Research Article

Yerel zemin koşullarının ve deprem ivmelerinin betonarme yüksek katlı binaların performansına etkisi

Volume: 16 Number: 3 September 30, 2025
EN TR

Yerel zemin koşullarının ve deprem ivmelerinin betonarme yüksek katlı binaların performansına etkisi

Öz

Artan nüfus yoğunluğu kentleşmeyi hızlandırmış ve dünya genelinde çok katlı betonarme binaların yaygın olarak tercih edilen bir seçenek haline gelmesine neden olmuştur. Bu yapıların dinamik yükleri taşıyabilme kapasitesine sahip olmaları hem yapısal karakteristiklerine hem de yerel zemin koşulları ile deprem düzeyleri gibi yapısal olmayan faktörlere bağlıdır. Bu makale, betonarme çok katlı yapıların performansını, farklı yerel zemin koşulları ve deprem bölgelerinin etkileri açısından incelemektedir. Yapıların deprem performanslarının belirlenmesinde kullanılan hedef yer değiştirmeler bağlamında bu etkiler incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda seçilen 12 katlı betonarme yapı modeli üzerinden dört farklı yerel zemin sınıfı ve dört farklı deprem düzeyi dikkate alınarak yapısal analizler ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, zemin kaynaklı hasarların yanı sıra çok katlı betonarme yapılarda oluşan hasarlar 2023 Kahramanmaraş depremleri ışığında incelenmiştir. Çalışma ile farklı yerel zemin koşulları ve farklı deprem düzeylerinin yanı sıra farklı deprem aşılma olasılıkları için elde edilen hedef yer değiştirmeler karşılaştırılarak öneriler yapılmıştır. Maksimum yer ivmesi arttıkça ve yerel zemin koşulları zayıfladıkça yapılardan beklenen hedef yer değiştirmeler artmaktadır. Hatay ili için en büyük hedef yer değiştirme değerleri elde edilirken, Adıyaman ilinde ise en küçük hedef yer değiştirme değerleri elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. [1] R. Borcherdt, G. Glassmoyer, M. Andrews, and E. Cranswick, "Effect of Site Conditions on Ground Motion and Damage," Earthquake Spectra, vol.5, no.1_suppl, pp.23-42, 1989.
  2. [2] S. L. Kramer and C. H. Wang, "Empirical model for estimation of the residual strength of liquefied soil," Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering, vol.141, no.9, pp.04015038, 2015.
  3. [3] M. D. Trifunac, "How to model amplification of strong earthquake motions by local soil and geologic site conditions," Earthquake Engineering & Structural Dynamics, vol.19, no.6, pp.833–846, 1990.
  4. [4] B. Siyahi, K. Ö. Çetin, and H. T. Bilge, "Geoteknik deprem mühendisliği açısından zemin-temel-yapı etkileşimine kritik bakış," Türkiye Mühendislik Haberleri, no.484, pp.41-50, 2013.
  5. [5] İ. B. Karaşin and E. Işık, "Farklı yapı davranış katsayıları için zemin koşullarının yapı performansına etkisi," Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, vol.8, no.4, pp.661–673, 2017.
  6. [6] R. İyisan and M. E. Haşal, "Zemin büyütmesi ve yerel koşulların spektral ivmeye etkisi," İTÜDERGİSİ/d, vol.10, no.4, pp.47-56, 2012.
  7. [7] E. Yalçınkaya, "Bytnet (Bursa-Yalova-Türkiye ivme ölçer ağı) istasyonlarında yerel zemin etkilerinin incelenmesi," Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, vol.7, no.2, pp.75–85, 2005.
  8. [8] F. Ü. Peker and E. Işık, "TBDY-2018’deki yerel zemin koşullarının çelik yapı deprem davranışına etkisi üzerine bir çalışma," Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, vol.10, no.3, pp.1125–1139, 2021.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Earthquake Engineering

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 30, 2025

Publication Date

September 30, 2025

Submission Date

March 4, 2025

Acceptance Date

September 5, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: 3

IEEE
[1]J. Yüzbaşı, F. Avcil, A. Büyüksaraç, M. S. Keskin, E. Işık, and E. Arkan, “Yerel zemin koşullarının ve deprem ivmelerinin betonarme yüksek katlı binaların performansına etkisi”, DUJE, vol. 16, no. 3, pp. 777–788, Sept. 2025, doi: 10.24012/dumf.1651028.