Research Article

ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI

Volume: 27 Number: 1 July 2, 2026
TR EN

ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI

Abstract

Bu araştırma, fiyat adaleti algısının tüketicilerin satın alma niyetleri üzerindeki etkisini ve bu etkinin hangi bağlamsal ve kültürel koşullar altında farklılaştığını meta-analitik bir yöntemle incelemektedir. 2015-2025 yılları arasında Web of Science veri tabanında indekslenen ve seçim kriterlerine uyan 18 bağımsız çalışmadan elde edilen veriler, Rastgele Etkiler Modeli (Random Effects Model) kullanılarak sentezlenmiştir. Analiz sonuçları, fiyat adaleti ile satın alma niyeti arasında pozitif, istatistiksel olarak anlamlı ve güçlü bir ilişki (Fisher’s Z = 0,528; p < 0,001) olduğunu ortaya koymaktadır. Yapılan moderatör analizlerinde, tüketicilerin kültürel yönelimlerinin (toplulukçuluk vs. bireyselcilik) bu ilişkide kritik bir düzenleyici rol oynadığı saptanmıştır (Qb = 4,758; p = 0,029). Toplulukçu kültürlerde fiyat adaletinin etkisi (0,602), bireyselci kültürlere (0,354) kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksektir. Öte yandan, ürün türü (faydacı, hazcı, karma) ve belirsizlikten kaçınma düzeyi (yüksek, orta, düşük) moderatörlerinin istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma yaratmadığı görülmüştür (p > 0,05). Elde edilen bulgular, fiyat adaleti algısının evrensel bir tüketici motivasyonu olmakla birlikte, sosyal uyum ve grup normlarının baskın olduğu kültürel yapılarda satın alma kararlarını çok daha güçlü bir şekilde şekillendirdiğini kanıtlamaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışma kapsamında herhangi bir kurum, kuruluş veya projeden finansal ya da ayni destek alınmamıştır.

Ethical Statement

"Algılanan Fiyat Adaletinin Tüketici Satın Alma Niyetine Etkisi: Bir Meta-Analiz Çalışması” başlıklı bu araştırmanın tüm süreçlerinde bilimsel etik ve alıntı kurallarına tam bağlılık gösterilmiştir. Çalışma, yayımlanmış ikincil verilerin dokuman incelemesine dayandığı için etik kurul izni gerektirmemektedir. Veriler üzerinde tahrifat yapılmamış olup çalışma başka bir platforma sunulmamıştır.

Thanks

Bu çalışmanın değerlendirme sürecindeki değerli zamanları ve yapıcı katkıları için Sayın Editör’e ve Editör Kurulu üyelerine, hakemlere şimdiden teşekkürlerini sunarım.

References

  1. Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. L. Berkowitz (Ed.), Advances in experimental psychology içinde (s. 267–299). New York: Academic Press.
  2. Akolaa, A. A., Kosiba, J. P. B., Appiah, F. ve Nyanteh, A. A. (2023). The moderating role of donation-related predispositions on the effectiveness of price and product quality on cause-related marketing participation. International Journal of Emerging Markets, 18(7), 1632-1649. http://dx.doi.org/10.1108/IJOEM-09-2020-1033
  3. Aşık, Z. ve Özen, M. (2019). Meta-Analysis Steps and Reporting. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 13(2), 232-240. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.569924
  4. Awal, R. I. R., Rahayu, A., Hendrayati, H., Heryana, N., Rahman, S. Y., Deny, M. ve Lestari, F. (2025). Digital Value-Based Pricing Strategy in Tourism Marketing: A Systematic Literature Review Approach. Dinasti International Journal of Economics, Finance & Accounting (DIJEFA), 5(6).
  5. Babin, B. J., Darden, W. R. ve Griffin, M. (1994). Work and/or fun: Measuring hedonic and utilitarian shopping value. Journal of Consumer Research, 20(4), 644-656. https://doi.org/10.1086/209376
  6. Bechwati, N. N., Sisodia, R. S. ve Sheth, J. N. (2009). Developing a model of antecedents to consumers' perceptions and evaluations of price unfairness. Journal of Business Research, 62(8), 761-767. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2008.09.004
  7. Begg, C. B. ve Mazumdar, M. (1994). Operating characteristics of a rank correlation test for publication bias. Biometrics, 50(4), 1088-1101. https://doi.org/10.2307/2533446
  8. Bolton, L. E., Keh, H. T. ve Alba, J. W. (2010). How do price fairness perceptions differ across culture?. Journal of Marketing Research, 47(3), 564-576. https://doi.org/10.1509/jmkr.47.3.564

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Business Administration

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 2, 2026

Submission Date

February 1, 2026

Acceptance Date

April 13, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27 Number: 1

APA
Etlioğlu, M. (2026). ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 27(1), 1289-1309. https://doi.org/10.31671/doujournal.1879594
AMA
1.Etlioğlu M. ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026;27(1):1289-1309. doi:10.31671/doujournal.1879594
Chicago
Etlioğlu, Mehmet. 2026. “ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27 (1): 1289-1309. https://doi.org/10.31671/doujournal.1879594.
EndNote
Etlioğlu M (July 1, 2026) ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27 1 1289–1309.
IEEE
[1]M. Etlioğlu, “ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol. 27, no. 1, pp. 1289–1309, July 2026, doi: 10.31671/doujournal.1879594.
ISNAD
Etlioğlu, Mehmet. “ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27/1 (July 1, 2026): 1289-1309. https://doi.org/10.31671/doujournal.1879594.
JAMA
1.Etlioğlu M. ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026;27:1289–1309.
MLA
Etlioğlu, Mehmet. “ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI”. Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol. 27, no. 1, July 2026, pp. 1289-0, doi:10.31671/doujournal.1879594.
Vancouver
1.Mehmet Etlioğlu. ALGILANAN FİYAT ADALETİNİN TÜKETİCİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026 Jul. 1;27(1):1289-30. doi:10.31671/doujournal.1879594