ATTITUDE SCALE FOR THE EVALUATION OF UNIVERSITY STUDENTS' SATISFACTION LEVELS REGARDING COMPULSORY INTERNSHIP: VALIDITY AND RELIABILITY RESEARCH

Öz

The research was prepared with the aim of developing a scale that would enable a valid and reliable measurement of students' attitudes and perceptions towards the evaluation of their satisfaction levels regarding the internship processes as a result of the implementation of the compulsory internship practice included in the education and training programmes of universities. In line with the information obtained from the relevant literature on the subject, 25 academicians in the internship commission were consulted to determine the content validity by creating items for students' internship evaluations or satisfaction. The attitude scale for university students' internship evaluations was carried out by face-to-face survey method between 01-28 February 2025 with a total of 381 students who were judicially selected throughout Niğde Ömer Halisdemir University, which constitutes the sample of the study, who were doing summer internship at associate degree and undergraduate level. As a result of the exploratory factor analysis conducted to ensure the construct validity of the scale, a single-factor structure consisting of a total of 20 question items was obtained. Cronbach's alpha reliability coefficient was found to be .903 for the whole scale. The results of the confirmatory factor analysis conducted to determine whether the obtained structure was a good fit to the sample data showed that the fit of the scale to the sample was at an acceptable level. According to the findings obtained as a result of all analyses, it was determined that the scale of university students' attitudes towards internship evaluations is valid and reliable and can be used to measure university students' satisfaction levels and perceptions towards internship evaluations.

Anahtar Kelimeler

• Student
• Compulsory Internship
• Satisfaction
• Validity
• Reliability

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN ZORUNLU STAJ UYGULAMA SÜRECİNE İLİŞKİN MEMNUNİYET DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE YÖNELİK TUTUM ÖLÇEĞİ: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ARAŞTIRMASI

Öz

Araştırma, üniversitelerin eğitim-öğretim programlarında yer verilen zorunlu staj uygulamasının gerçekleştirilmesi sonucu öğrencilerin staj süreçlerine ilişkin memnuniyet düzeylerinin değerlendirmelerine yönelik tutum ve algılamalarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmeye imkân tanıyabilecek bir ölçeğin geliştirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Konuya ilişkin ilgili literatürden elde edilen bilgiler doğrultusunda öğrencilerin staj değerlendirmeleri ya da memnuniyetlerine yönelik maddeler oluşturularak kapsam geçerliğini tespit etmek amacıyla staj komisyonunda yer alan 25 akademisyenden görüş alınmıştır. Üniversite öğrencilerinin staj değerlendirmelerine yönelik tutum ölçeği, 01-28 Şubat 2025 tarihleri arasında, araştırmanın örneklemini oluşturan Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi genelinde yargısal olarak seçilen ön lisans ve lisans düzeyinde yaz döneminde staj yapan toplam 381 öğrenciyle yüz yüze yapılan anket yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda toplam 20 soru maddeden oluşan tek faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Cronbach alfa güvenilirlik katsayısı ölçeğin tamamı için, .903 olarak bulunmuştur. Elde edilen bu yapının örneklem verisine iyi uyum gösterip göstermediğini tespit etmek için gerçekleştirilen doğrulayıcı faktör analizi sonuçları ise, ölçeğin uygulandığı örnekleme uyumunun kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir. Gerçekleştirilen tüm analizler sonucu elde edilen bulgulara göre, üniversite öğrencilerinin staj değerlendirmelerine ilişkin tutum ölçeğinin geçerli ve güvenilir olduğu ve üniversite öğrencilerinin staj değerlendirmelerine yönelik memnuniyet düzeylerini ve algılamalarını ölçmek amacıyla kullanılabileceği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Öğrenci
• Zorunlu Staj
• Memnuniyet
• Geçerlik
• Güvenirlik

