Kardeş kıskançlığı görülen ve görülmeyen ailelerdeki ebeveyn görüşlerinin incelenmesi

İrem Cengiz; Hakan Sarıçam

doi:10.24130/eccdjecs.1967202592647

TR EN

Kardeş kıskançlığı görülen ve görülmeyen ailelerdeki ebeveyn görüşlerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı kardeş kıskançlığı belirtileri gösteren ve göstermeyen çocuğa sahip ebeveynlerin görüşlerini incelemek ve bu doğrultuda iki ebeveyn grubunun tutum ve davranışlarını karşılaştırmaktır. Çalışma nitel bir araştırma olup durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu okul öncesi eğitime devam eden en az bir kardeşe sahip olan çocukların ebeveynleri oluşturmaktadır (11 anne ve 7 baba). Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre kardeş kıskançlığı gösteren çocukların ebeveynlerinin tutum ve davranışları, kardeş kıskançlığı göstermeyen çocukların ebeveynlerin tutum ve davranışlarından farklılık göstermektedir. Ebeveyn tutum ve davranışları kardeş kıskançlığı üzerinde etkilidir. Zaman ayırmada eşitsizlik, ilginin küçük çocuğa çevrilmesi ve küçük çocuğun anneyle uyuması gibi ebeveyn tutum ve davranışlarının kardeş kıskançlığını artırdığı; eşit davranma, çocuklar arasında kıyaslama yapmama, ihtiyaçları eşit olarak karşılamaya çalışma gibi ebeveyn tutum ve davranışlarının ise kardeş kıskançlığını azalttığı sonucuna varılmıştır. Çalışmada kardeş kıskançlığı konusunda ebeveynlerin neler yapabileceği ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

Kıskançlık, Kardeş Kıskançlığı, Anne-Baba Davranışları, Ebeveyn-Çocuk İlişkisi

An examination of parents’ views in families with and without sibling jealousy

Abstract

The main purpose of this study is to examine the opinions of parents of children who show and do not show signs of sibling jealousy and to compare the attitudes and behaviors of the two parent groups. The study is qualitative, and a case study design was used. The study group consists of the parents (11 mothers and 7 fathers) of children attending preschool who have at least one sibling. In the research, a personal information form and a semi-structuredinterview form were used as data collection tools. Thedata were analyzed using content analysis. According to the findings of the study, the attitudes and behaviors of parents of children showing sibling jealousy differ from those of parents of children not showing sibling jealousy. Parental attitudes and behaviors are influential on sibling jealousy. Parental behaviors such as inequality in time allocation, shifting attention to the younger child, and the younger child sleeping with the mother were found to increase sibling jealousy, while behaviors such as treating children equally, not making comparisons between children, and trying to meet needsequally were found to reduce sibling jealousy. The study also provides recommendations on what parents can do regarding sibling jealousy.

Keywords

Envy, Sibling Jealousy, Parental Behavior, Parent-Child Relationship

References

Angın, E., & Erden, G. (2019). Otizm ve kardeşlik deneyimi: Kardeşlik ilişkisi ve psikolojik uyum üzerine bir derleme. Nesne, 7(14), 127–135. https://doi.org/10.7816/nesne-07-14-08
Aytaç Bakkaloğlu, T. M. (2021). Change and continuity in sibling relationships from childhood to emerging adulthood: A qualitative study (Yayın No. 698969) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Bilgi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Bakırcıoğlu, R. (2011). Çocuk ve ergenlerde ruh sağlığı (4.baskı). Anı Yayıncılık.
Bowes, L., Wolke, D., Joinson, C., Lereya, S. T., & Lewis, G. (2014). Sibling bullying and risk of depression, anxiety, and self-harm: A prospective cohort study. Pediatrics, 134(4), e1032– 1039. https://doi.org/10.1542/peds.2014-0832
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2024). Bilimsel araştırma yöntemleri (35. baskı). Pegem Akademi Yayınları.
Cicchetti, C. (2016). Developmental psychopathology (4th Edt). Wiley.
Dağcıoğlu, B. F. (2018). The effects of the new baby on the older sibling. Ankara Medical Journal, 18(3), 286-299. https://doi.org/10.17098/amj.461653
Donat Bacıoğlu, S. (2018). 0-6 Yaş bebeklik ve erken çocukluk dönemi uyum ve davranış problemleri. Savi Çakar, F. (Ed.), Yaşam dönemleri ve uyum sorunları içinde (3. baskı, s. 119- 165). Pegem Akademi.
Dunn, J. (2015). Siblings. In Grusec, J., Hastings, P. (Eds). Handbook of Socialization: Theory and Research (pp.182-201). 2nd ed . Guilford.
Er, H., & Sarıçam, H. (2016). Ebeveynlerin kardeş kıskançlığı ile ilgili görüşlerinin incelenmesi ve çözüm önerileri. V. Sakarya’da Eğitim Araştırmaları Kongresi, Sakarya, Türkiye.

