Research Article

AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)

Volume: 28 Number: 3 September 15, 2026
EN TR

AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)

Abstract

Bu çalışma, American Board (ABCFM) tarafından yayımlanan Missionary Herald dergisi kayıtlarına dayanarak XIX. yüzyılda Van’da yürütülen misyonerlik faaliyetlerini ve bunların sosyo-politik etkilerini incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, Amerikalı misyonerlerin Ermeni toplumu odaklı genişleme stratejilerini ve Van’ın stratejik bir merkez olarak üstlendiği rolü birincil kaynaklar üzerinden ortaya koymaktır. Yöntem olarak, dergide yer alan misyoner mektupları, yıllık raporlar ve istatistiksel veriler tarihsel analiz ve nitel içerik çözümlemesi yoluyla değerlendirilmiştir. Araştırmanın kapsamı, Van istasyonunun 1872’deki kuruluşundan itibaren bölgede yaşanan savaş, kıtlık ve kurumsallaşma süreçlerini kapsayan misyoner tanıklıklarıyla şekillendirilmiştir. Çalışmanın özgün yönü, Van’daki misyonerlik girişimlerini doğrudan sahadaki raporlar üzerinden çözümleyerek bölge tarihine ve misyonerlik literatürüne yeni bir perspektif sunmasıdır. Özellikle 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın yol açtığı asayiş sorunları, kıtlık dönemindeki örgütlü insani yardımlar ve eğitim faaliyetlerinin sosyo-politik sonuçları çalışmanın başlıca vurgularıdır. Değerlendirmeler ışığında, misyonerliğin yalnızca dinî bir tebliğle sınırlı kalmayıp; eğitim, sağlık ve kurumsal örgütlenme yoluyla geleneksel yapıyı dönüştüren bir süreç olduğu sonucuna varılmaktadır.

Keywords

References

  1. Açıkses, E. (2003). Amerikalıların Harput’taki misyonerlik faaliyetleri. Türk Tarih Kurumu.
  2. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1873). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 63). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264924&seq=9
  3. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1875). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 65). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264924&seq=9
  4. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1878). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 68). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924079429134&seq=7
  5. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1879). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 69). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264916&seq=595
  6. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1885). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 75). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264742&seq=184
  7. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1889). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 79). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264890&seq=518&q1=oroomiah
  8. American Missionary Association. (1869). The American Missionary Association: Its missionaries, teachers, and history. American Missionary Association.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Historical Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 15, 2026

Submission Date

January 20, 2026

Acceptance Date

March 11, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 28 Number: 3

APA
İnce Erdogan, D., & Koç Yapar, H. (2026). AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(3), 1569-1593. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1868083
AMA
1.İnce Erdogan D, Koç Yapar H. AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891). DEU Journal of GSSS. 2026;28(3):1569-1593. doi:10.16953/deusosbil.1868083
Chicago
İnce Erdogan, Dilsen, and Hacer Koç Yapar. 2026. “AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 (3): 1569-93. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1868083.
EndNote
İnce Erdogan D, Koç Yapar H (September 1, 2026) AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 3 1569–1593.
IEEE
[1]D. İnce Erdogan and H. Koç Yapar, “AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)”, DEU Journal of GSSS, vol. 28, no. 3, pp. 1569–1593, Sept. 2026, doi: 10.16953/deusosbil.1868083.
ISNAD
İnce Erdogan, Dilsen - Koç Yapar, Hacer. “AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28/3 (September 1, 2026): 1569-1593. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1868083.
JAMA
1.İnce Erdogan D, Koç Yapar H. AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891). DEU Journal of GSSS. 2026;28:1569–1593.
MLA
İnce Erdogan, Dilsen, and Hacer Koç Yapar. “AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 28, no. 3, Sept. 2026, pp. 1569-93, doi:10.16953/deusosbil.1868083.
Vancouver
1.Dilsen İnce Erdogan, Hacer Koç Yapar. AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891). DEU Journal of GSSS. 2026 Sep. 1;28(3):1569-93. doi:10.16953/deusosbil.1868083