TR
EN
Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri
Öz
Kıyılar farklı jeomorfolojik birimleri barındırmakta ve bu durum kıyıların morfodinamik gelişim süreçlerini etkilemektedir. Kara içine doğru girinti oluşturan koylar ve buradaki plajlar özellikle koy morfometrisine bağlı olarak dalga-akıntı hidrodinamiğinin değişmesiyle karakterize edilir. Belirtilen kapsamda bu çalışmada, İstanbul ilinin kuzeyinde yer alan Rumelifeneri-Kumköy arasındaki 17 koy ve plajın morfometrik analizi yapılmış, plajlardaki 55 yıllık alansal, çizgisel değişimler saptanmış ve morfometrik sonuçlar ile plaj değişiminin ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada uydu görüntüleri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile koyların sınırları tespit edilmiş, koyların ve içerisindeki plajların 7 temel morfometrik parametresi belirlenmiştir. Daha sonra bu değişkenler üzerinden koyların Planform İndisi (Ip), Koy Morfometrik Parametresi (γe-EMP), Koy Sinüzite Oranı (Si), Koy Dairesellik Oranı (Rc), Koy Dolum İndisi (Bfi) ve Koy Plajı Morfometrik Parametresi (Bγe) indisleri hesaplanmıştır. Plaj değişimleri 1970 yılı ortofotosu ve 2025 yılı uydu görüntüsünden saptanmış, plaj toplam alanı, yıllık plaj alanı ve maksimum plaj kıyı çizgisi değişimleri analiz edilmiştir. Çalışmadaki bulgulara göre ortalama girintisi 168 m olan koylar farklı geometrik yapılara ve plaj alanlarına sahiptir. Bulgulara göre doğu kesimde yer alan koyların ağız genişliğine göre daha yüksek girinti oranına ve sinüzite değerlerine sahip olması, bu alanlarda dalga enerjisinin daha fazla sönümlendiğini ve morfodinamik süreçlerin daha kapalı sistemler içerisinde gerçekleştiğini ortaya koymuştur. Plaj değişiminin alansal ve çizgisel olarak daha yüksek değerlerde batı kesimde yoğunlaşması bu durumun sonuçlarındandır. Elde edilen bulgular yıllık plaj alanı ve plaj kıyı çizgisi değişiminin γe, Bfi indisleri ve koy alanı temel morfometrik parametresi ile yüksek korelasyona sahip olduğunu ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Babar, M. (2005). Hydrogeomorphology fundamentals, applications and techniques. New Delhi: New India Publishing Agency.
- Bird, E. (2008). Coastal geomorphology: An introduction_second edition. John Wiley & Sons Ltd, The Atrium, Southern Gate, Chichester, West Sussex PO19 8SQ, England.
- Bishop, P., & Cowell, P.J. (1997). Lithological and drainage network determinants of the character of drowned, embayed coastlines. Journal. Geology. 105, 685–700. https://doi.org/10.1086/515974
- Bowman, D., Guill´en, J., L´opez, L., & Pellegrino, V. (2009). Planview geometry and morphological characteristics of pocket beaches on the Catalan coast (Spain). Geomorphology, 108, 191–199. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2009.01.005.
- Bowman, D., Rosas, V., & Pranzini, E. (2014). Pocket beaches of Elba Island (Italy) - Planview geometry, depth of closure and sediment dispersal. Estuar. Coast. Shelf Sci. 138, 37–46. https://doi.org/10.1016/j.ecss.2013.12.005.
- Bowman, D., Klein, A. H. F., & Pranzini, E. (2019). Embayed beaches: Classification, processes and management implications. Coastal Engineering, 150, 1–15.
- Bryan, K. R., Foster, R., & MacDonald, I. (2013). Beach rotation at two adjacent headland-Enclosed beaches. Journal of Coastal Research, 165, 2095-2100. https://doi.org/10.2112/SI65-354.1
- Calkoen, F. R., Luijendijk, A. P., Hanson, S., Nicholls, R. J., Moreno-Rodenas, A., De Heer, H., & Baart, F. (2025). Mapping the world’s coast: A global 100-m coastal typology derived from satellite data using deep learning. Earth System Science Data Discussions, 2025, 1-37. https://doi.org/10.5194/essd-2025-388
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Coğrafi Bilgi Sistemleri, Fiziki Coğrafya, Fiziksel Coğrafya ve Çevre Jeolojisi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
28 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
24 Nisan 2026
Kabul Tarihi
18 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 35 Sayı: 1
APA
Uzun, M., & Ocak, F. (2026). Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri. Ege Coğrafya Dergisi, 35(1), 119-140. https://doi.org/10.51800/ecd.1936947
AMA
1.Uzun M, Ocak F. Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri. ECD. 2026;35(1):119-140. doi:10.51800/ecd.1936947
Chicago
Uzun, Murat, ve Fatih Ocak. 2026. “Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri”. Ege Coğrafya Dergisi 35 (1): 119-40. https://doi.org/10.51800/ecd.1936947.
EndNote
Uzun M, Ocak F (01 Haziran 2026) Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri. Ege Coğrafya Dergisi 35 1 119–140.
IEEE
[1]M. Uzun ve F. Ocak, “Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri”, ECD, c. 35, sy 1, ss. 119–140, Haz. 2026, doi: 10.51800/ecd.1936947.
ISNAD
Uzun, Murat - Ocak, Fatih. “Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri”. Ege Coğrafya Dergisi 35/1 (01 Haziran 2026): 119-140. https://doi.org/10.51800/ecd.1936947.
JAMA
1.Uzun M, Ocak F. Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri. ECD. 2026;35:119–140.
MLA
Uzun, Murat, ve Fatih Ocak. “Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri”. Ege Coğrafya Dergisi, c. 35, sy 1, Haziran 2026, ss. 119-40, doi:10.51800/ecd.1936947.
Vancouver
1.Murat Uzun, Fatih Ocak. Rumelifeneri-Kumköy (İstanbul) Arasındaki Koyların ve Plajların Morfometrik Analizi ve Değişimleri. ECD. 01 Haziran 2026;35(1):119-40. doi:10.51800/ecd.1936947