Systematic Reviews and Meta Analysis

Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme

Number: 1 May 12, 2026
TR EN

Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme

Abstract

Amaç: Otizm spektrum bozukluğu, sosyal iletişim ve etkileşim alanında kısıtlılık ile sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar, ilgi alanları veya etkinlikler ile karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. Dil ve konuşma terapistleri, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin yönetiminde görev alan multidisipliner ekibin önemli üyelerindendir. Bu çalışmada, Türkiye’de otizm spektrum bozukluğu alanında dil ve konuşma terapistleri tarafından yürütülen araştırmaların sistematik olarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Sistematik derlemede, PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Review and Meta-Analysis) bildirgesi rehber alınmıştır. Tarama sürecinde PubMed, Sciencedirect, Google Scholar, Taylor and Francis, Dergipark elektronik veri tabanlarında “otizm”, “iletişim”, “dil”, “dil ve konuşma terapisi”, “Türkiye” anahtar kelimeleri ve bu kelimelerin İngilizce karşılıkları kullanılmıştır. Türkçe veya İngilizce hakemli dergilerde 2000 ve 2024 tarihleri arasında yayımlanan, otizm spektrum bozukluğu alanında yürütülen ve yazarları arasında en az bir dil ve konuşma terapistinin yer aldığı çalışmalar derlemeye dahil edilmiştir. Tarama sonucunda, 5061 çalışmaya ulaşılmıştır ve bu çalışmalardan 7 tanesi kriterleri karşılamıştır. Bulgular: Derlemede yer alan çalışmalarda, toplamda 88 OSB tanılı birey ve 118 OSB tanılı çocuğun ebeveyni yer almaktadır. Katılımcıların yaş aralıkları farklılık göstermekle birlikte, ağırlıklı olarak 2-3 yaş grubunu kapsamaktadır. Araştırmaların, ağırlıklı olarak eğitim, değerlendirme ve müdahale alanlarına yönelik olarak yürütüldüğü saptanmıştır. Bulgular, DKT’lerin yürüttüğü çalışmaların otizm spektrum bozukluğu alanına katkılarını desteklemekle birlikte; bu çalışmaların genellikle sınırlı katılımcı grupları ve belirli konular üzerine yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Sonuç: Bu derleme çalışması, Türkiye’de otizm spektrum bozukluğu alanında dil ve konuşma terapistlerinin alana katkılarına dair bilgi sağlamakta ve gelecekteki araştırmalar için mevcut boşlukları belirlemektedir.

Keywords

otizm spektrum bozukluğu, dil bozukluğu, dil ve konuşma terapisi, dil ve konuşma terapisti, sistematik derleme

References

  1. Alahmari, F. S., Alhabbad, A. A., Alshamrani, H. A., & Almuqbil, M. A. (2025). Effectiveness of social skills training interventions for children with autism spectrum disorder: A systematic review and meta-analysis. Saudi Medical Journal, 46(3). https://doi.org/10.15537/smj.2025.46.3.20240788
  2. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, (5th edition). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
  3. American Speech-Language-Hearing Association. (n.d.). Autism and autism spectrum disorder [Practice portal]. https://www.asha.org/Practice-Portal/Clinical-Topics/Autism/
  4. Aslan, S., & Acarlar, F. (2022). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sesbilgisel özelliklerinin incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi 9(2), 615-626. https://doi.org/10.21666/muefd.945064.
  5. Binns, A. V., Cunningham, B. J., Andres, A., & Cardy, J. O. (2022). Current practices, supports, and challenges in speech-language pathology service provision for autistic preschoolers. Autism & Developmental Language Impairments, 7, 1–17. https://doi.org/10.1177/23969415221120768.
  6. Brynskov, C., Eigsti, I. M., Jørgensen, M., Lemcke, S., Bohn, O. S., & Krøjgaard, P. (2017). Syntax and morphology in danish-speaking children with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 47(2), 373–383. https://doi.org/10.1007/s10803-016-2962-7
  7. Can-Kökmen, E., & Özcan-Vural, A. (2023). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların dilsel becerileri. Edebiyat ve Beşeri Bilimler Dergisi, (71), 27–32. https://doi.org/10.5152/AUJFL.2023.23105
  8. Centers for Disease Control and Prevention. (2025). Prevalence and early identification of autism spectrum disorder among children aged 4 and 8 years -autism and developmental disabilities monitoring network, 16 sites, United States, 2022. Morbidity and Mortality Weekly Report. Surveillance Summaries, 74(2), 1-22. https://doi.org/10.15585/mmwr.ss7402a1
  9. Chiang, C.-H., Soong, W.-T., Lin, T.-L., & Rogers, S. J. (2008). Nonverbal communication skills in young children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 38(10), 1898–1906. https://doi.org/10.1007/s10803-008-0586-2
  10. Ege, P. (2006). Farklı engel gruplarının ı̇letişim özellikleri ve öğretmenlere öneriler. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 7(2) 1-23. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000099
APA
Aydoğuş, M., & Koçak, F. (2026). Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme. Dil Konuşma Ve Yutma Araştırmaları Dergisi, 1. https://doi.org/10.58563/dkyad-2026.98
AMA
1.Aydoğuş M, Koçak F. Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme. DKYAD. 2026;(1). doi:10.58563/dkyad-2026.98
Chicago
Aydoğuş, Merve, and Fatih Koçak. 2026. “Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil Ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme”. Dil Konuşma Ve Yutma Araştırmaları Dergisi, no. 1. https://doi.org/10.58563/dkyad-2026.98.
EndNote
Aydoğuş M, Koçak F (May 1, 2026) Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 1
IEEE
[1]M. Aydoğuş and F. Koçak, “Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme”, DKYAD, no. 1, May 2026, doi: 10.58563/dkyad-2026.98.
ISNAD
Aydoğuş, Merve - Koçak, Fatih. “Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil Ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi. 1 (May 1, 2026). https://doi.org/10.58563/dkyad-2026.98.
JAMA
1.Aydoğuş M, Koçak F. Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme. DKYAD. 2026. doi:10.58563/dkyad-2026.98.
MLA
Aydoğuş, Merve, and Fatih Koçak. “Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil Ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme”. Dil Konuşma Ve Yutma Araştırmaları Dergisi, no. 1, May 2026, doi:10.58563/dkyad-2026.98.
Vancouver
1.Merve Aydoğuş, Fatih Koçak. Türkiye’de Otizm Spektrum Bozukluğu Alanında Dil ve Konuşma Terapistleri Tarafından Yürütülen Çalışmalar: Sistematik Derleme. DKYAD. 2026 May 1;(1). doi:10.58563/dkyad-2026.98