Araştırma Makalesi

Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi

Cilt: 17 Sayı: 2 25 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi

Öz

Bu çalışmada, ağır ticari araçlarda kullanılan gri dökme demir fren disklerinin malzeme kompozisyonunun balata aşınma performansı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Özellikle silisyum (Si) ve bakır (Cu) elementlerinin oranlarındaki artışın, balata aşınmasını azaltmadaki rolü değerlendirilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında, referans kompozisyona sahip bir fren diski (Numune 1) kullanılarak, ISO 26866 standardına uygun şekilde atalet dinamometresi testleri gerçekleştirilmiştir. Testler sonucunda, balatalarda beklenenden yüksek aşınma oranları gözlemlenmiştir. Yapılan mikroyapı analizleri, bu aşınmanın, grafit lamellerin kısa ve ince morfolojisinden kaynaklandığını ortaya koymuştur. Bu durumu iyileştirmek amacıyla, artırılmış Si ve Cu içeriğine sahip yeni bir fren diski (Numune 2) üretilmiş ve aynı test prosedürüne tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler, yeni disk ile gerçekleştirilen testlerde balata aşınmasının, test limiti değerine göre yaklaşık %26, referans numuneye göre ise yaklaşık %40 oranında azaldığını göstermiştir. Mikroyapı incelemeleri, yeni disk örneğinde daha kalın ve uzun grafit yapılarının oluştuğunu, bunun da Si ve Cu oranlarındaki artışla doğrudan ilişkili olduğunu doğrulamıştır. Elde edilen bulgular, yüksek Si ve Cu içeriğine sahip gri dökme demir disklerin daha stabil bir sürtünme davranışı sergilediğini ve balata aşınmasını önemli düzeyde azalttığını göstermektedir. Bu çalışma, ağır ticari araçlarda fren sistemlerinin dayanıklılığını artırmaya yönelik malzeme optimizasyonu ve mühendislik tasarımlarına önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Borawski, Andrzej. "Conventional and unconventional materials used in the production of brake pads–review." Science and Engineering of Composite Materials 27.1 (2020): 374-396.
  2. [2] Voloacă, Ştefan, et al. "Motor Vehicle Brake Pad Wear—A Review." Vehicles 7.2 (2025): 52.
  3. [3] Singhal, Prachi, and Kuldeep K. Saxena. "Effect of silicon addition on microstructure and mechanical properties of grey cast Iron: An overview." Materials Today: Proceedings 26 (2020): 1393-1401.
  4. [4] Mulani, Shoaib Munir, et al. "A review on recent development and challenges in automotive brake pad-disc system." Materials today: proceedings 56 (2022): 447-454.
  5. [5] Boulifa, Iliasse, and Ali Hadji. "Study of the influence of alloying elements on the mechanical characteristics and wear behavior of a ductile cast iron." Fracture and Structural Integrity 15.56 (2021): 74-83.
  6. [6] Milli Eğitim Bakanlığı, Gri (Esmer) dökme demir. Ankara, Türkiye: MEB Yayınları, (2011).
  7. [7] Günen, Ali, Melik Çetin, and Tarkan Subaş. "Friction and Wear Behavior of High-Silicon Lamellar Graphite Cast Iron Truck Brake Discs." Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 38.4 (2023): 1023-1034.
  8. [8] Musa, Zahraddeen. Effects of Copper Addıtıon and Sectıon Thıckness on Some Mechanıcal Propertıes and the Morphology of Graphıte Flakes in Grey Cast Iron. Diss. 2016.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Malzeme Karekterizasyonu

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

12 Kasım 2025

Kabul Tarihi

6 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çınarcık, Z., Yılmaz, Ö. C., & Güntay, B. (2026). Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 17(2). https://doi.org/10.24012/dumf.1822206
AMA
1.Çınarcık Z, Yılmaz ÖC, Güntay B. Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi. DÜMF MD. 2026;17(2). doi:10.24012/dumf.1822206
Chicago
Çınarcık, Zehra, Özgün Cem Yılmaz, ve Bora Güntay. 2026. “Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17 (2). https://doi.org/10.24012/dumf.1822206.
EndNote
Çınarcık Z, Yılmaz ÖC, Güntay B (01 Haziran 2026) Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17 2
IEEE
[1]Z. Çınarcık, Ö. C. Yılmaz, ve B. Güntay, “Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi”, DÜMF MD, c. 17, sy 2, Haz. 2026, doi: 10.24012/dumf.1822206.
ISNAD
Çınarcık, Zehra - Yılmaz, Özgün Cem - Güntay, Bora. “Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17/2 (01 Haziran 2026). https://doi.org/10.24012/dumf.1822206.
JAMA
1.Çınarcık Z, Yılmaz ÖC, Güntay B. Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi. DÜMF MD. 2026;17. doi:10.24012/dumf.1822206.
MLA
Çınarcık, Zehra, vd. “Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, c. 17, sy 2, Haziran 2026, doi:10.24012/dumf.1822206.
Vancouver
1.Zehra Çınarcık, Özgün Cem Yılmaz, Bora Güntay. Ağır Hizmet Araçlarında Fren Disklerinin Kompozisyonunda Silisyum ve Bakır Elementlerinin Arttırılmasının Balata Aşınmasına Etkisi. DÜMF MD. 01 Haziran 2026;17(2). doi:10.24012/dumf.1822206
DUJE tarafından yayınlanan tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu, orijinal eser ve kaynağın uygun şekilde belirtilmesi koşuluyla, herkesin eseri kopyalamasına, yeniden dağıtmasına, yeniden düzenlemesine, iletmesine ve uyarlamasına izin verir. 24456