Review

Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması

Volume: 23 Number: 3 October 29, 2022
EN TR

Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması

Abstract

Psikoloji alanında yapılan pek çok araştırma çocuk ve ergenlerin gelişiminde ebeveynlerin önemli bir etkisi olduğunu göstermektedir. Ebeveynlerin benimsediği davranış ve tepkiler ise farklı ebeveynlik pratikleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda, çocuğun özerklik kazanmasını zorlaştıran, kendisini ifade etmesine fırsat tanımayan psikolojik kontrol uygulamaları da önemli ebeveyn tepkileri olarak değerlendirilmektedir. Bu gözden geçirme çalışmasının temel amacı, psikolojik kontrolün ergenlerin gelişimleri üzerindeki etkilerinin ele alındığı farklı çalışmaların sunularak öneminin ortaya konmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle alanyazında psikolojik kontrol kavramının gelişimi ve farklı tanımlarına yer verilmiştir. Ardından ergenlik döneminde ebeveynden algılanan psikolojik kontrolün psikososyal gelişim ile ilişkisine değinilmiştir. Bu kapsamda, özerklik, kimlik gelişimi, kişilerarası ilişkiler, benlik saygısı, duygu düzenleme gibi boyutları içeren çalışmalar ele alınmıştır . Bir sonraki kısımda ise psikolojik ve davranışsal problemler ile ebeveynden algılanan psikolojik kontrolü konu edinen çalışmalar aktarılmıştır. Bu bağlamda, anksiyete, depresif belirtiler, problemli davranışlar gibi içselleştirme ve dışsallaştırma gibi problemlere yönelik araştırmalar sunulmuştur. Ardından, ergenlik döneminde çocuğu olan ebeveynlere yönelik bazı müdahale programlarından örnekler verilerek, etkin ebeveynlik yöntemlerinin ergen gelişimindeki olumlu etkisi vurgulanmıştır. Son olarak, alanyazında yer alan çalışmalar değerlendirilerek, araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Keywords

References

  1. Adams, G. R., & Marshall, S. K. (1996). A developmental social psychology of identity: Understanding the person-in-context. Journal of Adolescence, 19(5), 429-442. doi: 10.1006/jado.1996.0041
  2. Adem, S. (2019). Aile Eğitim Programının aile işlevleri üzerindeki etkisinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
  3. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2018). Çocuk Yetiştirmede Temel Beceriler Eğitimi. https://www.aep.gov.tr/media/vjnne0oa/%C3%A7ocuk-yeti%C5%9Ftirmede-temel-konular.pdf adresinden elde edildi.
  4. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2010). Aile Eğitim Programı. https://aep.gov.tr/tr/ adresinden elde edildi.
  5. Akbulut, K., Ürkmez, F. B., Kimmet, E., Demircioğlu, H., Eren, Y. Z., Nesipoğlu, S. ve Gökeşmeoğlu, N. (2008). 7 -19 Yaş Aile Eğitimi Kılavuz Kitabı. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı.
  6. Aktaş, V. ve Tepe, Y. K. (2021). Olumlu sosyal davranışlar ile özerklik desteği ve psikolojik kontrol arasındaki ilişkiler. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 45(2), 29-48.
  7. Albrecht, A. K., Galambos, N. L., & Jansson, S. M. (2007). Adolescents’ internalizing and aggressive behaviors and perceptions of parents’ psychological control: A panel study examining direction of effects. Journal of Youth and Adolescence, 36(5), 673-684. doi: 10.1007/s10964-007-9191-5
  8. Arıcı-Özcan, N. ve Arslan, R. (2018). Ergen annelerine uygulanan Ebeveyn Stresini Yönetme Programı’nın etkililiği. Sakarya University Journal of Education, 8(1), 40-59. doi: 10.19126/suje.349339

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Other Fields of Education

Journal Section

Review

Publication Date

October 29, 2022

Submission Date

February 17, 2022

Acceptance Date

July 19, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 23 Number: 3

APA
Vural Yüzbaşı, D., & Yılmaz, S. S. (2022). Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 23(3), 350-369. https://doi.org/10.12984/egeefd.1068404
AMA
1.Vural Yüzbaşı D, Yılmaz SS. Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması. Ege Eğitim Dergisi. 2022;23(3):350-369. doi:10.12984/egeefd.1068404
Chicago
Vural Yüzbaşı, Demet, and Sümeyye Sema Yılmaz. 2022. “Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması”. Ege Eğitim Dergisi 23 (3): 350-69. https://doi.org/10.12984/egeefd.1068404.
EndNote
Vural Yüzbaşı D, Yılmaz SS (October 1, 2022) Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması. Ege Eğitim Dergisi 23 3 350–369.
IEEE
[1]D. Vural Yüzbaşı and S. S. Yılmaz, “Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması”, Ege Eğitim Dergisi, vol. 23, no. 3, pp. 350–369, Oct. 2022, doi: 10.12984/egeefd.1068404.
ISNAD
Vural Yüzbaşı, Demet - Yılmaz, Sümeyye Sema. “Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması”. Ege Eğitim Dergisi 23/3 (October 1, 2022): 350-369. https://doi.org/10.12984/egeefd.1068404.
JAMA
1.Vural Yüzbaşı D, Yılmaz SS. Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması. Ege Eğitim Dergisi. 2022;23:350–369.
MLA
Vural Yüzbaşı, Demet, and Sümeyye Sema Yılmaz. “Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması”. Ege Eğitim Dergisi, vol. 23, no. 3, Oct. 2022, pp. 350-69, doi:10.12984/egeefd.1068404.
Vancouver
1.Demet Vural Yüzbaşı, Sümeyye Sema Yılmaz. Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması. Ege Eğitim Dergisi. 2022 Oct. 1;23(3):350-69. doi:10.12984/egeefd.1068404

Cited By