Research Article

Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi

Volume: 53 Number: 2 June 5, 2026
TR EN

Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi

Abstract

Amaç: Bu çalışma, Madde Kullanım Bozukluğu (MKB) tanısıyla tedavi başvurusu yapmış ergenlerde, Kokain Kullanım Bozukluğu (KKB) gelişimiyle ilişkili bireysel, davranışsal ve zamansal belirleyicileri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntemler: Kesitsel ve retrospektif tasarımla yürütülen bu çalışmaya, Nisan 2019– Şubat 2024 tarihleri arasında MKB tanısıyla takip edilen ve en az bir kez kokain kullanmış 87 ergen dâhil edilmiştir. DSM-5’e göre KKB tanısı alanlar “KKB grubu” (n = 31), yalnızca kokain deneyimi olanlar ise “KKB olmayan grup” (n = 56) olarak sınıflandırılmıştır. Grup karşılaştırmaları Ki-kare/Fisher’s Exact ve Mann–Whitney U testleriyle yapılmış; ikili analizlerde anlamlı bulunan değişkenler Backward LR yöntemiyle çok değişkenli lojistik regresyona alınmıştır. Bulgular: KKB grubu, kokainle daha erken yaşta tanışmış (medyan = 15) ve ilk madde deneyiminden kokain kullanımına daha kısa sürede geçmiştir (medyan = 2 yıl). Ayrıca, hayat boyu MKB tanı sayısı KKB grubunda belirgin olarak daha yüksektir (p < 0,01). Buna karşın, ilk maddeyle tanışma yaşı ve hayat boyu toplam madde sayısı açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Tercih maddeleri incelendiğinde, yalnızca esrar tercihi farklılık göstermiş; esrarı tercih maddesi olarak bildirenlerde KKB olasılığı anlamlı ölçüde daha düşük bulunmuştur (p = 0,002). Lojistik regresyon analizinde, dört değişken KKB ile bağımsız ilişkili kalmıştır: daha yüksek hayat boyu MKB tanı sayısı (OR = 1,81), daha erken kokainle tanışma yaşı (OR = 0,61), daha kısa geçiş süresi (OR = 0,69) ve esrar tercihi (OR = 0,13). Sonuç: Ergenlerde KKB gelişiminin özellikle kokainle karşılaşma zamanlaması, kullanım hızındaki artış ve birikimli bağımlılık yüküyle ilişkili olduğunu; bu göstergelerin erken müdahalede önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

Keywords

Ethical Statement

Etik kurul onayı S.B.Ü. Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi Etik Kurulu'ndan alınmıştır (Onay No: 75, Tarih: 24 Mayıs 2024).

References

  1. 1.Goldstein MA, Goldstein MC. Substance use. In:How Technology, Social Media, and Current EventsProfoundly Affect Adolescents. 1st edn. New York:Oxford University Press; 2024. p. 90-106.
  2. 2.Ambresin AE, Leuchter R. Enfance, adolescence etrisque d'addiction: une perspectivedeveloppementale. Rev Med Suisse. 2024; 20(862):377-81.
  3. 3.Srivastava S, Agrawal S, Nandy A, Singh A, Kostova I.Consumption of drugs and substances of abuseamong adolescents: risk and reasons. In: Singh A,Nandy A, editors. Lifestyle Diseases in Adolescents:Addressing Physical, Emotional, and BehavioralIssues. Bentham Science Publishers; 2024. p. 121-40.
  4. 4.Nath A, Choudhari SG, Dakhode SU, Rannaware A,Gaidhane AM. Substance abuse amongstadolescents: an issue of public health significance.Cureus. 2022; 14(11): e31193.
  5. 5.European Monitoring Centre for Drugs and DrugAddiction. European drug report 2024.Luxembourg: Publications Office; 2024.
  6. 6.Öztürk FC. Uyuşturucu madde bağımlılığı veTürkiye'de uyuşturucu madde kullanımınınincelenmesi. Ankara Ecz Fak Derg. 2023; 47(3):1071-83.
  7. 7.Nestler EJ. Is there a common molecular pathwayfor addiction? Nat Neurosci. 2005; 8(11): 1445-9.
  8. 8.Volkow ND, Koob GF, McLellan AT. Neurobiologicadvances from the brain disease model of addiction.N Engl J Med. 2016; 374(4): 363-71.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration, Medical Education, Health Services and Systems (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 5, 2026

Submission Date

December 18, 2025

Acceptance Date

May 4, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 53 Number: 2

APA
Demirtaş, Ö. Ö., & Çelik, M. (2026). Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi. Dicle Medical Journal, 53(2), 509-520. https://doi.org/10.5798/dicletip.1964850
AMA
1.Demirtaş ÖÖ, Çelik M. Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi. Dicle Medical Journal. 2026;53(2):509-520. doi:10.5798/dicletip.1964850
Chicago
Demirtaş, Özgür Önder, and Mustafa Çelik. 2026. “Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi Ile Ilişkili Faktörler: Kesitsel Bir Regresyon Analizi”. Dicle Medical Journal 53 (2): 509-20. https://doi.org/10.5798/dicletip.1964850.
EndNote
Demirtaş ÖÖ, Çelik M (June 1, 2026) Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi. Dicle Medical Journal 53 2 509–520.
IEEE
[1]Ö. Ö. Demirtaş and M. Çelik, “Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi”, Dicle Medical Journal, vol. 53, no. 2, pp. 509–520, June 2026, doi: 10.5798/dicletip.1964850.
ISNAD
Demirtaş, Özgür Önder - Çelik, Mustafa. “Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi Ile Ilişkili Faktörler: Kesitsel Bir Regresyon Analizi”. Dicle Medical Journal 53/2 (June 1, 2026): 509-520. https://doi.org/10.5798/dicletip.1964850.
JAMA
1.Demirtaş ÖÖ, Çelik M. Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi. Dicle Medical Journal. 2026;53:509–520.
MLA
Demirtaş, Özgür Önder, and Mustafa Çelik. “Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi Ile Ilişkili Faktörler: Kesitsel Bir Regresyon Analizi”. Dicle Medical Journal, vol. 53, no. 2, June 2026, pp. 509-20, doi:10.5798/dicletip.1964850.
Vancouver
1.Özgür Önder Demirtaş, Mustafa Çelik. Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi. Dicle Medical Journal. 2026 Jun. 1;53(2):509-20. doi:10.5798/dicletip.1964850