Kaynakça

1. AKAY, Bayram; Abdullah USLU ve Fatih Muhammet SANCAR (2018), “Turizm Eğitimi Alan Öğrencilerin Staj Döneminde Yaşadıkları Sorunlar: Lisans ve Ortaöğretim Turizm Öğrencileri Örneği”, Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, (8), 213-236.
2. AKAY, Bayram ve Seher ŞITTAK (2019). Staj Deneyiminin Kariyer Seçimine Etkisi: Trakya Bölgesi’ndeki Turizm Öğrencilerine Yönelik Bir Araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 11(18), 757-784.
3. AKIN, Aliye (2018), “Gastronomi Turizminde Staj Eğitiminin Önemi: Gaziantep Üniversitesi Örneği”, Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (16), 483-518.
4. AKOĞLAN, Meryem ve Fevzi OKUMUŞ (1991). Stajyer öğrenci sorunları ve bu konuda bir anket çalışması. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, Temmuz-Ağustos, 32-33.
5. ALP, Elif; Oğuz KARADENİZ; Atalay ÇAĞLAR ve Emel İSLAMOĞLU (2023), “Does Extending The Internship Period in Vocational Schools of Higher Education Lead to Better Employment Results?: The Case of Turkey”, Education+ Training, 65(3), 357-381.
6. ATEŞ, Melisa ve Ali KABAKULAK (2023), “Turizm Rehberliği Bölümü Öğrencilerinin Fakülte, Üniversite ve Staj Hizmetlerine Yönelik Memnuniyet Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma: Afyon Kocatepe Üniversitesi Örneği”, Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 6(2), 80-94.
7. AYMANKUY, Yusuf; Nuray TETİK; Göksel Kemal GİRGİN ve Şimal AYMANKUY (2013), “Lisans Düzeyinde Turizm Eğitimindeki Staj Uygulamasına Öğrenci ve Akademisyenlerin Bakışları (BTİOYO’da Uygulama)”, Journal of Human Sciences, 10(1), 101-128.
8. BAERT, Stjyin; Brecht NEYT; Thomas SİEDLER; Ilse TOBBACK ve Dieter VERHAEST (2021), “Student Internships and Employment Opportunities After Graduation: A Field Experiment”, Economics of Education Review, 83, 102141.

