Research Article

Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller

Number: 39 July 7, 2025

Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller

Abstract

Arap ve Fars halkları çok eski zamanlardan beri komşu halklar olup, ticari, kültürel ve siyasi ilişkileri İslam ve İslam fetihleri öncesine kadar uzanmaktadır. Bu komşuluk ve ilişkiler nedeniyle, bu halkların dillerinin birbirlerinden etkilenmesi doğaldı, çünkü dil alan ve veren canlı ve sosyal bir organizmadır ve birbirlerinden etkilenen Arap dili ile Fars dili arasında durum böyleydi, bu nedenle Arap dili Araplar arasında var olmayan şeyler için Farsça kelimeler aldı ve karşılığında Fars dili, özellikle İslam fetihlerinden sonra birçok Arapça kelime aldı ve ayrıca Arap harfini ve hat sanatını benimsedi. Türklerin Müslüman olması ve İslam Halifeliğinde liderlik pozisyonlarını üstlenmeleri, Arap ve Fars kültürünün bir karışımı olan İslam kültürünü benimsemeleri ve Türk dilinin Arap ve Fars dilleri üzerindeki etkisiyle, Türk dili Arap ve Fars dilleri arasında bir aracı rolü oynamış ve bu da özellikle Memlük ve Osmanlı dönemlerinde Türkler tarafından kullanılan Farsça kelimeleri Arap diline ve lehçelerine aktarmıştır. Dolayısıyla bu çalışma, Selçuklu, Memlük ve Osmanlı Türklerinin yüzlerce yıl hüküm sürdüğü bir bölgede yaşayan Suriye lehçesine Türklerle ve Türk diliyle giren Farsça kelimelerden türeyen fiilleri ele almak, önce Arap ve Fars dilleri arasındaki ilişkilere ve her birinin diğeri üzerindeki etkisine değinmek, ardından Türk dilinin bunlar arasındaki aracılık rolünü ele almak ve daha sonra Türk dilinin bunlar arasındaki aracılık rolünü ele almak için geldi. Daha sonra Suriye lehçesine Türkçenin aracılığı ile giren Farsça kelimelerden türetilen fiiller ele alınmış, bu fiiller türetilişlerine göre morfolojik bölümlere ayrılmış, böylece çoğu fiilin ağırlığı üzerine inşa edilen yaklaşık 42 fiil tespit edilmiş ve ardından en önemli sonuçların tartışıldığı bir sonuç bölümüyle bitirilmiştir.

Keywords

References

  1. Abdurrahman Salih, Muhammed Adem. (2023). "et-Tedahul el-Uğavi Beyn el-Arab ve el-Furs Bade el-Fath el-İslami Libiladi İran".
  2. Abdurrahim, F. (2011). Mu'cemu'd-Dahîl fi el-Luğati’l-‘Arabiyeti’l-Hadîse ve Lehecâtihâ.
  3. Abdurrahim, Yasin. (2012). Mevsu’aetu'l-Amiyyeti’s-Sûriyye.
  4. Acar, Ömer - Obeıd, Ahmed. (2021). “أثر اللغة التركيّة في اللهجة العراقية المعاصرة”.
  5. Akalın, Şükrü Halûk vd. (2011). Türkçe Sözlüğü.
  6. Al numan, Şadi b. Muhammed b. Salim. (2011). Camiu Turas el-Allamme el-Albani fi el-Menheci ve el-Ahdas el-Kübra.
  7. A‘şâ, Ebû Basîr Meymûn b. Kays b. Cendel el-Bekrî. (2010). Divanu A'şalkebir. thk. Mahmut İbrahim.
  8. Çağbayır, Yaşar. (2007). Ötüken Türkçe Sözlük.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Arabic Language, Literature and Culture

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 7, 2025

Submission Date

October 11, 2024

Acceptance Date

April 23, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 39

APA
Akif, M. (2025). Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 39, 103-124. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1565201
AMA
1.Akif M. Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;(39):103-124. doi:10.15182/diclesosbed.1565201
Chicago
Akif, Muhammed. 2025. “Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 39: 103-24. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1565201.
EndNote
Akif M (July 1, 2025) Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 39 103–124.
IEEE
[1]M. Akif, “Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller”, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 39, pp. 103–124, July 2025, doi: 10.15182/diclesosbed.1565201.
ISNAD
Akif, Muhammed. “Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 39 (July 1, 2025): 103-124. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1565201.
JAMA
1.Akif M. Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;:103–124.
MLA
Akif, Muhammed. “Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 39, July 2025, pp. 103-24, doi:10.15182/diclesosbed.1565201.
Vancouver
1.Muhammed Akif. Türkçe Aracılığıyla Suriye Lehçesine Giren Farsça Kelimelerden Türetilen Fiiller. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Jul. 1;(39):103-24. doi:10.15182/diclesosbed.1565201

Dicle University
Journal of Social Sciences Institute (DUSBED)