Review

Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü

Volume: 2 Number: 4 December 25, 2025

Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü

Abstract

Alzheimer hastalığı (AH), demansın önde gelen bir sebebi olup, nörodejeneratif bir bozukluk olarak bilişsel gerilemeye neden olmaktadır. AH'nın kesin tedavisi bulunmadığı için, koruyucu stratejiler ön plana çıkmaktadır. Beslenme alışkanlıkları bu stratejilerin temel unsurlarından biridir. Bu derlemede, özellikle MIND diyeti (“Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay”) ele alınmış ve AH riskini azaltmadaki potansiyel etkileri incelenmiştir. MIND diyeti, Akdeniz diyeti ve DASH diyetinin beyin sağlığı için önemli besin bileşenlerini birleştirerek yeşil yapraklı sebzeler, tam tahıllar, zeytinyağı gibi sağlıklı gıdaları ön plana çıkarırken, zararlı olarak kabul edilen gıdaları sınırlandırır. Yapılan çalışmalar, MIND diyetinin AH riskini azaltabileceğini, bilişsel gerilemeyi yavaşlatabileceğini ve genel bilişsel sağlığı destekleyebileceğini göstermiştir. Bu bulgular, AH’nın yükünü azaltmaya yönelik diyet tabanlı yaklaşımların önemini vurgulamaktadır.

Keywords

MIND diyeti, Alzheimer, Nörodejeneratif hastalıklar, beslenme, antioksidan

References

  1. Afzal, M., Redha, A., & AlHasan, R. (2019). Anthocyanins Potentially Contribute to Defense against Alzheimer's Disease. Molecules (Basel, Switzerland), 24(23), 4255. doi:10.3390/molecules24234255
  2. Agarwal, P., Leurgans, S. E., Agrawal, S., Aggarwal, N. T., Cherian, L. J., James, B. D., . . . & Schneider, J. A. (2023). Association of Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay and Mediterranean Diets With Alzheimer Disease Pathology. Neurology, 100(22), 2259-2268. doi:10.1212/WNL.0000000000207176
  3. Ahmad, R., Chowdhury, K., Sinha, S., & Haque, M. (2026). Vitamin D and Brain Health. Advances in Experimental Medicine and Biology, 1493, 51–67. doi:10.1007/978- 3-032-04357-3_5
  4. Alkhalifa, A. E., Al-Ghraiybah, N. F., & Kaddoumi, A. (2024). Extra-Virgin Olive Oil in Alzheimer's Disease: A Comprehensive Review of Cellular, Animal, and Clinical Studies. International Journal of Molecular Sciences, 25(3). doi:10.3390/ijms25031914
  5. Bhuiyan, N. Z., Hasan, M. K., Mahmud, Z., Hossain, M. S., & Rahman, A. (2023). Prevention of Alzheimer's Disease through Diet: an exploratory review. Metabolism Open, 20, 100257. doi:10.1016/j.metop.2023.100257 Brasure, M., Desai, P., Davila, H., Nelson, V. A., Calvert, C., Jutkowitz, E., . . . & Hemmy, L. S. (2018). Physical Activity Interventions in Preventing Cognitive Decline and Alzheimer-Type Dementia: A Systematic Review. Annals of Internal Medicine, 168(1), 30-38. doi: 10.7326/M17-1528 Butler, M., McCreedy, E., Nelson, V. A., Desai, P., Ratner, E., Fink, H. A., . . . & Brasure, M. (2018). Does Cognitive Training Prevent Cognitive Decline? A Systematic Review. Annals of Internal Medicine, 168(1), 63-68. doi: 10.7326/M17-1531
  6. Chen, H., Dhana, K., Huang, Y., Huang, L., Tao, Y., Liu, X., . . . & Yuan, C. (2023). Association of the Mediterranean Dietary Approaches to Stop Hypertension Intervention for Neurodegenerative Delay (MIND) Diet With the Risk of Dementia. JAMA Psychiatry, 80(6), 630-638. doi:10.1001/jamapsychiatry.2023.0800
  7. Chen, S. J., Chen, H., You, J., Chen, S. D., Fu, Y., Zhang, W., … & Yu, J. T. (2025). Machine learning-assisted optimization of dietary intervention against dementia risk. Nature Human Behaviour, 9(11), 2313–2326. https://doi.org/10.1038/s41562-025-02255-w
  8. Cremonini, A. L., Caffa, I., Cea, M., Nencioni, A., Odetti, P., & Monacelli, F. (2019). Nutrients in the Prevention of Alzheimer's Disease. Oxidative Medicine and Cellular Longevity, 2019(1), 9874159. doi:10.1155/2019/9874159
  9. Dhana, K., James, B. D., Agarwal, P., Aggarwal, N. T., Cherian, L. J., Leurgans, S. E., . . . & Schneider, J. A. (2021). MIND Diet, Common Brain Pathologies, and Cognition in Community-Dwelling Older Adults. Journal of Alzheimer’s Disease, 83(2), 683-692. doi:10.3233/jad-210107
  10. Di Battista, A. M., Heinsinger, N. M., & Rebeck, G. W. (2016). Alzheimer's Disease Genetic Risk Factor APOE-ε4 Also Affects Normal Brain Function. Current Alzheimer Research, 13(11), 1200-1207. doi:10.2174/1567205013666160401115127
APA
Artar, A. (2025). Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(4), 1-13. https://izlik.org/JA86PE84AM
AMA
1.Artar A. Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü. EBYUSBED. 2025;2(4):1-13. https://izlik.org/JA86PE84AM
Chicago
Artar, Aleyna. 2025. “Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2 (4): 1-13. https://izlik.org/JA86PE84AM.
EndNote
Artar A (December 1, 2025) Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2 4 1–13.
IEEE
[1]A. Artar, “Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü”, EBYUSBED, vol. 2, no. 4, pp. 1–13, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA86PE84AM
ISNAD
Artar, Aleyna. “Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2/4 (December 1, 2025): 1-13. https://izlik.org/JA86PE84AM.
JAMA
1.Artar A. Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü. EBYUSBED. 2025;2:1–13.
MLA
Artar, Aleyna. “Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 2, no. 4, Dec. 2025, pp. 1-13, https://izlik.org/JA86PE84AM.
Vancouver
1.Aleyna Artar. Alzheimer Hastalığı Riskini Azaltmada MIND Diyetinin Rolü. EBYUSBED [Internet]. 2025 Dec. 1;2(4):1-13. Available from: https://izlik.org/JA86PE84AM