Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü

Volume: 39 Number: 4 December 1, 2012
  • Oğuzhan Özcan
  • Ayşe Semra Güreser
EN TR

Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü

Abstract

Amaç: Bu çalışmada, biyokimya ve mikrobiyoloji laboratuarlarına gönderilen örneklerde preanalitik hataların analizi ve eğitimin hata önlemedeki rolü incelenmiştir. Gereç ve yöntem: Sekiz aylık dönem boyunca merkez laboratuarına kabul edilen tüm örnekler retrospektif olarak incelendi. Reddedilen örneklerin dağılımı, preanalitik hata kategorileri (yanlış örnek, uygunsuz tüp, hatalı barkod, fazla örnek, eksik örnek, pıhtılı örnek, hemolizli/lipemik örnek, kontaminasyon ve diğer sebepler) ve çalışma gruplarına göre sınıflandırıldı. Laboratuar çalışma gruplarındaki hata tipi ve sıklığı örnek sayısına ve total hataya oranlanarak yüzde olarak gösterildi. Ayrıca kan ve idrar kültür örneklerindeki kontaminasyon sıklığı ve kontaminasyonun idrar kültürlerinde yaş ve cinsiyete göre dağılımı incelendi. Ayrıca, preanalitik süreçler hakkında verilen her eğitim öncesi ve eğitim sonrası dönemdeki hata oranları karşılaştırıldı. Bulgular: Preanalitik hata sıklığı % 0.77 olarak bulundu. En sık ilk üç hata nedeni sırasıyla, kontaminasyon (%30.4), pıhtılı örnek (%19.4) ve eksik örnek alımı (%15.6) olarak gözlendi. İdrar kültürlerindeki kontaminasyon yüzdesi (% 88.2) kan kültürlerinde gözlenenden (% 11.2) yüksekti. İdrar kültürlerinde en sık hata ise, kadın ve 18 yaş altı hastalarda gözlendi (sırasıyla %59 ve %88.6). Eğitimden sonraki aylarda hata oranları düşük olarak bulundu. Bu düşüş istatistiksel olarak anlamlı idi (p< 0.05). Sonuç: Laboratuar iş akışı içerisinde preanalitik hataların azaltılabilmesi için laboratuar ve kan alma personelinin sürekli eğitimi sağlanmalıdır.

Keywords

References

  1. Romero A, Cobos A, López-León A, Ortega G, Munoz M. Preanalytical mistakes in samples from primary care pa- tients. ClinChem Lab Med 2009; 47(12):1549-52.
  2. Lippi G, Guidi GC, Mattiuzzi C, Plebani M. Preanalytical variability: the dark side of the moon in laboratory testing. ClinChem Lab Med 2006; 44(4):358-65.
  3. Lippi G, Guidi GC. Risk management in the preanalytical phase of laboratory testing. ClinChem Lab Med 2007; 45(6):720-7.
  4. Plebani M. Errors in clinical laboratories or errors in labora- tory medicine? Clin Chem Lab Med 2006; 44(6):750-9.
  5. Stankovic AK. The laboratory is a key partner in assuring patient safety. Clin Lab Med 2004; 24(4):1023-35.
  6. Güler H, Öztürk A, Kapan SH, ve ark. T.C Sağlık Bakan- lığı Hizmet Kalite Standartları Rehberi. Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Performans Yönetimi ve Kalite Geliştir- me Daire Başkanlığı. Ankara, 2011:74-84. Ulaşılabileceği adres: http://www.performans.saglik.gov.tr/content/files/ hizmet_kalite_standartlari_2011/hastane_hks/hkskitap.pdf
  7. Plebani M, Carraro P. Mistakes in a stat laboratory: types and frequency. Clin Chem 1997; 43(8):1348-51.
  8. Wiwanitkit V. Types and frequency of preanalytical mistakes in the first Thai ISO 9002: 1994 certified clinical laboratory, a 6-month monitoring. BMC Clin Pathol 2001; 1(1):55-9.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Authors

Oğuzhan Özcan This is me

Ayşe Semra Güreser This is me

Publication Date

December 1, 2012

Submission Date

March 2, 2015

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2012 Volume: 39 Number: 4

APA
Özcan, O., & Güreser, A. S. (2012). Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü. Dicle Medical Journal, 39(4), 524-530. https://doi.org/10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194
AMA
1.Özcan O, Güreser AS. Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü. Dicle Medical Journal. 2012;39(4):524-530. doi:10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194
Chicago
Özcan, Oğuzhan, and Ayşe Semra Güreser. 2012. “Analiz öncesi (preanalitik) Hata Kaynakları Ve Eğitimin Hata önlemedeki Rolü”. Dicle Medical Journal 39 (4): 524-30. https://doi.org/10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194.
EndNote
Özcan O, Güreser AS (December 1, 2012) Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü. Dicle Medical Journal 39 4 524–530.
IEEE
[1]O. Özcan and A. S. Güreser, “Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü”, Dicle Medical Journal, vol. 39, no. 4, pp. 524–530, Dec. 2012, doi: 10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194.
ISNAD
Özcan, Oğuzhan - Güreser, Ayşe Semra. “Analiz öncesi (preanalitik) Hata Kaynakları Ve Eğitimin Hata önlemedeki Rolü”. Dicle Medical Journal 39/4 (December 1, 2012): 524-530. https://doi.org/10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194.
JAMA
1.Özcan O, Güreser AS. Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü. Dicle Medical Journal. 2012;39:524–530.
MLA
Özcan, Oğuzhan, and Ayşe Semra Güreser. “Analiz öncesi (preanalitik) Hata Kaynakları Ve Eğitimin Hata önlemedeki Rolü”. Dicle Medical Journal, vol. 39, no. 4, Dec. 2012, pp. 524-30, doi:10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194.
Vancouver
1.Oğuzhan Özcan, Ayşe Semra Güreser. Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü. Dicle Medical Journal. 2012 Dec. 1;39(4):524-30. doi:10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194

Cited By