Research Article

Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi

Number: 86 October 25, 2025
TR EN

Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi

Abstract

Küresel düzeyde sürdürülebilir kalkınma tartışmalarının önem kazandığı son yıllarda, ekonomik büyümenin çevresel etkileri akademik gündemin odağında yer almaktadır. Bu bağlamda, çalışma 2004–2024 döneminde Avrupa Birliği (AB) ülkeleri için Dünya Bankası verilerinden yararlanarak ekonomik büyüme ile çevresel bozulma arasındaki dinamik etkileşimi incelemekte; analiz, Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin teorik temelleri üzerine inşa edilmektedir. Çalışmada milli gelir büyümesi, milli gelir büyümesinin karesi, enerji tüketimi, ticaret açıklığı, karbondioksit (CO₂) emisyonları ve doğrudan yabancı yatırımlardan oluşan temel makroekonomik değişkenleri içeren bir panel veri yapısı kullanılmıştır. AB ülkeleri arasında gözlenen güçlü ekonomik ve çevresel etkileşimler nedeniyle, analizde yatay kesit bağımlılığı dikkate alan ve daha sağlam standart hatalar sağlayan Driscoll–Kraay tahmincisi kullanılmıştır. Bulgular, GDPG katsayısının pozitif, GDPG² katsayısının negatif ve istatistiksel olarak anlamlı olmasıyla, CO₂ emisyonları üzerinde ÇKE’nin öngördüğü ters-U biçimli ilişkinin geçerli olduğunu göstermektedir. Ayrıca enerji tüketimi ve dışa açıklık CO₂ emisyonlarını artırıcı ve anlamlı etkilere sahipken, FDI değişkeni istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur. Sonuçlar, AB’de sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için enerji verimliliğinin yükseltilmesi, yenilenebilir kaynakların teşviki ve ticarette çevresel standartların güçlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Keywords

References

  1. Allard, A., Takman, J., Uddin, G. S., and Ahmed, A. (2018). The N-shaped environmental Kuznets curve: an empirical evaluation using a panel quantile regression approach. Environmental Science and Pollution Research, 25(6), 5848–5861. doi: 10.1007/S11356-017-0907-0/TABLES/14
  2. Altıntaş, H., & Kassouri, Y. (2020). Is the environmental Kuznets Curve in Europe related to the per-capita ecological footprint or CO2 emissions? Ecological Indicators, 113, 106187. doi: 10.1016/j.ecolind.2020.106187
  3. Anser, M. K., Alharthi, M., Aziz, B., and Wasim, S. (2020). Impact of urbanization, economic growth, and population size on residential carbon emissions in the SAARC countries. Clean Technologies and Environmental Policy, 22(4), 923–936. doi: /10.1007/s10098-020-01833-y
  4. Arı, A., ve Zeren, F. (2011). CO2 Emisyonu ve ekonomik büyüme: Panel veri analizi. Yönetim ve Ekonomi, 18(2), 37-47.
  5. Atgür, M. (2021). Ekonomik büyüme, enerji tüketimi ve karbon emisyonları ilişkisi: Çin örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 172–186. doi: 10.32709/akusosbil.696857
  6. Bai, J., and Ng, S. (2004). A PANIC Attack on unit roots and cointegration. Econometrica, 72(4), 1127–1177. doi: 10.1111/j.1468-0262.2004.00528.x
  7. Baltagi, B. H., and Hashem Pesaran, M. (2007). Heterogeneity and cross section dependence in panel data models: theory and applications introduction. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 229–232. doi: 10.1002/jae.955
  8. Bao, Z., and Lu, W. (2023). Applicability of the environmental Kuznets curve to construction waste management: A panel analysis of 27 European economies. Resources, Conservation and Recycling, 188, 106667. doi: 10.1016/j.resconrec.2022.106667

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Panel Data Analysis

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 25, 2025

Submission Date

August 1, 2025

Acceptance Date

October 25, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 86

APA
Ağaslan, E. (2025). Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 86, 335-349. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1755700
AMA
1.Ağaslan E. Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;(86):335-349. doi:10.51290/dpusbe.1755700
Chicago
Ağaslan, Erkan. 2025. “Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme Ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, nos. 86: 335-49. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1755700.
EndNote
Ağaslan E (October 1, 2025) Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 86 335–349.
IEEE
[1]E. Ağaslan, “Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, no. 86, pp. 335–349, Oct. 2025, doi: 10.51290/dpusbe.1755700.
ISNAD
Ağaslan, Erkan. “Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme Ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 86 (October 1, 2025): 335-349. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1755700.
JAMA
1.Ağaslan E. Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;:335–349.
MLA
Ağaslan, Erkan. “Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme Ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, no. 86, Oct. 2025, pp. 335-49, doi:10.51290/dpusbe.1755700.
Vancouver
1.Erkan Ağaslan. Avrupa Birliği Ülkelerinde Ekonomik Büyüme ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Temelli Panel Veri Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025 Oct. 1;(86):335-49. doi:10.51290/dpusbe.1755700