Araştırma Makalesi

Yerel zemin koşullarının ve deprem ivmelerinin betonarme yüksek katlı binaların performansına etkisi

Cilt: 16 Sayı: 3 30 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Yerel zemin koşullarının ve deprem ivmelerinin betonarme yüksek katlı binaların performansına etkisi

Öz

Artan nüfus yoğunluğu kentleşmeyi hızlandırmış ve dünya genelinde çok katlı betonarme binaların yaygın olarak tercih edilen bir seçenek haline gelmesine neden olmuştur. Bu yapıların dinamik yükleri taşıyabilme kapasitesine sahip olmaları hem yapısal karakteristiklerine hem de yerel zemin koşulları ile deprem düzeyleri gibi yapısal olmayan faktörlere bağlıdır. Bu makale, betonarme çok katlı yapıların performansını, farklı yerel zemin koşulları ve deprem bölgelerinin etkileri açısından incelemektedir. Yapıların deprem performanslarının belirlenmesinde kullanılan hedef yer değiştirmeler bağlamında bu etkiler incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda seçilen 12 katlı betonarme yapı modeli üzerinden dört farklı yerel zemin sınıfı ve dört farklı deprem düzeyi dikkate alınarak yapısal analizler ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, zemin kaynaklı hasarların yanı sıra çok katlı betonarme yapılarda oluşan hasarlar 2023 Kahramanmaraş depremleri ışığında incelenmiştir. Çalışma ile farklı yerel zemin koşulları ve farklı deprem düzeylerinin yanı sıra farklı deprem aşılma olasılıkları için elde edilen hedef yer değiştirmeler karşılaştırılarak öneriler yapılmıştır. Maksimum yer ivmesi arttıkça ve yerel zemin koşulları zayıfladıkça yapılardan beklenen hedef yer değiştirmeler artmaktadır. Hatay ili için en büyük hedef yer değiştirme değerleri elde edilirken, Adıyaman ilinde ise en küçük hedef yer değiştirme değerleri elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] R. Borcherdt, G. Glassmoyer, M. Andrews, and E. Cranswick, "Effect of Site Conditions on Ground Motion and Damage," Earthquake Spectra, vol.5, no.1_suppl, pp.23-42, 1989.
  2. [2] S. L. Kramer and C. H. Wang, "Empirical model for estimation of the residual strength of liquefied soil," Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering, vol.141, no.9, pp.04015038, 2015.
  3. [3] M. D. Trifunac, "How to model amplification of strong earthquake motions by local soil and geologic site conditions," Earthquake Engineering & Structural Dynamics, vol.19, no.6, pp.833–846, 1990.
  4. [4] B. Siyahi, K. Ö. Çetin, and H. T. Bilge, "Geoteknik deprem mühendisliği açısından zemin-temel-yapı etkileşimine kritik bakış," Türkiye Mühendislik Haberleri, no.484, pp.41-50, 2013.
  5. [5] İ. B. Karaşin and E. Işık, "Farklı yapı davranış katsayıları için zemin koşullarının yapı performansına etkisi," Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, vol.8, no.4, pp.661–673, 2017.
  6. [6] R. İyisan and M. E. Haşal, "Zemin büyütmesi ve yerel koşulların spektral ivmeye etkisi," İTÜDERGİSİ/d, vol.10, no.4, pp.47-56, 2012.
  7. [7] E. Yalçınkaya, "Bytnet (Bursa-Yalova-Türkiye ivme ölçer ağı) istasyonlarında yerel zemin etkilerinin incelenmesi," Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, vol.7, no.2, pp.75–85, 2005.
  8. [8] F. Ü. Peker and E. Işık, "TBDY-2018’deki yerel zemin koşullarının çelik yapı deprem davranışına etkisi üzerine bir çalışma," Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, vol.10, no.3, pp.1125–1139, 2021.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Deprem Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

4 Mart 2025

Kabul Tarihi

5 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 3

Kaynak Göster

IEEE
[1]J. Yüzbaşı, F. Avcil, A. Büyüksaraç, M. S. Keskin, E. Işık, ve E. Arkan, “Yerel zemin koşullarının ve deprem ivmelerinin betonarme yüksek katlı binaların performansına etkisi”, DÜMF MD, c. 16, sy 3, ss. 777–788, Eyl. 2025, doi: 10.24012/dumf.1651028.
DUJE tarafından yayınlanan tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu, orijinal eser ve kaynağın uygun şekilde belirtilmesi koşuluyla, herkesin eseri kopyalamasına, yeniden dağıtmasına, yeniden düzenlemesine, iletmesine ve uyarlamasına izin verir. 24456