Araştırma Makalesi

AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)

Cilt: 28 Sayı: 3 15 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)

Öz

Bu çalışma, American Board (ABCFM) tarafından yayımlanan Missionary Herald dergisi kayıtlarına dayanarak XIX. yüzyılda Van’da yürütülen misyonerlik faaliyetlerini ve bunların sosyo-politik etkilerini incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, Amerikalı misyonerlerin Ermeni toplumu odaklı genişleme stratejilerini ve Van’ın stratejik bir merkez olarak üstlendiği rolü birincil kaynaklar üzerinden ortaya koymaktır. Yöntem olarak, dergide yer alan misyoner mektupları, yıllık raporlar ve istatistiksel veriler tarihsel analiz ve nitel içerik çözümlemesi yoluyla değerlendirilmiştir. Araştırmanın kapsamı, Van istasyonunun 1872’deki kuruluşundan itibaren bölgede yaşanan savaş, kıtlık ve kurumsallaşma süreçlerini kapsayan misyoner tanıklıklarıyla şekillendirilmiştir. Çalışmanın özgün yönü, Van’daki misyonerlik girişimlerini doğrudan sahadaki raporlar üzerinden çözümleyerek bölge tarihine ve misyonerlik literatürüne yeni bir perspektif sunmasıdır. Özellikle 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın yol açtığı asayiş sorunları, kıtlık dönemindeki örgütlü insani yardımlar ve eğitim faaliyetlerinin sosyo-politik sonuçları çalışmanın başlıca vurgularıdır. Değerlendirmeler ışığında, misyonerliğin yalnızca dinî bir tebliğle sınırlı kalmayıp; eğitim, sağlık ve kurumsal örgütlenme yoluyla geleneksel yapıyı dönüştüren bir süreç olduğu sonucuna varılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Açıkses, E. (2003). Amerikalıların Harput’taki misyonerlik faaliyetleri. Türk Tarih Kurumu.
  2. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1873). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 63). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264924&seq=9
  3. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1875). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 65). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264924&seq=9
  4. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1878). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 68). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924079429134&seq=7
  5. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1879). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 69). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264916&seq=595
  6. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1885). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 75). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264742&seq=184
  7. American Board of Commissioners for Foreign Missions. (1889). Annual report of the American Board of Commissioners for Foreign Missions (Vol. 79). The Riverside Press. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073264890&seq=518&q1=oroomiah
  8. American Missionary Association. (1869). The American Missionary Association: Its missionaries, teachers, and history. American Missionary Association.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarihsel Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

20 Ocak 2026

Kabul Tarihi

11 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
İnce Erdogan, D., & Koç Yapar, H. (2026). AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(3), 1569-1593. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1868083
AMA
1.İnce Erdogan D, Koç Yapar H. AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28(3):1569-1593. doi:10.16953/deusosbil.1868083
Chicago
İnce Erdogan, Dilsen, ve Hacer Koç Yapar. 2026. “AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 (3): 1569-93. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1868083.
EndNote
İnce Erdogan D, Koç Yapar H (01 Eylül 2026) AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 3 1569–1593.
IEEE
[1]D. İnce Erdogan ve H. Koç Yapar, “AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 3, ss. 1569–1593, Eyl. 2026, doi: 10.16953/deusosbil.1868083.
ISNAD
İnce Erdogan, Dilsen - Koç Yapar, Hacer. “AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28/3 (01 Eylül 2026): 1569-1593. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1868083.
JAMA
1.İnce Erdogan D, Koç Yapar H. AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28:1569–1593.
MLA
İnce Erdogan, Dilsen, ve Hacer Koç Yapar. “AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 3, Eylül 2026, ss. 1569-93, doi:10.16953/deusosbil.1868083.
Vancouver
1.Dilsen İnce Erdogan, Hacer Koç Yapar. AMERİKA’DAN VAN’A YOLCULUK: MISSIONARY HERALD DERGİSİ VERİLERİNE GÖRE VAN’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1872-1891). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Eylül 2026;28(3):1569-93. doi:10.16953/deusosbil.1868083