Research Article

Kuzey Makedonya Türk Ağızlarında Saklantı Bir Kelime: ügürtle-

Number: 31 March 21, 2025
EN TR

Kuzey Makedonya Türk Ağızlarında Saklantı Bir Kelime: ügürtle-

Öz

14. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlının Balkanlar'a yerleşmeye başlamasıyla birlikte, Türk-İslam kültürü, bütün unsurlarıyla bölgede kendini belirgin bir şekilde hissettirmeye başlar. Bu unsurların en başında gelenlerden biri de dil olur. Türkçe, bu dönemde lingua franca olarak kabul görür ve böylece Balkan dillerine binlerce kelime verir. 19. yüzyıl sonlarından itibaren bölgede meydana gelen değişimler, savaşlar ve göçler Türk nüfusunun büyük oranda azalmasına neden olur. Kuzey Makedonya Türklüğü de yaşanan bu olumsuzluklardan fazlaca etkilenir. Günümüzde Kuzey Makedonya’da Türklerin yaşadığı ve Türkçenin konuşulduğu yerler oldukça azalmış durumdadır. Kuzey Makedonya Türk ağızları üzerine bugüne kadar pek çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalarda dil malzemesi genellikle fonetik, morfolojik, sentaktik ve leksik bakımlardan ele alınmıştır. Bu çalışmada, Kuzey Makedonya Türk ağızlarında saklantı bir kelime olarak kullanılan ügürtle- fiili ve onun varyantları üzerinde durulmuştur. Nitel bir araştırma olan çalışmada doküman inceleme ve görüşme teknikleri kullanılmıştır. Çalışma ile Türkçenin tarihî metinlerinde sıklıkla kullanılan ügürtle- fiilinin kökeni, türevleri, varyantları, Kuzey Makedonya Türk ağızlarında hangi şekillerde ve anlamlarda kullanıldığını tespit etmek, ortak bir tarih birliği bulunan Anadolu ağızları ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ethical Statement

Kuzey Makedonya üniversitelerinde Etik Kurul olmadığı için etik beyan belgesi düzenlenmemektedir.

References

  1. Akar, A. (2018). “Eski Türkçeden Oğuzcaya Saklantılar”, Köktürk Yazısının Okunuşunun 125. Yılında Orhun’dan Anadolu’ya Uluslararası Türkoloji Sempozyumu, (1-7 Haziran 2018, Ulanbator/MOĞOLİSTAN), Bildiriler Kitabı, 1. Cilt, (Editörler: Doç. Dr. Şaban Doğan, Arş. Gör. Melis Doğan Sezer), Kesit Yayınları, İstanbul.
  2. Akca, H. (2009). Ankara İli Ağızları. Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: (yayımlanmış doktora tezi).
  3. Argunşah, M. (2013). Çağatay Türkçesi. İstanbul: Kesit Yayınları.
  4. Argunşah, M. ve Sağol Yüksekkaya, G. (2014). Karahanlıca Harezmce Kıpçakça Dersleri. İstanbul: Kesit Yayınları.
  5. Buran, A. (1997). Keban, Baskil ve Ağın Yöresi Ağızları. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  6. Caferoğlu, A. (1964). “Anadolu Ağızları Konson Değişmeleri”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, 11, 1-32.
  7. Clauson, Sir G. (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish. Oxford: Oxford University Press.
  8. Demirci, Ü. Ö. (2010). Eski Türkçede Fiiller. İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü: (yayımlanmış doktora tezi).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

South-West (Oghuz) Turkic Dialects and Literatures

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

March 21, 2025

Publication Date

March 21, 2025

Submission Date

December 7, 2024

Acceptance Date

February 24, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 31

APA
Kazancı, S. (2025). Kuzey Makedonya Türk Ağızlarında Saklantı Bir Kelime: ügürtle-. Dil Ve Edebiyat Araştırmaları, 31, 325-336. https://doi.org/10.30767/diledeara.1597978

Journal of Language and Literature Studies is licensed under the Creative Commons Attribution-Non-Commercial-NoDerivatives 4.0 International Licence (CC BY-NC-ND 4.0).