Satı Bey’in ‘Kitaplar Arasında Terbiye ve Ahlak Meseleleri; Din ve Hayat’ İsimli Çalışmasının Din Eğitimi Bağlamında Değerlendirilmesi

With the re-declaration of the Constitutional Monarchy, the intellectual life of the Ottoman Empire gained a different dimension. The thinkers of the period sought solutions to the problems. The search in question has led to the emergence of differences of opinion among thinkers. The intellectual motivation arising from the differences of opinion has been the source of an important knowledge heritage. Especially on education, thinkers such as Mehmet Akif Ersoy, Ziya Gökalp, Tevfik Fikret, İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Halil Fikret Kanad and Emrullah Efendi contributed to this period with their studies on religion, morality and education. In this sense, II. The Constitutional Monarchy period has taken its place in history as a period in which serious and in-depth discussions on education took place in our educational history. With his works and activities, II. One of the thinkers who were influential in the development of the understanding of education in the Second Constitutional Period is Mustafa Sâtı Bey. İkdam, Tarik, Malumat, Servet-i Fünûn, Ulum-u İktisadiye, Ulum-u Ictimaiye, Mulkiye, Yeni Mektep, Neyyir-i Truth, Tedrisat-ı İbtidaiye Mecmuası, Envâr-ı Ulum, Education Committee, Thought, Time, Moral He wrote important articles on the education issues of the period in influential publications such as Duygular, Uzviyetler ve Cemiyetler, Tanin, Aşiyan, Muallim, Terbiye Magazine and Terbiye. Sâtı Bey also criticized the educators of the period from time to time in his writings. It is known that Minister of Education Emrullah Efendi criticized the "Tuba Tree Theory" and Ziya Gökalp's views on "National Education". However, the criticisms of İsmail Hakkı Bey towards his views are not as well known as the others. However, the criticisms of İsmail Hakkı Bey towards his views are not as well known as the others. The aim of working in this field is to examine the criticisms of Sâtı Bey to İsmail Hakkı Bey's work in the context of religious education.

Meşrutiyetin yeniden ilan edilmesiyle birlikte Osmanlı fikir hayatı farklı bir boyut kazanmıştır. Dönemin düşünürleri, problemlere ilişkin çözüm yollarını aramışlardır. Söz konusu arayış, düşünürler arasında görüş farklılıklarının doğmasına neden olmuştur. Görüş ayrılıklarından doğan entelektüel motivasyon önemli bir bilgi mirasının oluşmasına kaynaklık etmiştir. Özellikle maarif konusunda Mehmet Akif Ersoy, Ziya Gökalp, Tevfik Fikret, İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Halil Fikret Kanad ve Emrullah Efendi gibi düşünürler din, ahlak ve eğitimle ilgili çalışmalarıyla bu döneme katkı sağlamışlardır. Bu anlamda II. Meşrutiyet dönemi maarif tarihimizde eğitim üzerine ciddi ve derinlikli tartışmaların yaşandığı bir dönem olarak tarihteki yerini almıştır. Eserleri ve faaliyetleriyle II. Meşrutiyet dönemi eğitim anlayışının gelişmesinde etkili olan düşünürlerden biri de Mustafa Sâtı Bey’dir. İkdam, Tarik, Malumat, Servet-i Fünûn, Ulûm-u İktisadiye, Ulûm-u İçtimaiye, Mülkiye, Yeni Mektep, Neyyir-i Hakikat, Tedrisat-ı İbtidaiye Mecmuası, Envâr-ı Ulum, Terbiye Encümeni, Düşüne, Vakit, Ahlaki Duygular, Uzviyetler ve Cemiyetler, Tanin, Aşiyan, Muallim, Terbiye Mecmuası ve Terbiye gibi etkili yayın organlarında dönemin eğitim konularına ilişkin önemli yazılar kaleme almıştır. Sâtı Bey kaleme aldığı yazılarında zaman zaman dönemin eğitimcilerine eleştiriler de yöneltmiştir. Maarif Nazırı Emrullah Efendi’nin “Tuba Ağacı Nazariyesi”ne ve Ziya Gökalp’in “Milli Terbiye” konusundaki görüşlerine eleştiriler yönelttiği bilinmektedir. Ancak İsmail Hakkı Bey’in görüşlerine yönelttiği eleştiriler diğerleri kadar bilinmemektedir. Bu anlamda çalışmanın amacı, Sâtı Bey’in İsmail Hakkı Bey’in eserine yönelttiği eleştirileri din eğitimi bağlamında incelemektir.