Asmundson G. J., Antony M. M., & McCabe R. E. (2012a). Assessing the latent structure of the intolerance of uncertainty construct: An initial taxometric analysis. Journal of Anxiety Disorders, 26 (1): 150-7.
  • Carleton, R. N. (2016). Fear of the unknown: One fear to rule them all? Journal of Anxiety Disorders, 41, 5-21. doi:10.1016/j.janxdis.2016.03.011
  • Carleton, R.N., Mulvogue, M.K., Thibodeau, M.A., McCabe, R.E., Antony, M.M., & Asmundson, G.J. (2012b). Increasingly certain about uncertainty: Intolerance of uncertainty across anxiety and depression. Journal of Anxiety Disorders, 26 (3), 468-479.
  • Carleton, R.N., Norton, M.P.J., & Asmundson, G.J. (2007). Fearing the unknown: A short version of the intolerance of uncertainty scale. Journal of Anxiety Disorders, 21 (1), 105-117.
  • Chen, C. Y., & Hong, R. Y. (2010). Intolerance of uncertainty moderates the relation between negative life events and anxiety. Personality and Individual Differences, 49 (1), 49-53.
  • Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
  • Çalak, E. (2012). Birey ve bireyleşme: Psikolojik bir analiz. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 8 (32), 199-218.
  • Çelik, E., & Güzel, H. Ş. (2018). Ergenlerde sosyal görünüş kaygısı, mükemmeliyetçilik ve benlik saygısı ilişkisinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 16 (2), 235-256.
  • Çiçek, İ. & Aslan, A. E. (2019). Kişilik ile ayrışma bireyleşme arasında akran ilişkilerinin aracılığı. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8 (4), 2642-2671. doi:10.15869/itobiad.585755
  • Çiçek, İ. (2021). Psychological well-being and separation-individuation in university students. Kastamonu Education Journal, 29 (4), 124-133. doi:10.24106/kefdergi.780535
  • Çuhadaroğlu F. (1986) Adolesanlarda benlik saygısı. [Yayınlanmamış uzmanlık tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Ankara.
  • Doğrusever, C., Türk, N., & Batmaz, H. (2022). The mediating role of meaningful life in the relationship between self-esteem and psychological resilience. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23 (2), 910-928. doi:10.17679/inuefd.1029866
  • Dugas, M. J., Gosselin, P., & Ladouceur, R. (2001). Intolerance of uncertainty and worry: Investigating specificity in a nonclinical sample. Cognitive Therapy and Research, 25, 551-558.
  • Dugas, M. J., Gosselin, P., & Ladouceur, R. (2005). Intolerance of uncertainty and worry: Investigating specificity in a nonclinical sample. Cognitive Therapy and Research, 25 (5), 551-558.
  • Durmuşçelebi, E., & Akman, M. (2021). Obezite ile depresyon ve benlik saygısı durumunun ilişkisinin değerlendirilmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 17 (34), 903-919. doi:10.26466/opus.852864
  • Eisenberg, S., & Patterson, L. E. (1979). Helping clients with special concerns. New York: Houghton Mifflin.
  • Eker, E., & Akdeniz, B. (2022). Ayrışma-Bireyleşme özelliklerinin genç erişkinlerde fanatizm ve saldırganlık ilişkisi üzerine incelenmesi. OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, 19 (48), 603-616. doi:10.26466/opusjsr.1107721
  • Erguvan, F. M. (2015). Üniversite öğrencilerinin belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri ile psikolojik iyi olma düzeylerinin incelenmesi (Yayın No. 413668) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  • Eruyar, Ş., & Yılmaz, M. (2023). Intolerance of uncertainty as a mediator on the relationship between adult attachment and PTSD. OPUS Journal of Society Research, 929-937. doi:10.26466/opusjsr.1350680
  • Faraji H., & Özen Z.D. (2022). The relationship between early maladaptive schemas, separation anxiety and emerging adult individuation level. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, (17), 51-79. doi:10.54709/iisbf.1176829
  • Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.-G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39 (2), 175-191. doi:10.3758/BF03193146
  • Freeston, M. H., Rhéaume, J., Letarte, H., Dugas, M. J., & Ladouceur, R. (1994). Why do people worry? Personality and Individual Differences, 17 (6), 791-802.
  • Gözel, D., Topkaya, N., & Şahin, E. (2024). Üniversite öğrencilerinde psikolojik sağlamlığın yordayıcısı olarak duygu düzenleme güçlükleri ve belirsizliğe tahammülsüzlük. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (16), 450-463. doi:10.51531/korkutataturkiyat.1466646
  • Güven, M., & Aslan, S. (2010). Ergenlerde ayrışma bireyleşme ile okul zorbalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11 (3), 125-142.
  • Harter, S. (1999). The construction of the self: A developmental perspective. Guilford Press.
  • Hiçdurmaz, D., & Öz, F. (2011). Benliğin bilişsel yaklaşımla güçlendirilmesi. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 68-78.
