DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
Dîvânü Lügâti’t-Türk, Türk milletinin sahip olduğu dil, din, ideoloji, gelenek, görenek, ilim, kültür ve medeniyet değerlerini yansıtan bir dil yadigârıdır. Kaşgarlı Mahmut bu eseri hem dilcilik hem de sosyolog kimliğiyle kaleme almış ve Türk dünyasına kazandırmıştır. Zengin bir mirası yansıtan bu eser, birçok disipline hitap etmiş ve bilim insanlarının çalışmalarına kaynaklık etmiştir. Dîvânü Lügâti’t-Türk, Türk dilinin bilinen ilk sözlüğü olma özelliği taşımakla birlikte onu sadece sözlük olarak addetmek doğru olmaz. Kaşgarlı Mahmut bu müstesna eseri; Türklerin yaşadıkları coğrafyaları dolaşarak onların dilini, kültürünü, toplumsal yapısını, değerlerini kayıt altına alarak Türk dünyasına kazandırmıştır. Kaşgarlı, Dîvân içerisinde 8000’e yakın Türkçe sözcüğün Arapça karşılığını vermiştir. Eser sadece sözlükbilim yönüyle değil gramer ve söz varlığı noktasında da Türk diline ait birçok dil malzemeyi ihtiva etmektedir. Çalışmamızda eserde yer alan fiilden fiil yapan ekler tespit edilmiş ve eklerin fonksiyonları örneklerle izah edilmiştir. Ayrıca eklerin fonetik farklılıklar sonucunda kazandığı farklı görünümler de açıklamalara eklenmiş olup eklerin işlek olma durumları ve diğer değerlendirmeler tablo şeklinde ifade edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Harran Üniversitesi
Kaynakça
- Akalın, Ş. H. (2008). Bin Yıl Önce Bin Yıl Sonra Kaşgarlı Mahmut ve Dîvânu Lûgati’t- Türk. TDK.
- Atalay, B. (1998a). Dîvânu Lûgati’t- Türk -I-. TDK Yayınları.
- Atalay, B. (1998b). Dîvânu Lûgati’t- Türk -II-. TDK Yayınları.
- Atalay, B. (1999). Dîvânu Lûgati’t- Türk -III-. TDK Yayınları.
- Banguoğlu, T. (1987). Dil Bahisleri. Kubbealtı Neşriyat.
- Banguoğlu, T. (2015). Türkçenin Grameri. TDK Yayınları.
- Caferoğlu, A. (1984). Türk Dili Tarihi, Alfa.
- Demir, N. & Yılmaz, E. (2014). Türk Dili El Kitabı. Grafik Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
26 Ekim 2022
Gönderilme Tarihi
19 Temmuz 2022
Kabul Tarihi
30 Ağustos 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Sayı: 31
APA
Türk, O., & Koç, F. (2022). DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31, 314-329. https://izlik.org/JA83LZ37CE
AMA
1.Türk O, Koç F. DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. DÜSBED. 2022;(31):314-329. https://izlik.org/JA83LZ37CE
Chicago
Türk, Osman, ve Fatma Koç. 2022. “DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 31: 314-29. https://izlik.org/JA83LZ37CE.
EndNote
Türk O, Koç F (01 Ekim 2022) DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 31 314–329.
IEEE
[1]O. Türk ve F. Koç, “DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, DÜSBED, sy 31, ss. 314–329, Eki. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83LZ37CE
ISNAD
Türk, Osman - Koç, Fatma. “DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 31 (01 Ekim 2022): 314-329. https://izlik.org/JA83LZ37CE.
JAMA
1.Türk O, Koç F. DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. DÜSBED. 2022;:314–329.
MLA
Türk, Osman, ve Fatma Koç. “DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 31, Ekim 2022, ss. 314-29, https://izlik.org/JA83LZ37CE.
Vancouver
1.Osman Türk, Fatma Koç. DÎVÂNÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK’TE FİİLDEN FİİL YAPAN EKLERİN FONKSİYONLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. DÜSBED [Internet]. 01 Ekim 2022;(31):314-29. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83LZ37CE