9. BAGOZZİ, Richard, P. (1981), “Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error: A Comment, Journal of Marketing Research, 18(3), 375-381.
10. BĂLTESCU, Codruţa, Adina (2016), “The Assessment of Internship Programs. A Viewpoint of the Undergraduate Tourism Students from the Transilvania University of Braşov”, Bulletin of the Transilvania University of Braşov, Series V: Economic Sciences, 9(58), 65-72.
11. BÜYÜKÖZTÜRK, Şener (2010), Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Yayıncılık.
12. BÜYÜKÖZTÜRK, Şener (2019), Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı İstatistik, Araştırma Deseni SPSS Uygulamaları ve Yorum, Pegem Akademi Yayıncılık, pp. 001-214, Ankara.
13. CHEN, Chin, Tsiu; Jin, Li, HU; Cheng, Cai WANG ve Chen, Fu, CHEN (2011), “A Study of The Effects of Internship Experiences on The Behavioural Intentions of College Students Majoring in Leisure Management in Taiwan”, Journal of Hospitality Leisure Sport & Tourism Education, 10(2), 61-73.
14. CİZRELİOĞULLARI, Mehmet, Necati ve Özlem, ALTUN (2019), “Zorunlu Staj Eğitimi Alan Turizm ve Gastronomi Öğrencilerinin Staj Memnuniyetinin İncelenmesi: Doğu Akdeniz Üniversitesi Örneği (The Study of Internship Satisfaction of Tourism and Gastronomy Students Taking Compulsory Internship Training: The Case of Eastern Mediterranean University)”, Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 7(4), 2447-2465.
15. COŞKUN, Recai; ALTUNIŞIK, Remzi ve Engin YILDIRIM (2017). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı, Sakarya Yayıncılık, Güncellenmiş 9. Baskı, Sakarya.
16. CRESWELL, John, W. (2014), Research Design: Qualitative, Quantitative and Mixed Methods Approaches (4th Ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
17. ÇETİN, Şule (2005), “Öğrenci Stajlarında Yararlanılan Dersler Üzerine Amprik Bir Araştırma: Mersin Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu Örneği”, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt:16, Sayı: 2:154-169.
18. DEMİR, Mahmut ve Şirvan DEMİR (2014), “Turizm İşletmelerinde Yöneticilerin Mesleki Staj ve Stajyerleri Değerlendirmesi”, Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, (6), 18-33.
19. DENİZ, Kibariye ve Hakan SARIKALE (2023), “Meslek Yüksekokullarında Muhasebe Stajından Beklentiler, Staj Sürecinde Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(2), 504-514.
20. DURAN, Yasemin ve Nilgün DOLMACI (2017), “Ön Lisans Düzeyinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Zorunlu Staj Uygulamasına İlişkin Görüşleri, Sorunları ve Çözüm Önerileri: Isparta Meslek Yüksekokulu Örneği”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(21), 254-267.
21. EKER, Nuray (2024), “Turizm rehberliği Öğrencileri Perspektifinden Staj Uygulamalarına Yönelik Bir Değerlendirme”, Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 7(2), 94-105.
22. ERDEM, Aliye ve Mukaddes ERDEM, (2014), “Dinle İzle Anlat” Dinleme ve Konuşma Yeterlikleri Ölçeğinin Geliştirilmesi”, Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(4), 418-432.
23. ERDEM, Barış; Erkan AKGÖZ ve İbrahim GÜNDOĞDU (2018), “Lisans Düzeyinde Turizm Eğitimi Alan Öğrencilerin Uluslararası Staj Deneyimlerine İlişkin Memnuniyet Algıları: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Örneği”, Journal of Tourism and Gastronomy Studies 6(2), 74-98.
24. FİELD, Andy (2009), “Discovering Statistics Using SPSS”, Sage Publications.
25. FORNELL, Claes ve David F. LARCKER, (1981), “Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error”, Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
26. FRANCİS, Ruth Sabina ve Elangkovan Narayanan ALAGAS (2017), “Satisfaction Towards İnternship Programme and Future Career Development for Students in Private Higher Education Institutions: A Research Note”, Asia-Pacific Journal of Innovation in Hospitality and Tourism, 6 (2), 69-74.
