Araştırma Makalesi

Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi

Cilt: 53 Sayı: 2 5 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi

Öz

Amaç: Bu çalışma, Madde Kullanım Bozukluğu (MKB) tanısıyla tedavi başvurusu yapmış ergenlerde, Kokain Kullanım Bozukluğu (KKB) gelişimiyle ilişkili bireysel, davranışsal ve zamansal belirleyicileri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntemler: Kesitsel ve retrospektif tasarımla yürütülen bu çalışmaya, Nisan 2019– Şubat 2024 tarihleri arasında MKB tanısıyla takip edilen ve en az bir kez kokain kullanmış 87 ergen dâhil edilmiştir. DSM-5’e göre KKB tanısı alanlar “KKB grubu” (n = 31), yalnızca kokain deneyimi olanlar ise “KKB olmayan grup” (n = 56) olarak sınıflandırılmıştır. Grup karşılaştırmaları Ki-kare/Fisher’s Exact ve Mann–Whitney U testleriyle yapılmış; ikili analizlerde anlamlı bulunan değişkenler Backward LR yöntemiyle çok değişkenli lojistik regresyona alınmıştır. Bulgular: KKB grubu, kokainle daha erken yaşta tanışmış (medyan = 15) ve ilk madde deneyiminden kokain kullanımına daha kısa sürede geçmiştir (medyan = 2 yıl). Ayrıca, hayat boyu MKB tanı sayısı KKB grubunda belirgin olarak daha yüksektir (p < 0,01). Buna karşın, ilk maddeyle tanışma yaşı ve hayat boyu toplam madde sayısı açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Tercih maddeleri incelendiğinde, yalnızca esrar tercihi farklılık göstermiş; esrarı tercih maddesi olarak bildirenlerde KKB olasılığı anlamlı ölçüde daha düşük bulunmuştur (p = 0,002). Lojistik regresyon analizinde, dört değişken KKB ile bağımsız ilişkili kalmıştır: daha yüksek hayat boyu MKB tanı sayısı (OR = 1,81), daha erken kokainle tanışma yaşı (OR = 0,61), daha kısa geçiş süresi (OR = 0,69) ve esrar tercihi (OR = 0,13). Sonuç: Ergenlerde KKB gelişiminin özellikle kokainle karşılaşma zamanlaması, kullanım hızındaki artış ve birikimli bağımlılık yüküyle ilişkili olduğunu; bu göstergelerin erken müdahalede önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Etik kurul onayı S.B.Ü. Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi Etik Kurulu'ndan alınmıştır (Onay No: 75, Tarih: 24 Mayıs 2024).

Kaynakça

  1. 1.Goldstein MA, Goldstein MC. Substance use. In:How Technology, Social Media, and Current EventsProfoundly Affect Adolescents. 1st edn. New York:Oxford University Press; 2024. p. 90-106.
  2. 2.Ambresin AE, Leuchter R. Enfance, adolescence etrisque d'addiction: une perspectivedeveloppementale. Rev Med Suisse. 2024; 20(862):377-81.
  3. 3.Srivastava S, Agrawal S, Nandy A, Singh A, Kostova I.Consumption of drugs and substances of abuseamong adolescents: risk and reasons. In: Singh A,Nandy A, editors. Lifestyle Diseases in Adolescents:Addressing Physical, Emotional, and BehavioralIssues. Bentham Science Publishers; 2024. p. 121-40.
  4. 4.Nath A, Choudhari SG, Dakhode SU, Rannaware A,Gaidhane AM. Substance abuse amongstadolescents: an issue of public health significance.Cureus. 2022; 14(11): e31193.
  5. 5.European Monitoring Centre for Drugs and DrugAddiction. European drug report 2024.Luxembourg: Publications Office; 2024.
  6. 6.Öztürk FC. Uyuşturucu madde bağımlılığı veTürkiye'de uyuşturucu madde kullanımınınincelenmesi. Ankara Ecz Fak Derg. 2023; 47(3):1071-83.
  7. 7.Nestler EJ. Is there a common molecular pathwayfor addiction? Nat Neurosci. 2005; 8(11): 1445-9.
  8. 8.Volkow ND, Koob GF, McLellan AT. Neurobiologicadvances from the brain disease model of addiction.N Engl J Med. 2016; 374(4): 363-71.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi, Tıp Eğitimi, Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

5 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

18 Aralık 2025

Kabul Tarihi

4 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 53 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Demirtaş, Ö. Ö., & Çelik, M. (2026). Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi. Dicle Medical Journal, 53(2), 509-520. https://doi.org/10.5798/dicletip.1964850
AMA
1.Demirtaş ÖÖ, Çelik M. Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi. diclemedj. 2026;53(2):509-520. doi:10.5798/dicletip.1964850
Chicago
Demirtaş, Özgür Önder, ve Mustafa Çelik. 2026. “Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi”. Dicle Medical Journal 53 (2): 509-20. https://doi.org/10.5798/dicletip.1964850.
EndNote
Demirtaş ÖÖ, Çelik M (01 Haziran 2026) Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi. Dicle Medical Journal 53 2 509–520.
IEEE
[1]Ö. Ö. Demirtaş ve M. Çelik, “Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi”, diclemedj, c. 53, sy 2, ss. 509–520, Haz. 2026, doi: 10.5798/dicletip.1964850.
ISNAD
Demirtaş, Özgür Önder - Çelik, Mustafa. “Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi”. Dicle Medical Journal 53/2 (01 Haziran 2026): 509-520. https://doi.org/10.5798/dicletip.1964850.
JAMA
1.Demirtaş ÖÖ, Çelik M. Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi. diclemedj. 2026;53:509–520.
MLA
Demirtaş, Özgür Önder, ve Mustafa Çelik. “Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi”. Dicle Medical Journal, c. 53, sy 2, Haziran 2026, ss. 509-20, doi:10.5798/dicletip.1964850.
Vancouver
1.Özgür Önder Demirtaş, Mustafa Çelik. Madde Kullanım Bozukluğu Tanılı Ergenlerde Kokain Kullanım Bozukluğu Gelişimi ile ilişkili Faktörler: Kesitsel bir Regresyon Analizi. diclemedj. 01 Haziran 2026;53(2):509-20. doi:10.5798/dicletip.1964850