Research Article

KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI

Number: 43 October 28, 2026
EN TR

KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI

Abstract

Öz Kültürel peyzaj kavramı, insan faaliyetleriyle biçimlenen ve doğal çevreyle sürekli etkileşim hâlinde olan alanları tanımlayan çok katmanlı bir miras kategorisidir. Tarihsel olarak coğrafya disiplini içinde gelişen kavram, zamanla doğa–kültür ilişkilerini yansıtan; sosyal, ekonomik ve kültürel süreçlerin etkisiyle şekillenen mekânları kapsayacak biçimde genişlemiştir. Kültürel peyzajlar, doğa ile kültür arasındaki fiziksel ve zihinsel bağları temsil eden ve hem doğal hem de kültürel mirasın korunması ile sürdürülebilir yönetimi açısından önem taşıyan alanlardır. Son yıllarda ulusal ve uluslararası düzeyde kültürel peyzajların korunmasına yönelik yaklaşımlar belirgin biçimde gelişmiş; kavram koruma literatüründe merkezi bir konuma yükselmiştir. Bu alanların korunması, fiziksel bileşenlerin yanı sıra insan etkileşimleri ve zaman içinde oluşan kültürel değerlerin bütüncül biçimde değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bu çerçevede kültürel peyzajların korunması, toplumların kimliğinin ve kültürel mirasının gelecek kuşaklara aktarılması açısından kritik bir rol üstlenmektedir. Bu çalışma, kültürel peyzaj kavramının tarihsel gelişimini ve dünya ile Türkiye bağlamında ortaya konan koruma yaklaşımlarını sistematik olarak incelemeyi amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Arkun, A. K. (2012). Ulus tarihi kent merkezi kültürel peyzaj öğelerinin değişimi ve dönüşümü (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  2. Arı, Y. (2005). Peyzajın morfolojisi (Morphology of Landscape- Carl O. Sauer). İçinde: Arı, Y. (Ed.), 20. yüzyılda Amerikan coğrafyasının gelişimi (s. 53-84). Konya: Çizgi Kitabevi.
  3. Aplin, G. (2007). World heritage cultural landscapes. International Journal of Heritage Studies, 13(6). https://doi.org/10.1080/13527250701570515427–446 (23.9.2023)
  4. Ahunbay, Z. (2007). Tarihi çevre koruma ve restorasyon. İstanbul: YEM Yayınevi.
  5. Antrop, M. (2005). Why landscapes of the past are important for the future. Landscape and Urban Planning, 70(1), 21–34. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2003.10.002 (11.8.2023)
  6. Birnbaum, C. A. (1994). Protecting cultural landscapes: Planning, treatment and management of historic landscape. National Park Service, Preservation Briefs 36. http://www.cr.nps.gov/hps/tps/brief36.htm (10.3.2023)
  7. COE -Council of Europe Committee of Ministers. (1995). Recommendation of the Committee of Ministers to Member States on the integrated conservation of cultural landscape areas as part of landscape policies (Recommendation No. R (95) 9). Council of Europe.
  8. COE -Council of Europe Committee of Ministers. (2000). COE - Council of Europe Committee of Ministers. Council of Europe.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Landscaping Archeology

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 28, 2026

Submission Date

March 15, 2025

Acceptance Date

March 23, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 43

APA
İnce Gayberi, Ş., & Dalkılıç, N. (2026). KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 43. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1658310
AMA
1.İnce Gayberi Ş, Dalkılıç N. KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(43). doi:10.15182/diclesosbed.1658310
Chicago
İnce Gayberi, Şeyda, and Neslihan Dalkılıç. 2026. “KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 43. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1658310.
EndNote
İnce Gayberi Ş, Dalkılıç N (October 1, 2026) KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 43
IEEE
[1]Ş. İnce Gayberi and N. Dalkılıç, “KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI”, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 43, Oct. 2026, doi: 10.15182/diclesosbed.1658310.
ISNAD
İnce Gayberi, Şeyda - Dalkılıç, Neslihan. “KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 43 (October 1, 2026). https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1658310.
JAMA
1.İnce Gayberi Ş, Dalkılıç N. KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026. doi:10.15182/diclesosbed.1658310.
MLA
İnce Gayberi, Şeyda, and Neslihan Dalkılıç. “KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 43, Oct. 2026, doi:10.15182/diclesosbed.1658310.
Vancouver
1.Şeyda İnce Gayberi, Neslihan Dalkılıç. KÜLTÜREL PEYZAJ KAVRAMI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE’DEKİ TARİHSEL GELİŞİM İLE KORUMA YAKLAŞIMLARI. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Oct. 1;(43). doi:10.15182/diclesosbed.1658310

Dicle University
Journal of Social Sciences Institute (DUSBED)