Research Article

Güvenilmez Anlatıcı Kimdir?

Number: 25 March 23, 2022
EN TR

Güvenilmez Anlatıcı Kimdir?

Abstract

1960’lardan sonra ayrı bir çalışma alanı haline gelen anlatıbilim, anlatıyı parçalarına ayırmaya ve anlatının unsurları arasındaki ilişkileri açığa çıkarmaya çalışır. Anlatının mahiyetine dair yapılan tartışmalar anlatıcının farklı yaklaşımlar ışığında ele alınmasını sağlar ve böylece yeni kavramlar üretilir. Bu kavramlardan biri de Wayne C. Booth tarafından ileri sürülen güvenilmez anlatıcı kavramıdır. Kendi bilgi ve deneyimlerinden hareketle gerçek yazarın çeşitli versiyonlarını üreten okur, ima edilen yazar ve anlatıcı arasındaki ilişki üzerinden güvenilmezliği keşfeder. Anlatıcı, ima edilen yazarla örtüştüğünde güvenirlik, tam tersi durumda ise güvenilmezlik ortaya çıkar. Metnin diğer unsurlarıyla doğrudan ilişkili olan güvenilmez anlatıcı kavramı zengin bir tartışma ortamı oluştursa da pek çok kuramsal sorunu beraberinde getirir. Güvenilmezliğin tespiti anlatı için kuramsal bir gereklilik haline gelirken kaynakları, ortaya çıkış şekli ve açmazları gibi sorular karşısında nesnel cevaplar verilememiştir. Güvenilmez anlatıcı, okurun anlatıcıdan kaynaklanan çelişkileri açıklayabilmek için oluşturduğu bir kavramdır. Güvenilmez anlatıcı ve okur arasındaki ilişkinin “öznellik” başlığında düğümlenmesi, yapılan çalışmaları sınırlı bir çerçeveye hapsetmiştir. Bu çalışmada araştırmacılar tarafından hâlâ netliğe kavuşturulamamış ve görüş birliğine varılamamış olan güvenilmez anlatıcıya dair sorunlar ve güvenilmez anlatıcının ortaya çıkmasında okurun rolü irdelenecektir.

Keywords

References

  1. Aristoteles (1993). Poetika. İsmail Tunalı (Çev.). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  2. Booth, W. C. (2012). Kurmacanın Retoriği. Bülent O. Doğan (Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
  3. Chatman, S. (2008). Öykü ve Söylem. Özgür Yaren (Çev.). Ankara: De Ki.
  4. Çetin, A. (2016). Ahlak ve Kültür Üzerine Bir Değerlendirme. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 6, S. 1, s. 65-78.
  5. Dervişcemaloğlu, B. (2016). Anlatıbilime Giriş. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  6. Dervişcemaloğlu, B. (2020). Yaban Romanında “İma Edilen Yazar” Sorunsalı. Mutad. S. 7(1), s. 56-76.
  7. Genette, G. (2005). Anlatı Türleri ve Anlatıcının İşlevleri. Mehmet Rifat ve Sema Rifat (Çev.). Kitap-lık. S. 87, s. 127-130.
  8. Genette, G. (2007). Anlatının Söylemi. Ferit Burak Aydar (Çev.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 23, 2022

Submission Date

December 21, 2021

Acceptance Date

February 7, 2022

Published in Issue

Year 2022 Number: 25

APA
Samat, S. (2022). Güvenilmez Anlatıcı Kimdir? Dil Ve Edebiyat Araştırmaları, 25, 433-461. https://doi.org/10.30767/diledeara.1039223
AMA
1.Samat S. Güvenilmez Anlatıcı Kimdir? Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 2022;(25):433-461. doi:10.30767/diledeara.1039223
Chicago
Samat, Sümeyye. 2022. “Güvenilmez Anlatıcı Kimdir?”. Dil Ve Edebiyat Araştırmaları, nos. 25: 433-61. https://doi.org/10.30767/diledeara.1039223.
EndNote
Samat S (March 1, 2022) Güvenilmez Anlatıcı Kimdir? Dil ve Edebiyat Araştırmaları 25 433–461.
IEEE
[1]S. Samat, “Güvenilmez Anlatıcı Kimdir?”, Dil ve Edebiyat Araştırmaları, no. 25, pp. 433–461, Mar. 2022, doi: 10.30767/diledeara.1039223.
ISNAD
Samat, Sümeyye. “Güvenilmez Anlatıcı Kimdir?”. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 25 (March 1, 2022): 433-461. https://doi.org/10.30767/diledeara.1039223.
JAMA
1.Samat S. Güvenilmez Anlatıcı Kimdir? Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 2022;:433–461.
MLA
Samat, Sümeyye. “Güvenilmez Anlatıcı Kimdir?”. Dil Ve Edebiyat Araştırmaları, no. 25, Mar. 2022, pp. 433-61, doi:10.30767/diledeara.1039223.
Vancouver
1.Sümeyye Samat. Güvenilmez Anlatıcı Kimdir? Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 2022 Mar. 1;(25):433-61. doi:10.30767/diledeara.1039223

Cited By

Journal of Language and Literature Studies is licensed under the Creative Commons Attribution-Non-Commercial-NoDerivatives 4.0 International Licence (CC BY-NC-ND 4.0).