Erginoğlu, E. S. (2015). Kardeş ilişkileri, anne-baba tutumları, davranış ve uyum problemlerinin bazı değişkenler açısından değerlendirilmesi (Yayın No.396152) [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Fuller, E. (2019). Influences on the sibling relationship: The relationship between attachment style and the sibling relationship, and the moderating effect of living in a household with an ill child. (Yayın No: 13877813) [Yüksek Lisans Tezi, Tufts University]. ProQuest.
Gitti, D. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarında kardeş kıskançlığının belirlenmesi ve annelerin müdahale yöntemlerinin incelenmesi (Yayın No. 867634) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Harrist, A. W., Achacoso, J. A., John, A., Pettit, G. S., Bates, J. E., & Dodge, K. A. (2014). Reciprocal and complementary sibling interactions: Relations with socialization outcomes in the kindergarten classroom. Early Education and Development, 25(2), 202–222. https://doi.org/10.1080/10409289.2014.848500
Hart, S. L. (2018). Jealousy and attachment: Adaptations to threat posed by the birth of a sibling. Evolutionary Behavioral Sciences, 12(4), 263–275. https://doi.org/10.1037/ebs0000102
Hart, S. L. (2020). Jealousy. In The Encyclopedia of Child and Adolescent Development (pp.1-13) https://doi.org/10.1002/9781119171492.wecad162
Hart, S. L. (2024). Attachment and parent-offspring conflict. origins in ancestral contexts of breastfeeding and multiple caregiving. Cambridge University Press.
Howe, N., Recchia, H., & Kinsley, C. (2023). Sibling relations and their ımpact on children’s development. Encyclpedia on Early Childhood Development, 2, 1-20.
Karaırmak, Ö., & Aydoğan, D. (2024). Bireysel psikoloji: A. Adler. Gençtanırım Kurt, D. & Çetinkaya Yıldız, E. (Ed.), Kişilik kuramları içinde (9. Baskı, s. 150-188). Pegem Akademi.
Kayrak, M. E., Çaplı, M., Aksakallı, G., & Karaaziz, M. (2023). Kıskançlık duygusu ile ilgili bir derleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 1079-1090. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1071433
Kolak, A. M., & Volling, B. L. (2011). Sibling jealousy in early childhood: longitudinal links to sibling relationship quality. Infant and Child Development, 20(2), 213-226. https://doi.org/10.1002/icd.690
Kramer, L. (2014). Learning emotional understanding and emotion regulation through sibling interaction. Early Education and Development, 25(2), 160–184. https://doi.org/10.1080/10409289.2014.838824
Loeser, M. K., Whiteman, S. D., & McHale, S. M. (2016). Siblings' perceptions of differential treatment, fairness, and jealousy and adolescent adjustment: a moderated ındirect effects model. Journal of Child and Family Studies. 25(8), 2405-2414. https://doi.org/10.1007/s10826-016-0429-2
Otrar, M., & Kurt Kaya, B. (2021). Marmara Kardeş Kıskançlığı Ölçeği kısa formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 53(53), 157-181. https://doi.org/10.15285/maruaebd.653473
Qian, G., Li, R., Yang, W., Li, R., Tian, L., & Dou, G. (2021). Sibling jealousy and temperament: The mediating effect of emotion regulation in China during COVID-19 pandemic. Frontiers in Psychiatry, 12, 729883. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.729883
Sargın, A. (2015). Çocuklarda ruh sağlığı (3. baskı). Eğitim Yayınevi.
Sawyer, K. S., Denham, S., Denham, S., Blair, K., Blair, K., & Levitas, J. (2002). The contribution of older siblings’ reactions to emotions to preschoolers’ emotional and social competence. Marriage & Family Review, 34(3–4), 182–212. https://doi.org/10.1300/J002v34n03_01
Saygılı, S. (2012). Çocuk psikolojisi (1.baskı). Nesil Digital Yayıncılık.
Seven, S. (2018). Çocuk ruh sağlığı (5. baskı). Pegem Akademi
Şipal, F. R., Yeğengil, C., & Toka, N. (2012). Okul öncesi dönemde aralarında yaş farkı olan ve ikiz kardeşler arasındaki kıskançlığın karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 3(5), 55-68.
Toker, A. (2022). Sosyal bilimlerde nitel veri analizi için bir kılavuz. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(Özel sayı 1), 319-345
Volling, B. L., McElwain, N. L., & Miller, A. L. (2002). Emotion regulation in context: The jealousy complex between young siblings and its relations with child and family characteristics. Child Development, 73(3), 581–600. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00425
Volling, B. L., Kennedy, D. E., & Jackey, L. M. H. (2010). The development of sibling jeaolusy. S. L. Hart & M. Legerstee (Ed.), Handbook of jealousy: Theory, research, and multidisciplinary approaches içinde (s. 387- 417). Wiley Blackwell. doi: https://doi.org/10.1002/9781444323542.ch17
Volling, B. L., Yu, T., Gonzalez, R., Kennedy, D. E., Rosenberg, L., & Oh, W. (2014). Children's responses to mother–infant and father–infant interaction with a baby sibling: Jealousy or joy? Journal of Family Psychology, 28(5), 634–644. https://doi.org/10.1037/a0037811
Volling, B. L., Oh, W., Gonzalez, R., Bader, L. R., Tan, L., & Rosenberg, L. (2023). Changes in children's attachment security to mother and father after the birth of a sibling: Risk and resilience in the family. Development and Psychopathology, 35(3), 1404–1420. https://doi.org/10.1017/S0954579421001310
White, G. L., & Mullen, P. E. (1989). Jealousy: Theory, research, and clinical strategies. New York: Guilford Press.
Yazgan İnanç, B., & Yerlikaya, E. E. (2012). Kişilik kuramları (6. baskı). Pegem Akademi.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin.
Yiğen, E. (2005). Zonguldak il merkezinde yuvaya giden 3-6 yaş grubu çocuklarda kardeş kıskançlığının değerlendirilmesi (194304) [Yüksek lisans tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Yuvacı, M., & Ceylan, Ş. (2024). Erken çocukluk döneminde kardeş kıskançlığı temalı resimli çocuk kitaplarına yönelik bir analiz. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 7(2), 222–239. https://doi.org/10.55150/apjec.1448607
Yüksek Usta, S., & Köçer, G. (2022). Kardeş kıskançlığı ve kardeşe uyum sorunu yaşayan çocuklar için Bibliyoterapi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 6(1), 204–228. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202261382

