Research Article

İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER)

Number: 41 February 10, 2026
TR EN

İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER)

Abstract

Af, belirli bir suçtan hüküm giymiş kişilerin cezalarının tamamının ya da bir kısmının infaz edilmesinden vazgeçilmesi anlamına gelir. Devletler, hukuk kurallarını belirleme yetkisine sahip oldukları dönemlerden itibaren, çeşitli gerekçelere dayanarak zaman zaman af uygulamasına başvurmuşlardır. Bu uygulama, Cumhuriyet öncesi Türk devletlerinde olduğu gibi, Cumhuriyet döneminde de devam etmiştir. Af, genel af ve özel af olmak üzere ikiye ayrılır. Genel af ilan etme yetkisi yalnızca TBMM’ye aittir. Özel af konusunda ise, 1924 Anayasası’nın 42. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı da TBMM ile birlikte yetkilidir. Yapılan literatür taramasında İsmet İnönü’nün Cumhurbaşkanlığı dönemine ait Cumhurbaşkanı özel af kararlarını inceleyen müstakil bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi’nde yapılan taramalarda 1938-1950 yılları arasında Cumhurbaşkanı İsmet İnönü tarafından çeşitli suçlardan hüküm giymiş 138 kişinin Cumhurbaşkanı özel af kararı ile affedildiği tespit edilmiştir. Bu 138 kişiden 65’inin kamu düzenine karşı işlenen suçlardan affedildiği görülmüştür. Bu çalışmada, literatür taraması, arşiv araştırması, belge analizi ve tarihsel karşılaştırmalı araştırma yöntemleri kullanmıştır. Çalışmanın ana kaynağı, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Başkanlığı Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA) belgeleridir.

Keywords

References

  1. 1. Arşiv Kaynakları Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi
  2. BCA, Fon: 30.18.1.2 (Kararlar Daire Başkanlığı), Yer No: 85.98.8.
  3. BCA, Fon 30.18.1.2 (Kararlar Daire Başkanlığı), Yer No: 88.74.9.
  4. BCA, Fon: 30.18.1.2 (Kararlar Daire Başkanlığı), Yer No: 87.64.9.
  5. BCA, Fon: 30.18.1.2 (Kararlar Daire Başkanlığı), Yer No: 97.110.3.
  6. BCA, Fon: 30.18.1.2 (Kararlar Daire Başkanlığı), Yer No: 101.9.3.
  7. BCA, Fon: 30.18.1.2 (Kararlar Daire Başkanlığı), Yer No: 86.26.1.
  8. BCA, Fon: 30.18.1.2 (Kararlar Daire Başkanlığı), Yer No: 89.107.20.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of The Republic of Turkiye

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 10, 2026

Submission Date

July 10, 2025

Acceptance Date

November 20, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: 41

APA
İdem, T. (2026). İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 41, 1-28. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1739061
AMA
1.İdem T. İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(41):1-28. doi:10.15182/diclesosbed.1739061
Chicago
İdem, Tekin. 2026. “İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER)”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 41: 1-28. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1739061.
EndNote
İdem T (February 1, 2026) İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 41 1–28.
IEEE
[1]T. İdem, “İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER)”, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 41, pp. 1–28, Feb. 2026, doi: 10.15182/diclesosbed.1739061.
ISNAD
İdem, Tekin. “İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER)”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 41 (February 1, 2026): 1-28. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1739061.
JAMA
1.İdem T. İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;:1–28.
MLA
İdem, Tekin. “İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER)”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 41, Feb. 2026, pp. 1-28, doi:10.15182/diclesosbed.1739061.
Vancouver
1.Tekin İdem. İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Feb. 1;(41):1-28. doi:10.15182/diclesosbed.1739061

Cited By

Dicle University
Journal of Social Sciences Institute (DUSBED)