Review

Sağlık Teknolojisi Değerlendirmesinde Erken Uyarı Sistemi Olarak Ufuk Tarama: Kavramsal ve Metodolojik Bir Bakış

Volume: 9 Number: 1 June 30, 2025
EN TR

Sağlık Teknolojisi Değerlendirmesinde Erken Uyarı Sistemi Olarak Ufuk Tarama: Kavramsal ve Metodolojik Bir Bakış

Öz

Sağlık teknolojilerinin çeşitlenmesi ve hızla gelişmesi, bu teknolojilerin sağlık sistemlerine entegrasyon sürecinde daha öngörülü ve yapılandırılmış değerlendirme mekanizmalarını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, sağlık teknolojisi değerlendirmesi (STD), teknolojilerin güvenlik, etkililik, maliyet ve etik boyutlarını analiz eden kanıta dayalı bir karar destek aracı olarak öne çıkmaktadır. Ancak, teknolojilerin daha erken aşamalarda değerlendirilmesi gereksinimi, “ufuk tarama” (horizon scanning) olarak adlandırılan bir erken uyarı sisteminin gelişimini gündeme getirmiştir. Bu makalede, sağlık alanında ufuk taramanın kavramsal temelleri, metodolojik yaklaşımları ve uluslararası uygulamaları ele alınmakta; ayrıca Türkiye için örnek teşkil edebilecek bir model önerisi sunulmaktadır. Çalışmada, erken uyarı sistemlerinin tanımlama, filtreleme, önceliklendirme ve raporlama gibi bileşenleri üzerinden kapsamlı bir değerlendirme yapılmıştır. Literatürden ve çeşitli ülke uygulamalarından elde edilen bulgular ışığında, özellikle nadir hastalıklar ve dijital sağlık uygulamaları gibi yüksek belirsizlik içeren alanlarda ufuk taramanın stratejik bir rol üstlendiği ortaya konmuştur. Türkiye'de mevcut STD yapısının güçlendirilmesi, uluslararası işbirliklerinin artırılması ve paydaş temelli bir ufuk tarama biriminin kurulması önerilmektedir. Bu öneriler, sağlık sisteminde proaktif ve kanıta dayalı karar alma kapasitesini artırmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. • Ansoff, H. I. (1975). Managing strategic surprise by response to weak signals. California Management Review, 18(2), 21–33. https://doi.org/10.2307/41164635
  2. • Aydın, S., & Alkan, A. (2023). Big Data Analytics in Turkish Healthcare: Applications of AI for Early Detection and Decision-Making. Journal of Health Informatics in Developing Countries, 17(1), 45–58. https://doi.org/10.5281/zenodo.8000123
  3. • Banta, H. D. (2009). What is technology assessment? International Journal of Technology Assessment in Health Care, 25(S1), 7-9. DOI: 10.1017/S0266462309090323 • Draborg, E., Gyrd-Hansen, D., Poulsen, P. B., & Horder, M. (2005). International comparison of the definition and the practical application of health technology assessment. International Journal of Technology Assessment in Health Care, 21(1), 89-96. DOI: 10.1017/S0266462305050116
  4. • European Commission. (2016). Strategic foresight tools for policy-making. EU Policy Lab, Joint Research Centre. https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/strategic-foresight-tools-policy-making
  5. • EuroScan. (2014). EuroScan Methods Toolkit. Retrieved from https://epapers.bham.ac.uk/2120/1/EuroScan_Methods_Toolkit_October_2014_FINAL_CC_added.pdf
  6. • Goodman, C. S. (1998). Healthcare technology assessment: Methods, framework, and role in policy making. American Journal of Managed Care, 4(SP), SP200-SP214.
  7. • Gutiérrez-Ibarluzea, I., Otte, M., Dauben, H. P., et al. (2022). Horizon scanning: A matter of collaboration. International Journal of Technology Assessment in Health Care. https://doi.org/10.1017/S0266462322000915
  8. • Gutiérrez-Ibarluzea, I., Simpson, S., & Benguria-Arrate, G. (2012). Early awareness and alert systems: An overview of EuroScan methods. International Journal of Technology Assessment in Health Care. https://doi.org/10.1017/S0266462312000360

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Economy , Health Management

Journal Section

Review

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

May 13, 2025

Acceptance Date

June 23, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 1

APA
Kılıç, M. (2025). Sağlık Teknolojisi Değerlendirmesinde Erken Uyarı Sistemi Olarak Ufuk Tarama: Kavramsal ve Metodolojik Bir Bakış. Eurasian Journal of Health Technology Assessment, 9(1), 16-27. https://doi.org/10.52148/ehta.1698803

Cited By

It is an open access and double-blinded peer-reviewed journal.

The journal context is provided free of charge to all users.
The scientific responsibility of the articles in the journal belongs to the authors.
The articles that had been published in the journal are not allowed to be used without citation.
© Republic of Turkey, Ministry of Health, General Directorate of Health Services, R&D and Health Technology Assessment Department
All rights are reserved to Republic of Turkey, Ministry of Health, General Directorate of Health Services.