AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)
Abstract
Bu çalışma, American Board (ABCFM) tarafından yayımlanan Missionary Herald dergisi kayıtlarına dayanarak XIX. yüzyılda Van’da yürütülen misyonerlik faaliyetlerini ve bunların sosyo-politik etkilerini incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, Amerikalı misyonerlerin Ermeni toplumu odaklı genişleme stratejilerini ve Van’ın stratejik bir merkez olarak üstlendiği rolü birincil kaynaklar üzerinden ortaya koymaktır. Yöntem olarak, dergide yer alan misyoner mektupları, yıllık raporlar ve istatistiksel veriler tarihsel analiz ve nitel içerik çözümlemesi yoluyla değerlendirilmiştir. Araştırmanın kapsamı, Van istasyonunun 1872’deki kuruluşundan itibaren bölgede yaşanan savaş, kıtlık ve kurumsallaşma süreçlerini kapsayan misyoner tanıklıklarıyla şekillendirilmiştir. Çalışmanın özgün yönü, Van’daki misyonerlik girişimlerini doğrudan sahadaki raporlar üzerinden çözümleyerek bölge tarihine ve misyonerlik literatürüne yeni bir perspektif sunmasıdır. Özellikle 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın yol açtığı asayiş sorunları, kıtlık dönemindeki örgütlü insani yardımlar ve eğitim faaliyetlerinin sosyo-politik sonuçları çalışmanın başlıca vurgularıdır. Değerlendirmeler ışığında, misyonerliğin yalnızca dinî bir tebliğle sınırlı kalmayıp; eğitim, sağlık ve kurumsal örgütlenme yoluyla geleneksel yapıyı dönüştüren bir süreç olduğu sonucuna varılmaktadır.
Keywords
References
- Açıkses, E. (2003). Amerikalıların Harput’taki misyonerlik faaliyetleri. Türk Tarih Kurumu.
- American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1873). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 63). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264924&seq=9
- American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1875). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 65). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264924&seq=9
- American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1878). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 68). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924079429134&seq=7
- American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1879). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 69). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264916&seq=595
- American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1885). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 75). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264742&seq=184
- American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1889). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 79). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264890&seq=518&q1=oroomiah
- American Missionary Association. (1869). The American Missionary Association: Its missionaries, teachers, and history. American Missionary Association.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Historical Studies (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Hacer Koç Yapar
0000-0003-0876-7102
Türkiye
Publication Date
September 15, 2026
Submission Date
January 20, 2026
Acceptance Date
March 11, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 28 Number: 3