27. GÖKTAŞ, Bora ve Hasan KARAGÖZ (2024), “Bilişim Uzmanlarının Yapay Zekâ Teknolojilerine Bakış Açısı Üzerine Nicel Bir Uygulama”, İnternet Uygulamaları ve Yönetimi Dergisi, 15(2), 63-79.
28. GÜRBÜZ, Sait (2019), AMOS ile Yapısal Eşitlik Modellemesi, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
29. GÜZEL, F. Özlem. (2010), “Turizm Öğrencilerinin Staj Döneminde Edindikleri Motivasyonun Herzberg Teorisine Göre Değerlendirilmesine Yönelik Bir Araştırma”, Journal of Yasar University, 20(5): 3415-3429.
30. HAİR, Joseph F.; William C. BLACK; Barry BABİN ve Rolph ANDERSON (2010), Multivariate Data Analysis (7th Ed.), New Jersey: Prentice-Hall International Inc.
31. İRİ, Ruhan (2019), “Öğrenci Memnuniyetinin Önemi ve Araştırılması: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Örneği”, The Journal of Academic Social Science, 94(94), 232-249.
32. İRİ, Ruhan (2020), “Şehir Pazarlaması Kapsamında Şehirlerin Tercih Edilebilirliğinde Üniversite Öğrenci Mutluluğu ve Memnuniyetinin Önemi ve Araştırılması: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Örneği”, Asya Studies, 4(13), 35-50.
33. KABLAY, Sebiha (2021), “Stajyer Öğrencilerin Emek Süreçleri: Meslek Liseleri Üzerine Niteliksel Bir Araştırma”, Politik Ekonomik Kuram, 5(1), 132-160.
34. KALAYCI, Şeref (2010), SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, (Vol. 5). Ankara, Turkey: Asil Yayın Dağıtım.
35. KARACAN, Sami ve Esin KARACAN (2004), “Meslek Yüksekokullarında (MYO) Yapılan Staj Uygulamalarına İlişkin Bir Araştırma: Kalite ve Verimlilik İçin İş Yerleri-MYO İş Birliğinin Gereği”, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (8), 168-184.
36. KARAKOÇ, Fatma Yeşim ve Levent DÖNMEZ (2014), “Ölçek Geliştirme Çalışmalarında Temel İlkeler”, Tıp Eğitimi Dünyası, 13(40), 39-49.
37. KARAMAN, Abdurrahman; Ahmet Erkan METİN ve Şahser GÜVEN (2017), “Ormancılık ve Orman Ürünleri Programı Öğrencilerinin Staj Yapma Eğilimlerinin Belirlenmesi: Uşak Üniversitesi Örneği”, Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 101-114.
38. KOÇ, Erdoğan; Sedat YUMUŞAK; Metin ULUKOY; Recep KİLİÇ ve Aytaç TOPTAŞ (2014), “Are Internship Programs Encouraging or Discouraging? A Viewpoint of Tourism and Hospitality Students in Turkey”, Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education, 15, 135-142.
39. KOZAK, Akoğlan Meryem (2012), Otel İşletmelerinde İnsan Kaynakları Yönetimi ve Örnek Olaylar. Ankara: Detay Yayıncılık.
40. KURTULUŞ, Kemal (2010), Araştırma Yöntemleri. Türkmen Kitabevi, İstanbul.
41. MCGARTLAND, Rubio Doris; Marla BERG-WEGER; Susan TEBB, Suzanne E. LEE ve Shannon RAUCH (2003), “Objectifying Content Validity: Conducting a Content Validity Study in Social Work Research”, Social Work Research, 27(2), 94-104.
42. OLCAY, Atınç; İbrahim YILDIRIM ve Metin SÜRME (2015), “Turizm Eğitimi Alan Öğrencilerin Staj Eğitimi Hakkında Görüşleri: Gaziantep İli Örneği”, Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (3), 324-334.
43. ÖZDAMAR, Kazım (2002), Paket Programlar İle İstatiksel Veri Analizi, Kaan Kitabevi, Eskişehir.
44. ÖZOK, Halil İbrahim; Murat KAYRİ ve Fuat TANHAN (2022), “Üniversite Öğrencilerinde Memnuniyet Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 446-461.
45. ÖZVEREN, Cem Güney (2021), “Tükenmişlik Sendromu Yaşayan Stajyerlere Yönelik Bir Örnek Olay İncelemesi”, İş’te Davranış Dergisi, 6(1), 29-39.
46. PARLAK, Elif ve Meryem ATİK (2021), “Peyzaj Mimarlığı Öğrencileri Gözünden Staj Deneyimleri”, Peyzaj- Eğitim, Bilim, Kültür ve Sanat Dergisi, 3(2), 72-81.
47. PELİT, Elbeyi ve Evren GÜÇER (2006), “Turizm Alanında Öğretmenlik Eğitimi Alan Öğrencilerin Turizm İşletmelerinde Yaptıkları Stajları Değerlendirmeleri Üzerine Bir Araştırma”, Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1, 139-164.
48. QU, Hua; Xi Y. LEUNG; Songshan (Sam) HUANG ve Jiamin HE (2021), “Factors Affecting Hotel Interns’ Satisfaction with Internship Experience and Career Intention in China”, Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education, 28, 100311.
