Çalışmaya konu edilen eser, 16. yüzyıl Melâmî mutasavvıflarından Abdurrahmân el-Askerî tarafından kaleme alınmıştır. Dört nüshası bulunan eser 565 beyitten oluşmaktadır. Risâle-i Cevâhirü’l-İrfân yahut Risâle-i Müşkilât-ı Esrâr-ı Işk, Allâh’ın birliğini ve Allâh’a hamdi içeren beyitlerle başlar, bunları peygambere salat u selam ve miraç mucizesinin anlatıldığı beyitler takip eder. Akabinde hidâyet, irfân, nûr-ı Hak, namaz, ma’ârif, aşk konuları ele alındıktan sonra eserin yazılış sebebi anlatılır. Giriş mahiyetindeki bu bölümün ardından sırasıyla insân-ı kâmilin hâlleri ve kutbu’l-aktâbın alametleri; veliler silsilesi; aşkın hâlleri ve velâyet sırrının Hicaz’dan çıkışı gibi başlıklar ele alınır. Cezbe, kutub, insân-ı kâmil, velâyet, velî, muhabbet, aşk, feyiz, hâl, ma’nâ, tecellî, irfân, ma’ârif konuları etrafında yoğunlaşan eserde sık sık Kur’ân-ı Kerîm’den âyetler iktibâs edilmiştir. Çalışmada öncelikle eserin niçin bir Melâmî metni olduğu izah edilmiş; ardından, ayrıntılı bir tartışma ve karşılaştırmayla, metinde adı geçmeyen eserin müellifinin, Abdurrahmân el-Askerî olduğu tespit edilmiştir. Eserin nüshalarından ikisinde epeyce yer tutan dönemin padişahı Kânûnî Sultan Süleymân’la ilgili bölümlerin diğer iki nüshada yer almadığı görülmüş; bu durumun, önemli Bayramî-Melâmî şeyhlerinden Oğlan Şeyh olarak bilinen İsmâil-i Ma’şûkî’nin Kânûnî döneminde idam edilmesiyle ilgili olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ayrıca, eserde geçen Melâmî kavramları üzerinde durulmuş, bu kavramlar müellifin diğer eserinden ve kimi tasavvuf sözlüklerinden yapılan alıntılarla ve eserin kendi anlatımıyla açıklanmıştır.
Written by Abdurrahmân el-Askerî, one of the 16th century Melâmî philosophers, the writing in question has four different copies and consists of 565 couplets. Risâle-i Cevâhirü’l- İrfân or Risâle-i Müşkilât-ı Esrâr-ı Işk starts with couplets about unity of and gratitude to Allâh, continues with appreciation towards the prophet and the miracle of ascension. After topics such as the true path, wisdom, God’s light, worship, education and love have been mentioned, the reason behind the creation of this work has been explained. After this whole part of the writing which may be considered as “introductory chapter”, author starts discussing about the perfect human being, marks of the “kutbu’l aktab”, the chain of saints, states of love and the secret of saintliness coming from Hejaz. Having ecstasy, ascended people, saintliness, saints, affection, love, prosperity, state, spiritual realm, manifestation, wisdom and education as its topics, this piece has often quoted parts from Qur’an. In the work in question, firstly it has been explained why this is a Melâmî piece of art; then, with a detailed discussion and comparison, it has been discovered that the author of this piece, which hasn’t been mentioned in the piece itself, is Abdurrahmân el-Askeri. It is noticed that certain chapters of the book about the sultan of the day, Kanuni Sultan Süleyman, was taken out of its two copies, the reason of which was considered to be that one of the important Bayramî-Melamî shaikhs, İsmâil-i Ma’şuki, also known as Oğlan Şeyh, has been executed in Kânûnî. This work also analyzes some of the Melami terminology, attempting to explain it with the help of the expression of the book in question, the other book of the author and certain quotations from certain mysticism dictionaries.
Risâle-i Cevâhir-i İrfân Risâle-i Müşkilât-ı Esrâr-ı Işk Mysticism Melâmîlik Abdurrahmân el-Aske
Primary Language | Turkish |
---|---|
Journal Section | Research Article |
Authors | |
Publication Date | December 30, 2021 |
Published in Issue | Year 2021 Volume: 27 Issue: 27 |
Makale gönderme ve takip:
Makalelerinizin gönderimini dergimizin dergipark web ana sayfasından "Makale Gönder" seçeneği ile yapabilirsiniz. Daha sonraki süreci ise “Dergipark Sistemi”nden takip edebilirsiniz. Herhangi bir sorun yaşamanız halinde lütfen aşağıdaki adreslere bilgi veriniz.
Nihat Öztoprak (Başeditör): noztoprak@fsm.edu.tr
Bünyamin Ayçiçeği (Editör): bunyamin.aycicegi@istanbul.edu.tr
Nusret Gedik (Editör Yardımcısı): nusret.gedik@marmara.edu.tr