Research Article

Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi

Volume: 17 Number: 2 June 25, 2026
TR EN

Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi

Abstract

Bu çalışmada, ağır ticari araçlarda kullanılan gri dökme demir fren disklerinin malzeme kompozisyonunun balata aşınma performansı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Özellikle silisyum (Si) ve bakır (Cu) elementlerinin oranlarındaki artışın, balata aşınmasını azaltmadaki rolü değerlendirilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında, referans kompozisyona sahip bir fren diski (Numune 1) kullanılarak, ISO 26866 standardına uygun şekilde atalet dinamometresi testleri gerçekleştirilmiştir. Testler sonucunda, balatalarda beklenenden yüksek aşınma oranları gözlemlenmiştir. Yapılan mikroyapı analizleri, bu aşınmanın, grafit lamellerin kısa ve ince morfolojisinden kaynaklandığını ortaya koymuştur. Bu durumu iyileştirmek amacıyla, artırılmış Si ve Cu içeriğine sahip yeni bir fren diski (Numune 2) üretilmiş ve aynı test prosedürüne tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler, yeni disk ile gerçekleştirilen testlerde balata aşınmasının, test limiti değerine göre yaklaşık %26, referans numuneye göre ise yaklaşık %40 oranında azaldığını göstermiştir. Mikroyapı incelemeleri, yeni disk örneğinde daha kalın ve uzun grafit yapılarının oluştuğunu, bunun da Si ve Cu oranlarındaki artışla doğrudan ilişkili olduğunu doğrulamıştır. Elde edilen bulgular, yüksek Si ve Cu içeriğine sahip gri dökme demir disklerin daha stabil bir sürtünme davranışı sergilediğini ve balata aşınmasını önemli düzeyde azalttığını göstermektedir. Bu çalışma, ağır ticari araçlarda fren sistemlerinin dayanıklılığını artırmaya yönelik malzeme optimizasyonu ve mühendislik tasarımlarına önemli katkılar sağlamaktadır.

Keywords

References

  1. [1] Borawski, Andrzej. "Conventional and unconventional materials used in the production of brake pads–review." Science and Engineering of Composite Materials 27.1 (2020): 374-396.
  2. [2] Voloacă, Ştefan, et al. "Motor Vehicle Brake Pad Wear—A Review." Vehicles 7.2 (2025): 52.
  3. [3] Singhal, Prachi, and Kuldeep K. Saxena. "Effect of silicon addition on microstructure and mechanical properties of grey cast Iron: An overview." Materials Today: Proceedings 26 (2020): 1393-1401.
  4. [4] Mulani, Shoaib Munir, et al. "A review on recent development and challenges in automotive brake pad-disc system." Materials today: proceedings 56 (2022): 447-454.
  5. [5] Boulifa, Iliasse, and Ali Hadji. "Study of the influence of alloying elements on the mechanical characteristics and wear behavior of a ductile cast iron." Fracture and Structural Integrity 15.56 (2021): 74-83.
  6. [6] Milli Eğitim Bakanlığı, Gri (Esmer) dökme demir. Ankara, Türkiye: MEB Yayınları, (2011).
  7. [7] Günen, Ali, Melik Çetin, and Tarkan Subaş. "Friction and Wear Behavior of High-Silicon Lamellar Graphite Cast Iron Truck Brake Discs." Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 38.4 (2023): 1023-1034.
  8. [8] Musa, Zahraddeen. Effects of Copper Addıtıon and Sectıon Thıckness on Some Mechanıcal Propertıes and the Morphology of Graphıte Flakes in Grey Cast Iron. Diss. 2016.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Material Characterization

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 25, 2026

Submission Date

November 12, 2025

Acceptance Date

April 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 17 Number: 2

APA
Çınarcık, Z., Yılmaz, Ö. C., & Güntay, B. (2026). Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 17(2). https://doi.org/10.24012/dumf.1822206
AMA
1.Çınarcık Z, Yılmaz ÖC, Güntay B. Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi. DUJE. 2026;17(2). doi:10.24012/dumf.1822206
Chicago
Çınarcık, Zehra, Özgün Cem Yılmaz, and Bora Güntay. 2026. “Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum Ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17 (2). https://doi.org/10.24012/dumf.1822206.
EndNote
Çınarcık Z, Yılmaz ÖC, Güntay B (June 1, 2026) Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17 2
IEEE
[1]Z. Çınarcık, Ö. C. Yılmaz, and B. Güntay, “Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi”, DUJE, vol. 17, no. 2, June 2026, doi: 10.24012/dumf.1822206.
ISNAD
Çınarcık, Zehra - Yılmaz, Özgün Cem - Güntay, Bora. “Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum Ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17/2 (June 1, 2026). https://doi.org/10.24012/dumf.1822206.
JAMA
1.Çınarcık Z, Yılmaz ÖC, Güntay B. Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi. DUJE. 2026;17. doi:10.24012/dumf.1822206.
MLA
Çınarcık, Zehra, et al. “Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum Ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, vol. 17, no. 2, June 2026, doi:10.24012/dumf.1822206.
Vancouver
1.Zehra Çınarcık, Özgün Cem Yılmaz, Bora Güntay. Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi. DUJE. 2026 Jun. 1;17(2). doi:10.24012/dumf.1822206