Research Article

Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri

Volume: 35 Number: 1 June 28, 2026
TR EN

Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri

Abstract

Kıyılar farklı jeomorfolojik birimleri barındırmakta ve bu durum kıyıların morfodinamik gelişim süreçlerini etkilemektedir. Kara içine doğru girinti oluşturan koylar ve buradaki plajlar özellikle koy morfometrisine bağlı olarak dalga-akıntı hidrodinamiğinin değişmesiyle karakterize edilir. Belirtilen kapsamda bu çalışmada, İstanbul ilinin kuzeyinde yer alan Rumelifeneri-Kumköy arasındaki 17 koy ve plajın morfometrik analizi yapılmış, plajlardaki 55 yıllık alansal, çizgisel değişimler saptanmış ve morfometrik sonuçlar ile plaj değişiminin ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada uydu görüntüleri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile koyların sınırları tespit edilmiş, koyların ve içerisindeki plajların 7 temel morfometrik parametresi belirlenmiştir. Daha sonra bu değişkenler üzerinden koyların Planform İndisi (Ip), Koy Morfometrik Parametresi (γe-EMP), Koy Sinüzite Oranı (Si), Koy Dairesellik Oranı (Rc), Koy Dolum İndisi (Bfi) ve Koy Plajı Morfometrik Parametresi (Bγe) indisleri hesaplanmıştır. Plaj değişimleri 1970 yılı ortofotosu ve 2025 yılı uydu görüntüsünden saptanmış, plaj toplam alanı, yıllık plaj alanı ve maksimum plaj kıyı çizgisi değişimleri analiz edilmiştir. Çalışmadaki bulgulara göre ortalama girintisi 168 m olan koylar farklı geometrik yapılara ve plaj alanlarına sahiptir. Bulgulara göre doğu kesimde yer alan koyların ağız genişliğine göre daha yüksek girinti oranına ve sinüzite değerlerine sahip olması, bu alanlarda dalga enerjisinin daha fazla sönümlendiğini ve morfodinamik süreçlerin daha kapalı sistemler içerisinde gerçekleştiğini ortaya koymuştur. Plaj değişiminin alansal ve çizgisel olarak daha yüksek değerlerde batı kesimde yoğunlaşması bu durumun sonuçlarındandır. Elde edilen bulgular yıllık plaj alanı ve plaj kıyı çizgisi değişiminin γe, Bfi indisleri ve koy alanı temel morfometrik parametresi ile yüksek korelasyona sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Keywords

References

  1. Babar, M. (2005). Hydrogeomorphology fundamentals, applications and techniques. New Delhi: New India Publishing Agency.
  2. Bird, E. (2008). Coastal geomorphology: An introduction_second edition. John Wiley & Sons Ltd, The Atrium, Southern Gate, Chichester, West Sussex PO19 8SQ, England.
  3. Bishop, P., & Cowell, P.J. (1997). Lithological and drainage network determinants of the character of drowned, embayed coastlines. Journal. Geology. 105, 685–700. https://doi.org/10.1086/515974
  4. Bowman, D., Guill´en, J., L´opez, L., & Pellegrino, V. (2009). Planview geometry and morphological characteristics of pocket beaches on the Catalan coast (Spain). Geomorphology, 108, 191–199. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2009.01.005.
  5. Bowman, D., Rosas, V., & Pranzini, E. (2014). Pocket beaches of Elba Island (Italy) - Planview geometry, depth of closure and sediment dispersal. Estuar. Coast. Shelf Sci. 138, 37–46. https://doi.org/10.1016/j.ecss.2013.12.005.
  6. Bowman, D., Klein, A. H. F., & Pranzini, E. (2019). Embayed beaches: Classification, processes and management implications. Coastal Engineering, 150, 1–15.
  7. Bryan, K. R., Foster, R., & MacDonald, I. (2013). Beach rotation at two adjacent headland-Enclosed beaches. Journal of Coastal Research, 165, 2095-2100. https://doi.org/10.2112/SI65-354.1
  8. Calkoen, F. R., Luijendijk, A. P., Hanson, S., Nicholls, R. J., Moreno-Rodenas, A., De Heer, H., & Baart, F. (2025). Mapping the world’s coast: A global 100-m coastal typology derived from satellite data using deep learning. Earth System Science Data Discussions, 2025, 1-37. https://doi.org/10.5194/essd-2025-388

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geographic Information Systems, Physical Geography, Physical Geography and Environmental Geology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 28, 2026

Submission Date

April 24, 2026

Acceptance Date

June 18, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 35 Number: 1

APA
Uzun, M., & Ocak, F. (2026). Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri. Ege Coğrafya Dergisi, 35(1), 119-140. https://doi.org/10.51800/ecd.1936947
AMA
1.Uzun M, Ocak F. Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri. Ege Coğrafya Dergisi. 2026;35(1):119-140. doi:10.51800/ecd.1936947
Chicago
Uzun, Murat, and Fatih Ocak. 2026. “Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların Ve Plajların Morfometrik Analizi Ve Değişimleri”. Ege Coğrafya Dergisi 35 (1): 119-40. https://doi.org/10.51800/ecd.1936947.
EndNote
Uzun M, Ocak F (June 1, 2026) Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri. Ege Coğrafya Dergisi 35 1 119–140.
IEEE
[1]M. Uzun and F. Ocak, “Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri”, Ege Coğrafya Dergisi, vol. 35, no. 1, pp. 119–140, June 2026, doi: 10.51800/ecd.1936947.
ISNAD
Uzun, Murat - Ocak, Fatih. “Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların Ve Plajların Morfometrik Analizi Ve Değişimleri”. Ege Coğrafya Dergisi 35/1 (June 1, 2026): 119-140. https://doi.org/10.51800/ecd.1936947.
JAMA
1.Uzun M, Ocak F. Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri. Ege Coğrafya Dergisi. 2026;35:119–140.
MLA
Uzun, Murat, and Fatih Ocak. “Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların Ve Plajların Morfometrik Analizi Ve Değişimleri”. Ege Coğrafya Dergisi, vol. 35, no. 1, June 2026, pp. 119-40, doi:10.51800/ecd.1936947.
Vancouver
1.Murat Uzun, Fatih Ocak. Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri. Ege Coğrafya Dergisi. 2026 Jun. 1;35(1):119-40. doi:10.51800/ecd.1936947