Research Article

Chen kaotik sisteminin adaptif kontrolü

Volume: 16 Number: 3 September 30, 2025
TR EN

Chen kaotik sisteminin adaptif kontrolü

Öz

Bu çalışmada, Chen kaotik sisteminin dinamik davranışları incelenmiş ve bu sistem için adaptif bir kontrol stratejisi geliştirilmiştir. Adaptif kontrol teknikleri, sistem parametrelerindeki belirsizlikleri ve dış bozucuları telafi ederek sistemin kararlı bir duruma ulaşmasını sağlar. Kontrol algoritması Chen kaotik sisteminin başlangıç parametlerinde oynama yaparak sistemi istenilen referans durumlarına yönlendirir. Chen kaotik sisteminde adaptif kontrol, sistemin kaotik dinamiklerini bastırmak veya belirli bir referans durumuna yönlendirmek amacıyla kullanılan etkili bir yöntemdir. Böylece Chen sisteminin kaotik davranışı kontrol altına alınarak mühendislik ve güvenlik uygulamalarında kullanılmak üzere daha kararlı bir yapı elde edilir. Geliştirilen adaptif kontrol algoritması ile x, y ve z durum değişkenleri belirlenen referans noktalarında stabilize edilmiştir. Başlangıçta yüksek genlikli ve düzensiz salınımlar sergileyen sistem, zamanla adaptif kontrol etkisiyle sönümlenmiş ve her üç durum değişkeni referans değer seçilen sıfıra doğru yönelmiştir. Bu durum, sistemin kaotik davranışının bastırıldığını ve kontrol algoritmasının etkin biçimde çalıştığını göstermektedir. Simülasyon sonuçlarında, geliştirilen adaptif kontrol yapısı, Chen sistemini kararlı hale getirmiş ve istenilen dinamik davranışı başarıyla sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. [1] G. Chen and T. Ueta, "Yet another chaotic attractor," Int. J. Bifurcation Chaos, vol. 9, no. 7, pp. 1465–1466, Jul. 1999.
  2. [2] X. P. She, "Two synchronization schemes for Chen chaotic system," in Appl. Mech. Mater., vols. 385–386, pp. 915–918, Aug. 2013, doi: 10.4028/www.scientific.net/AMM.385-386.915.
  3. [3] T. Liu and T. Chen, "Network synchronization with an adaptive coupling strength," arXiv preprint, Oct. 2006.
  4. [4] H.-T. Yau and C.-L. Chen, "Adaptive sliding mode control for uncertain chaotic systems," Chaos, Solitons and Fractals, vol. 32, no. 4, pp. 1453–1461, May 2007, doi: 10.1016/j.chaos.2005.11.092.
  5. [5] X. Zhang, X. Li, and X. Han, "Design of hybrid controller for synchronization control of Chen chaotic system," J. Nonlinear Sci. Appl., vol. 10, no. 6, pp. 3320–3327, Jun. 2017. en.wikipedia.org+6isr-publications.com+6scientific.net+6
  6. [6] H.-T. Yau, “Design of adaptive sliding mode controller for chaos synchronization with uncertainties,” Chaos Solitons & Fractals, vol. 22, no. 2, pp. 341–347, Oct. 2004, doi: 10.1016/j.chaos.2004.02.004.
  7. [7] P. Guang and W. Jing, "Design of an adaptive sliding mode controller for synchronization of fractional-order chaotic systems," Acta Phys. Sin., vol. 64, no. 4, Apr. 2015, doi:10.7498/aps.64.040505.
  8. [8] L. Du, F. Wang, J. Pian, and Z. Han, "Adaptive switching control for projected synchronization of chaotic systems with uncertainties," Adv. Mater. Res., vol. 499, pp. 360–365, Apr. 2012, doi:10.4028/www.scientific.net/AMR.499.360.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Electrical Circuits and Systems

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 30, 2025

Publication Date

September 30, 2025

Submission Date

June 4, 2025

Acceptance Date

September 6, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: 3

IEEE
[1]M. Güzel and M. Bayram, “Chen kaotik sisteminin adaptif kontrolü”, DUJE, vol. 16, no. 3, pp. 633–641, Sept. 2025, doi: 10.24012/dumf.1713168.