Derleme

Sağlık Teknolojisi Değerlendirmesinde Erken Uyarı Sistemi Olarak Ufuk Tarama: Kavramsal ve Metodolojik Bir Bakış

Cilt: 9 Sayı: 1 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Sağlık Teknolojisi Değerlendirmesinde Erken Uyarı Sistemi Olarak Ufuk Tarama: Kavramsal ve Metodolojik Bir Bakış

Öz

Sağlık teknolojilerinin çeşitlenmesi ve hızla gelişmesi, bu teknolojilerin sağlık sistemlerine entegrasyon sürecinde daha öngörülü ve yapılandırılmış değerlendirme mekanizmalarını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, sağlık teknolojisi değerlendirmesi (STD), teknolojilerin güvenlik, etkililik, maliyet ve etik boyutlarını analiz eden kanıta dayalı bir karar destek aracı olarak öne çıkmaktadır. Ancak, teknolojilerin daha erken aşamalarda değerlendirilmesi gereksinimi, “ufuk tarama” (horizon scanning) olarak adlandırılan bir erken uyarı sisteminin gelişimini gündeme getirmiştir. Bu makalede, sağlık alanında ufuk taramanın kavramsal temelleri, metodolojik yaklaşımları ve uluslararası uygulamaları ele alınmakta; ayrıca Türkiye için örnek teşkil edebilecek bir model önerisi sunulmaktadır. Çalışmada, erken uyarı sistemlerinin tanımlama, filtreleme, önceliklendirme ve raporlama gibi bileşenleri üzerinden kapsamlı bir değerlendirme yapılmıştır. Literatürden ve çeşitli ülke uygulamalarından elde edilen bulgular ışığında, özellikle nadir hastalıklar ve dijital sağlık uygulamaları gibi yüksek belirsizlik içeren alanlarda ufuk taramanın stratejik bir rol üstlendiği ortaya konmuştur. Türkiye'de mevcut STD yapısının güçlendirilmesi, uluslararası işbirliklerinin artırılması ve paydaş temelli bir ufuk tarama biriminin kurulması önerilmektedir. Bu öneriler, sağlık sisteminde proaktif ve kanıta dayalı karar alma kapasitesini artırmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. • Ansoff, H. I. (1975). Managing strategic surprise by response to weak signals. California Management Review, 18(2), 21–33. https://doi.org/10.2307/41164635
  2. • Aydın, S., & Alkan, A. (2023). Big Data Analytics in Turkish Healthcare: Applications of AI for Early Detection and Decision-Making. Journal of Health Informatics in Developing Countries, 17(1), 45–58. https://doi.org/10.5281/zenodo.8000123
  3. • Banta, H. D. (2009). What is technology assessment? International Journal of Technology Assessment in Health Care, 25(S1), 7-9. DOI: 10.1017/S0266462309090323 • Draborg, E., Gyrd-Hansen, D., Poulsen, P. B., & Horder, M. (2005). International comparison of the definition and the practical application of health technology assessment. International Journal of Technology Assessment in Health Care, 21(1), 89-96. DOI: 10.1017/S0266462305050116
  4. • European Commission. (2016). Strategic foresight tools for policy-making. EU Policy Lab, Joint Research Centre. https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/strategic-foresight-tools-policy-making
  5. • EuroScan. (2014). EuroScan Methods Toolkit. Retrieved from https://epapers.bham.ac.uk/2120/1/EuroScan_Methods_Toolkit_October_2014_FINAL_CC_added.pdf
  6. • Goodman, C. S. (1998). Healthcare technology assessment: Methods, framework, and role in policy making. American Journal of Managed Care, 4(SP), SP200-SP214.
  7. • Gutiérrez-Ibarluzea, I., Otte, M., Dauben, H. P., et al. (2022). Horizon scanning: A matter of collaboration. International Journal of Technology Assessment in Health Care. https://doi.org/10.1017/S0266462322000915
  8. • Gutiérrez-Ibarluzea, I., Simpson, S., & Benguria-Arrate, G. (2012). Early awareness and alert systems: An overview of EuroScan methods. International Journal of Technology Assessment in Health Care. https://doi.org/10.1017/S0266462312000360

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Ekonomisi , Sağlık Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

13 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

23 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kılıç, M. (2025). Sağlık Teknolojisi Değerlendirmesinde Erken Uyarı Sistemi Olarak Ufuk Tarama: Kavramsal ve Metodolojik Bir Bakış. Eurasian Journal of Health Technology Assessment, 9(1), 16-27. https://doi.org/10.52148/ehta.1698803

Cited By

Açık erişimli ve çift-kör hakemli bir dergidir.

Dergi içeriği tüm kullanıcılara ücretsiz olarak sunulmaktadır.
Dergideki yazıların bilimsel sorumluluğu yazarlarına aittir.
Dergimizde yayınlanmış makaleler kaynak gösterilmeden kullanılamaz
© T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Araştırma, Geliştirme ve Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Daire Başkanlığı
Tüm Hakları Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğüne aittir.