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Basic Training (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

İrem Cengiz
0009-0007-6173-7048
Türkiye

Hakan Sarıçam
0000-0002-8723-1199
Türkiye

Publication Date

December 30, 2025

Submission Date

June 4, 2025

Acceptance Date

November 7, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592647

IZ

https://izlik.org/JA42BW93GL

APA

Cengiz, İ., & Sarıçam, H. (2025). Kardeş kıskançlığı görülen ve görülmeyen ailelerdeki ebeveyn görüşlerinin incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 9(2), 150-173. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592647

AMA

1.Cengiz İ, Sarıçam H. Kardeş kıskançlığı görülen ve görülmeyen ailelerdeki ebeveyn görüşlerinin incelenmesi. JECS. 2025;9(2):150-173. doi:10.24130/eccdjecs.1967202592647

Chicago

Cengiz, İrem, and Hakan Sarıçam. 2025. “Kardeş Kıskançlığı Görülen Ve Görülmeyen Ailelerdeki Ebeveyn Görüşlerinin Incelenmesi”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 9 (2): 150-73. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592647.

EndNote

Cengiz İ, Sarıçam H (December 1, 2025) Kardeş kıskançlığı görülen ve görülmeyen ailelerdeki ebeveyn görüşlerinin incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 9 2 150–173.

IEEE

[1]İ. Cengiz and H. Sarıçam, “Kardeş kıskançlığı görülen ve görülmeyen ailelerdeki ebeveyn görüşlerinin incelenmesi”, JECS, vol. 9, no. 2, pp. 150–173, Dec. 2025, doi: 10.24130/eccdjecs.1967202592647.

ISNAD

Cengiz, İrem - Sarıçam, Hakan. “Kardeş Kıskançlığı Görülen Ve Görülmeyen Ailelerdeki Ebeveyn Görüşlerinin Incelenmesi”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 9/2 (December 1, 2025): 150-173. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592647.

JAMA

1.Cengiz İ, Sarıçam H. Kardeş kıskançlığı görülen ve görülmeyen ailelerdeki ebeveyn görüşlerinin incelenmesi. JECS. 2025;9:150–173.

MLA

Cengiz, İrem, and Hakan Sarıçam. “Kardeş Kıskançlığı Görülen Ve Görülmeyen Ailelerdeki Ebeveyn Görüşlerinin Incelenmesi”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, vol. 9, no. 2, Dec. 2025, pp. 150-73, doi:10.24130/eccdjecs.1967202592647.

Vancouver

1.İrem Cengiz, Hakan Sarıçam. Kardeş kıskançlığı görülen ve görülmeyen ailelerdeki ebeveyn görüşlerinin incelenmesi. JECS. 2025 Dec. 1;9(2):150-73. doi:10.24130/eccdjecs.1967202592647

Journal of Early Childhood Studies is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiQ0NfQlktTkMtTkQuc3ZnLnBuZyIsInBhdGgiOiIwM2QxL2Q1NjUvZjYwZi82YTk0OTY1ZWI2MzljNC41MDU2Mzg5My5wbmciLCJleHAiOjE3ODgxMjYzMTksIm5vbmNlIjoiMDIxZjg0ZDgxMmNmODg5MGI1MjhjYzNmZDE3NGZhZGYifQ.IE8_WGTWTB8S2mC_-vvf01xeNW-9SzGqOB8-1RFHjr4

Kardeş kıskançlığı görülen ve görülmeyen ailelerdeki ebeveyn görüşlerinin incelenmesi

Abstract

Keywords

An examination of parents’ views in families with and without sibling jealousy

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite