Research Article

ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ

Number: 43 November 7, 2026
EN TR

ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ

Abstract

Geleneksel konut mimarisi Türkler’in Anadolu öncesi barınma gelenekleriyle Anadolu’nun köklü mimari geçmişinin harmanlanması sonucunda oluşan ev tipidir. İklim ve coğrafi koşullar neticesinde şekillenen bu evler, aynı zamanda yerel malzemeler kullanılarak inşa edilmiştir. Geleneksel sivil mimaride ahşap, taş ve kerpiç temel yapı malzemesi olarak kullanılmıştır. Ahşap malzeme sivil mimaride yapı malzemesi dışında tamamlayıcı elemanlar ve süslemedeki kullanımıyla karakteristik bir özelliğe sahiptir. Mimariye bağlı tamamlayıcı elemanlar arasında kesintisiz, düzgün ve büyük boyutlu yüzeyler tavanlarla sağlanmıştır. Geleneksel konutlarda tavanlar bu özellikleri nedeniyle geleneksel konutlarda en yoğun süsleme uygulamalarının görüldüğü mimari elemanlardır. Bu çalışmada Osmanlı geç dönemi ahşap sanatının birçok uygulamasını barındıran Çakırağa Konağı’na ait tavanlar incelenmiştir. Çalışmaya konu olan tavanlar yapım ve süsleme özellikleri bakımından ele alınmıştır. Tavanların süslenmesinde yer alan motif, desen ve tasvirler; çıtakâri, çakma, kalem işi, taklit kündekâri ve oyma gibi farklı uygulama teknikleri aracılığıyla oluşturulmuştur. Ayrıca üç katlı konağın tavan süslemeleri, katların kullanım amacına uygun hiyerarşik bir düzen içinde süslendiği görülmektedir. Osmanlı geç dönemi sivil mimarisinde en gösterişli iç mekân elemanları arasında yer alan tavanlar, ahşabın taşıyıcı işlevinin ötesinde süsleme amaçlı kullanımını da ortaya koymaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (BAP)

Project Number

SDK-2023-10596

References

  1. Akdemir M. Z. (1997). Batı Karadeniz bölgesi yerleşmelerinde geleneksel konut kültürüne bağlı biçimsel ve yapısal kurgu özelliklerine ait ölçütler. (YÖK Tez Merkezi, Doktora). Yıldız Teknik Üniversitesi.
  2. Akok M. (1951). Ankara’nın eski evleri. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  3. Aktuğ E. C. (2016). Büyük Menderes Havzası Osmanlı Dönemi geleneksel konut mimarisinde ahşap kullanımı. (YÖK Tez Merkezi, Doktora). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
  4. Arık R. (1988). Batılılaşma dönemi Anadolu tasvir sanatı. Brinci Baskı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  5. Avunduk A. M. (1996). Mimar Sinan’ın İstanbul’daki camilerinde ağaç sanatı. (YÖK Tez Merkezi, Doktora). İstanbul Üniversitesi.
  6. Barışta H. Ö. (2009). Osmanlı İmparatorluğu Dönemi İstanbul cami ve türbelerinden ağaç işleri. Birinci Baskı, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara.
  7. Bertram C. (2008). Imagining the Turkish House collective vision of home. The University of Texas Press.
  8. Bulut M. (2020). Osmanlı ahşap kapı ve pencere kanatlarındaki kompozisyonlar ve altın üçgenler. Sanat Tarihi Yıllığı Dergisi, 29, 45-61.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ottoman Culture and Art

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 7, 2026

Submission Date

July 10, 2025

Acceptance Date

May 7, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 43

APA
Akınay, A., & Top, M. (2026). ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 43. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1739076
AMA
1.Akınay A, Top M. ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(43). doi:10.15182/diclesosbed.1739076
Chicago
Akınay, Aytaç, and Mehmet Top. 2026. “ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 43. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1739076.
EndNote
Akınay A, Top M (November 1, 2026) ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 43
IEEE
[1]A. Akınay and M. Top, “ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ”, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 43, Nov. 2026, doi: 10.15182/diclesosbed.1739076.
ISNAD
Akınay, Aytaç - Top, Mehmet. “ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 43 (November 1, 2026). https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1739076.
JAMA
1.Akınay A, Top M. ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026. doi:10.15182/diclesosbed.1739076.
MLA
Akınay, Aytaç, and Mehmet Top. “ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 43, Nov. 2026, doi:10.15182/diclesosbed.1739076.
Vancouver
1.Aytaç Akınay, Mehmet Top. ÖDEMİŞ İLÇESİ’NDEKİ BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI’NIN AHŞAP TAVAN SÜSLEMELERİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Nov. 1;(43). doi:10.15182/diclesosbed.1739076

Dicle University
Journal of Social Sciences Institute (DUSBED)