  • Hosogi, M., Okada, A., Fujii, C., Noguchi, K., & Watanabe, K. (2012). Importance and usefulness of evaluating self-esteem in children. BioPsychoSocial Medicine, 6, 1-6.
  • Işık, N. A. (2023). Erken dönem olumsuz çocukluk yaşantılarının ayrılma-bireyleşme düzeyi ve yaşam doyumuna etkisi: Üniversite öğrencileri örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12 (1), 240-249. doi:10.37989/gumussagbil.1226695
  • İlbak, A. N. (2023). The mediating role of shame and guilt in the relationship between parentification and separation-individuation (Yayın No. 821452) [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  • Kaplan, L. S. (1995). Self-esteem is not our national wonder drug. The School Counselor, 42 (5), 341-345.
  • Kartol, A. (2023). The predictors of self-esteem in university students: Intolerance of uncertainty and alexithymia. International Journal of Psychology and Educational Studies, 10 (3), 692-701. doi:10.52380/ijpes.2023.10.3.1209
  • Kayaalp, İ., & Gündüz, B. (2018). Ergenlerin anne baba tutumları ile problem çözme becerileri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracı rolü. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (48), 514-536. doi:10.21764/maeuefd.421134
  • Kıran, B., Bozkur, B., & Cengiz, Ö. (2020). Üniversite öğrencilerinin umutsuzluk düzeyleri, belirsizliğe tahammülsüzlük ve özyeterliklerinin incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 28 (6), 2401-2409. doi:10.24106/kefdergi.702233
  • Kilit, Z., Dönmezler, S., Erensoy, H., & Berkol, T. (2020). Üniversite öğrencilerinde belirsizliğe tahammülsüzlük, endişe ve bilişsel sınav kaygısı ilişkisi. Otizm ve Tanısal Bozukluklar Dergisi, 12 (2), 262-268. doi:10.21601/ortadogutipdergisi.741156
  • Klein M. (1975) Envy and gratitude and other works 1946-1963. Hogarth Press.
  • Koç, H., & Arslan, C. (2019). Üniversite öğrencilerinde algılanan sosyal destek, benlik saygısı ve sabır arasındaki ilişkiler. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 9 (54), 821-840.
  • Kothari, R. (2017). Guided Internet-based cognitive behavioural therapy for perfectionism, and its impact on self-esteem and intolerance of uncertainty: A randomised controlled trial (DClinPsy thesis). University College London.
  • Kurtyılmaz, Y., Can, G., & Ceyhan, A. A. (2017). Üniversite öğrencilerinin ilişkisel saldırganlık ile benlik saygısı, sosyal bağlılık ve sosyal kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiler. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 7 (47), 33-52.
  • Ladouceur, R., Gosselin, P., & Dugas, M. J. (2000). Experimental manipulation of intolerance of uncertainty: A study of a theoretical model of worry. Behaviour Research and Therapy, 38 (9), 933-941.
  • Laugesen, N., Dugas, M. J., & Bukowski, W. M. (2003). Understanding adolescent worry: The application of a cognitive model. Journal of Abnormal Child Psychology, 31, 55-64.
  • Lee J. S. (2019). Effect of resilience on intolerance of uncertainty in nursing university students. Nursing Forum, 54 (1), 53–59. doi:10.1111/nuf.12297
  • Levine, J. B., Green, C. J., & Millon, T. (1986). The separation-individuation test of adolescence. Journal of Personality Assessment, 50 (1), 123-139.
  • Liao, K. Y. H., & Wei, M. (2011). Intolerance of uncertainty, depression, and anxiety: The moderating and mediating roles of rumination. Journal of Clinical Psychology, 67 (12), 1220-1239.
  • Malhotra, N. K. (2004). Marketing research an applied orientation, 4. Edition, Pearson Prentice Hall.
  • Mahler, M. S., Pine, F. & Bergman, A. (1975). The psychological birth of the human infant: Symbiosis and individuation. Basic Books.
  • Martínez-Casanova, E., Molero-Jurado, M. del M., & Pérez-Fuentes, M. Del C. (2024). Self-esteem and risk behaviours in adolescents: A systematic review. Behavioral Sciences (2076-328X), 14 (6), 432. doi:10.3390/bs14060432
  • Nekić, M., & Mamić, S. (2019). Intolerance of uncertainty and mindfulness as determinants of anxiety and depression in female students. Behavioral Sciences, 9 (12), 135. doi:10.3390/bs9120135
  • Onat, G., Dinç, H., Günaydın, S., & Uğurlu, F. (2016). Çocukluk döneminde yaşanan ihmal veya istismarın benlik saygısına etkisinin incelenmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 3 (1), 9-15. doi:10.17681/hsp.61140
  • Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2004). SPSS and SAS procedures for estimating indirect effects in simple mediation models. Behavior research methods, instruments, & computers, 36, 717-731.
  • Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40 (3), 879-891.
  • Rakipi, S. (2015). Parenting styles: Their impact on adolescent separation and college adjustment (Unpublished Doctoral Thesis). Capella University, Minneapolis.
