DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Abstract
Dîvânü Lügâti’t-Türk, Türk milletinin sahip olduğu dil, din, ideoloji, gelenek, görenek, ilim, kültür ve medeniyet değerlerini yansıtan bir dil yadigârıdır. Kaşgarlı Mahmut bu eseri hem dilcilik hem de sosyolog kimliğiyle kaleme almış ve Türk dünyasına kazandırmıştır. Zengin bir mirası yansıtan bu eser, birçok disipline hitap etmiş ve bilim insanlarının çalışmalarına kaynaklık etmiştir. Dîvânü Lügâti’t-Türk, Türk dilinin bilinen ilk sözlüğü olma özelliği taşımakla birlikte onu sadece sözlük olarak addetmek doğru olmaz. Kaşgarlı Mahmut bu müstesna eseri; Türklerin yaşadıkları coğrafyaları dolaşarak onların dilini, kültürünü, toplumsal yapısını, değerlerini kayıt altına alarak Türk dünyasına kazandırmıştır. Kaşgarlı, Dîvân içerisinde 8000’e yakın Türkçe sözcüğün Arapça karşılığını vermiştir. Eser sadece sözlükbilim yönüyle değil gramer ve söz varlığı noktasında da Türk diline ait birçok dil malzemeyi ihtiva etmektedir. Çalışmamızda eserde yer alan fiilden fiil yapan ekler tespit edilmiş ve eklerin fonksiyonları örneklerle izah edilmiştir. Ayrıca eklerin fonetik farklılıklar sonucunda kazandığı farklı görünümler de açıklamalara eklenmiş olup eklerin işlek olma durumları ve diğer değerlendirmeler tablo şeklinde ifade edilmiştir.
Keywords
- Dîvânü Lügâti’t-Türk
- Kaşgarlı Mahmut
- Fiilden Fiil Yapan Ekler
- Fiilden Fiil Yapan Eklerin Fonksiyonları.
Supporting Institution
Harran Üniversitesi
References
- Akalın, Ş. H. (2008). Bin Yıl Önce Bin Yıl Sonra Kaşgarlı Mahmut ve Dîvânu Lûgati’t- Türk. TDK.
- Atalay, B. (1998a). Dîvânu Lûgati’t- Türk -I-. TDK Yayınları.
- Atalay, B. (1998b). Dîvânu Lûgati’t- Türk -II-. TDK Yayınları.
- Atalay, B. (1999). Dîvânu Lûgati’t- Türk -III-. TDK Yayınları.
- Banguoğlu, T. (1987). Dil Bahisleri. Kubbealtı Neşriyat.
- Banguoğlu, T. (2015). Türkçenin Grameri. TDK Yayınları.
- Caferoğlu, A. (1984). Türk Dili Tarihi, Alfa.
- Demir, N. & Yılmaz, E. (2014). Türk Dili El Kitabı. Grafik Yayınları.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Publication Date
October 26, 2022
Submission Date
July 19, 2022
Acceptance Date
August 30, 2022
Published in Issue
Year 2022 Number: 31
APA
Türk, O., & Koç, F. (2022). DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31, 314-329. https://izlik.org/JA83LZ37CE
AMA
1.Türk O, Koç F. DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2022;(31):314-329. https://izlik.org/JA83LZ37CE
Chicago
Türk, Osman, and Fatma Koç. 2022. “DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 31: 314-29. https://izlik.org/JA83LZ37CE.
EndNote
Türk O, Koç F (October 1, 2022) DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 31 314–329.
IEEE
[1]O. Türk and F. Koç, “DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 31, pp. 314–329, Oct. 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA83LZ37CE
ISNAD
Türk, Osman - Koç, Fatma. “DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 31 (October 1, 2022): 314-329. https://izlik.org/JA83LZ37CE.
JAMA
1.Türk O, Koç F. DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2022;:314–329.
MLA
Türk, Osman, and Fatma Koç. “DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 31, Oct. 2022, pp. 314-29, https://izlik.org/JA83LZ37CE.
Vancouver
1.Osman Türk, Fatma Koç. DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi [Internet]. 2022 Oct. 1;(31):314-29. Available from: https://izlik.org/JA83LZ37CE