49. RUHANEN, Lisa; Richard ROBİNSON ve Noreen BREAKEY (2013), “A Foreign assignment: Internships and ınternational Students”, Journal of Hospitality and Tourism Management, 20, 1-4.
50. SAĞLIK, Özhan (2014), 1. Uluslararası Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrenci Kongresi, Cemal Reşit Rey Kongre ve Sergi Salonu, İstanbul.
51. SCHERMELLEH-Engel, Karin; Helfried MOOSBRUGGER ve Hans MÜLER, (2003), “Evaluating the Fit of Structural Equation Models: Tests of Significance and Descriptive Goodness-of-Fit Measures”, Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
52. SCHUMACHER, RANDALL E. ve Richard G. LOMAX (2004), A Beginner’s guide to structural equation modeling. Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
53. SHATAT, A. ve SALEH, A. (2024), “Internship Management System (Analysis, Design, and Implenetation)”, In 2024 International Conference on Decision Aid Sciences and Applications (DASA) (pp. 1-8). IEEE.
54. SÖYÜK, Selma ve GÜN, İbrahim (2017), “Sağlık Yönetimi Stajyer Öğrencilerinin Yeterliliklerinin Değerlendirilmesi: Bir Alan Araştırması”, Determining the Level of Proficiency of Healthcare Management Students: A Field Study, 4(2):111-118.
55. ŞİMŞEK, Ömer Faruk (2007), Yapısal Eşitlik Modellemesine Giriş, Temel İlkeler ve LİSREL Uygulamaları, Ekinoks Yayınları, Ankara.
56. TABACHNİCK, B. G.; FİDELL, L. S. ve ULLMAN, J. B. (2007), Using Multivariate Statistics (Vol. 5). Boston, MA: Pearson.
57. TARMAZİ, S. A. A.; JUMAİN, M. A. M.; IDRİS, A. K. M. ve TAN, Z. M. A. (2017), “Internship Program: A Study on Students’ Satisfaction”, Journal of Tourism, Hospitality & Culinary Arts, 9(2), 371-382. Special Issue: Celebrating Hospitality and Tourism Research Hospitality and Tourism Conference 2017, 07-08 October 2017, Malaysia.
58. TEKBALKAN, M. (2015), “Önlisans Düzeyinde Turizm Eğitimindeki Staj Uygulamasına Yönelik Öğrencilerin Bakışları: Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde Bir Uygulama”, Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 5(5), 16-22.
59. USLU, A., SANCAR; M. F., KUTUKIZ, D. ve İLTER, E. Ü. (2017), “Turizm Alanında Önlisans ve Lisans Öğrenimi Gören Öğrencilerin Staj Hakkındaki Görüşleri: Siirt Üniversitesi ve Batman Üniversitesi Örneği” Journal of Recreation and Tourism Research, 4(3): 81-92.
60. ÜZÜMCÜ, Tülay Polat (2015), “Otel Yöneticilerinin Turizm Eğitimine Yönelik Algıları: Kocaeli İli Otel Yöneticileri Üzerinde Bir Araştırma”, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (30): 123-150.
61. YAĞCI, Kamil; EFENDİ, Mahmut ve AKÇAY, Süreyya (2019), “Stajyerler; Seyahat İşletmesi Sahipleri ve Yöneticileri Bakış Açısıyla”, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(4), 1244-1259.
62. YALÇINKAYA, B. ve SAYDAM, V. (2018), “Staj Süreçlerinin Öğrencilerin Mesleki Beklentilerine Etkisi: Marmara Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Üzerine Bir İnceleme”, Arşiv Dünyası, (20), 1-20.
63. YURDUGÜL, Halil (2005), “Ölçek Geliştirme Çalışmalarında Kapsam Geçerliği İçin Kapsam Geçerlik İndekslerinin Kullanılması”, XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi (Kongre Kitabı), Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Denizli. 28-30 Eylül.
64. ZENGİN, Burhanettin ve KIRMIZI, Ahmet (2017), “Turizm Eğitimi Alan Öğrencı̇lerı̇n Uygulama Eğitiminde Karşılaştıkları Sorunları ve Çözüm Önerileri”, The Journal of Academic Social Science, 5(48): 564-582.
65. ZHENG, Yan (2008). The Problems of Current Tourism and Hospitality Higher Education for Undergraduates in China. Msc Theses, The University of Nottingham, Notthinga.
66. ZOPİATİS, Anastasios ve THEOCHAROUS, Antonis L. (2013), “Revisiting Hospitality İnternship Practices: A Holistic İnvestigatio”, Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education, 13, 33-46.