Usul-i Cedit Eğitim ve Selim Sabit’in Elifba Risalesi

Öz

Anadilde okuma yazma öğretimi son dönem Osmanlı eğitim tarihinin en önemli meselelerinden biridir. Arapça, Latince ve İbranice din dili olmaları bakımından Müslüman, Hıristiyan ve Yahudiler arasında birinci derece önem arz etmiştir. Martin Luther, İncil’i Almancaya tercüme ettikten sonra Almanlar kendi dillerini fark etmeye başladılar ve zamanla anadilde okuma yazma öğretimi Kuzey Avrupa ülkelerinde kurumsallaştı. Osmanlı sahasında modern okulların açılmasıyla anadilde okuma yazma öğretiminin önemi fark edildi. Lakin bu alanda bir eğitim sistemi geliştirmek mümkün olmadı. Bu açıdan Selim Sabit’in Elifba Risalesi adlı kitabı, eğitimde yenileşme tarihinde eşsiz bir yere sahiptir. 1838’de kaleme alınan Maarif-i Umumiye Layihası’nda dile getirilen fikirlerden biri ana dilde okuma ve yazmanın kolaylaştırılmasıydı. Bu fikir 1838’de dile getirildi fakat okuma yazma öğretimindeki zorluğu ortadan kaldıracak ilk eser ancak 1858’de yayımlanabildi. Mehmet Rüştü’nün Nuhbetü’l-Etfal’i ise ana dilde okuma yazma öğretimini kolaylaştıran ilk eser olma ayrıcalığına sahiptir. Bu alanda yayımlanmış ikinci eser Selim Sabit’in Elifba Risalesi’dir. Bu makalede Elifba Risalesi, sahip olduğu nitelikler ve eğitim tarihimizdeki yeri açısından ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Usul-i cedit,eğitimde yenileşme,Nuhbetü’l-Etfal,Elifba Risalesi

References

1. Göğüş, Beşir, Anadili Olarak Türkçenin Öğretimine Tarihsel Bir Bakış, TDK Belleten, Ankara, 1970.
2. Mehmet Rüştü, Nuhbetü’l-Etfal, 1274/1858, (Yayıma haz: Dr. Cahit Baltacı, Elif Neşriyat, İstanbul, 1981).
3. Muallimler Mecmuası, İstanbul, 1924, Sayı: 17-18.
4. Özkaya, Yılmaz, İsmail Gaspıralı’nın Hoca-i Sıbyan Kitabı Hakkında Bazı Düşünceler, Türk Bilig Dergisi, 2011, Ankara, Sayı: 22.
5. Türkyılmaz, Selçuk, “İsmail Gaspıralı’nın Eğitim Anlayışı”, (Yayımlanmamış doktora tezi), Ege Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Enstitüsü, İzmir, 2013.