  • Rogers, C. R. (1961). On becoming a person. Houghton Mifflin.
  • Rosenberg M. (1979) Conceiving the self. (ss. 56-68). Basic Books.
  • Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent self-image. Princeton University Press.
  • Sarı, S., & Dağ, İ. (2009). Belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği, endişe ile ilgili olumlu inançlar ölçeği ve endişenin sonuçları ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması, geçerliliği ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 10 (4), 261-270.
  • Sarıçam, H., Erguvan, F. M., Akın, A., & Akça, M. Ş. (2014). Belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği (BTÖ-12) Türkçe formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Route Educational and Social Science Journal, 1 (3), 148-157.
  • Starcevic, V., & Berle, D. (2006). Cognitive specificity of anxiety disorders: A review of selected key constructs. Depression and Anxiety, 23 (2), 51–61.
  • Şahin, İ., & Çetintulum Huyut, B. (2024). Yetişkin bireylerde aleksitimi ve mükemmeliyetçilik arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı etki rolünün incelenmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11 (2), 400-425. doi:10.31682/ayna.1370626
  • Tantan-Ulu, Ş. & Yaka, B. (2020). Kaygı, belirsizliğe tahammülsüzlük ve karar verme arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 21 (1), 89-100. doi:10.12984/egeefd.661965
  • Taşkın, E., Yüksel, G., & Özmen, E. (2009). Üniversite birinci sınıf öğrencilerinde ayrılma bireyleşme özellikleri ve depresyon ilişkisi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 10 (3), 174-180.
  • Topçu, M. (2016). Ayrılma ve bireyleşme: Nesne ilişkileri üzerine terapötik uygulama. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 3 (2), 17-28. doi:10.31682/ayna.470677
  • Tortumlu, M., & Uzun, K. (2023). Belirsizliğe tahammülsüzlüğün akademisyenlerin yaşam doyumu üzerindeki etkisinde psikolojik sağlamlığın ve yaşamdaki anlam arayışının aracı rolü. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21 (2), 41-62. doi:10.18026/cbayarsos.1094787
  • Tulviste, T. (2011). Autonomy, educational plans, and self-esteem in institution-reared and home-reared teenagers in Estonia. Youth and Society, 43 (4), 1335-1354.
  • Turanlı, P. (2010). Orta yetişkinlikte evlilik uyumu ile benlik saygısı ve bağlanma stilleri arasındaki ilişkinin saptanması. (Yayın No. 278776) [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  • Yamaguchi, A., Akutsu, S., Oshio, A., & Kim, M. S. (2017). Effects of cultural orientation, self-esteem and collective self-esteem on well-being. Psychological Studies, 62, 241-249. doi:10.1007/s12646-017-0413-y
  • Yao, Z., Pang, L., Xie, J., Shi, S., & Ouyang, M. (2023). The relationship between social anxiety and self-injury of junior high school students: Mediation by intolerance of uncertainty and moderation by self-esteem. Frontiers İn Public Health, 11, 1046729. doi:10.3389/fpubh.2023.1046729
  • Yıldız, B., & Güllü, A. (2019). Duygu düzenleme süreçleri ve aleksitimi arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18 (69), 201-217. doi:10.17755/esosder.425972
  • Yılmaz, B. Ş., & Duy, B. (2013). Effectiveness of a psycho-education application on self-esteem and irrational beliefs of female college students. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 4 (39), 68-81.
  • Yörükoğlu, A. (1998). Gençlik çağı. Özgür Yayınları.
  • Yöyen, E. (2017). Research for the levels of self-respect and loneliness of university students. Kastamonu Education Journal, 25 (6), 2185-2198.
  • Zeigler-Hill, V. (2011). The connections between self-esteem and psychopathology. Journal of Contemporary Psychotherapy, 41 (3), 157-164. doi:10.1007/s10879-010-9167-8
  • Zikmund, W. G. (1997). Business research methods, 5. Edition, The Dryden Press.
  • Zosky, D. L. (2006). Disruptions in the separation-individuation process of domestically violent men: An empirical examination of Mahler's theory. Journal of Human Behavior İn The Social Environment, 12 (4), 43-60.
There are 92 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Social and Personality Psychology (Other)
Journal Section Research Article
Authors

Muharrem Karakaş 0009-0009-8523-4810

Abdi Güngör 0000-0002-7945-0906

Ahmet Sapancı 0000-0003-4688-6890

Submission Date November 18, 2024
Acceptance Date July 15, 2025
Publication Date December 29, 2025
Published in Issue Year 2025 Volume: 27 Issue: 4

Cite

APA Karakaş, M., Güngör, A., & Sapancı, A. (2025). ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BİREYLEŞME KAYGISI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: BENLİK SAYGISININ ARACI ROLLERİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(4), 1564-1587. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1587408