EN
TR
Tarımsal biyoteknolojinin ekonomik boyutu: Küresel deneyimler ve politika önerileri
Abstract
Bu çalışma, tarımsal biyoteknolojinin ekonomik etkilerini değerlendirmek amacıyla 2000–2024 yılları arasında yayımlanan 147 ampirik araştırmayı PRISMA 2020 sistematik derleme yöntemiyle incelemektedir. Araştırmada genetiği değiştirilmiş (GDO) ürünlerin verim, girdi kullanımı, üretim maliyetleri, çiftçi geliri ve kârlılık üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. İnceleme özellikle soya, mısır, pamuk ve kanola gibi ürünler ile böcek dirençli (IR) ve herbisit toleransı (HT) özelliklerine sahip ürünlere odaklanmaktadır. Böcek direnci kapsamında incelenen çalışmaların önemli bir bölümünde Bacillus thuringiensis (Bt) genlerle geliştirilen ürünler incelemeye alınmıştır. Bulgular, tarımsal biyoteknolojinin genel olarak çiftçi ekonomisi üzerinde olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Çalışmaların çoğu, GDO’lu ürünlerin verimi artırdığını, pestisit kullanımını azalttığını, üretim maliyetlerini düşürdüğünü ve çiftçi gelirlerini yükselttiğini ortaya koymaktadır. Ekonomik faydaların özellikle gelişmekte olan ülkelerde daha belirgin olduğu belirlenmiştir. Literatürün genel eğilimi, ürün bazında en belirgin ekonomik faydanın Bt pamukta ortaya çıktığı yönündeyken, herbisit toleranslı ürünlerde işgücü tasarrufu ve yabancı ot kontrolüne bağlı maliyet avantajları öne çıkmaktadır. Çalışma ayrıca ekonomik etkilerin ürün türü, agro-ekolojik koşullar ve düzenleyici yapılar doğrultusunda farklılaştığını göstermektedir. Uzun dönemli sürdürülebilirlik için direnç yönetimi, ürün rotasyonu ve entegre zararlı yönetimi stratejilerinin önemi vurgulanmaktadır. Politika açısından bilim temelli düzenlemeler, küçük üreticilere erişim mekanizmaları ve kamu destekli Ar-Ge yatırımlarının kritik olduğu belirtilmektedir. Sonuç olarak tarımsal biyoteknolojinin, uygun politikalarla desteklendiğinde üretkenlik, kırsal kalkınma ve gıda güvenliğine önemli katkılar sağlayabileceği ifade edilmektedir.
Keywords
References
- Areal, F. J., Riesgo, L., & Rodríguez-Cerezo, E. (2013). Economic and agronomic impact of commercialized GM crops: A meta-analysis. The Journal of Agricultural Science, 151(1), 7–33. https://doi.org/10.1017/S0021859612000111
- Arısoy, H., & Avcı, Y. (2020). Türkiye’nin biyoekonomi politikalarının tarımsal açıdan değerlendirilmesi. Journal of the Institute of Science and Technology, 10(4), 2999-3009. https://doi.org/10.21597/jist.724522
- Barrows, G., Sexton, S., & Zilberman, D. (2014). Agricultural biotechnology: The promise and prospects of genetically modified crops. Journal of Economic Perspectives, 28(1), 99–120. https://doi.org/10.1257/jep.28.1.99
- Brookes, G. (2019). Twenty-one years of using insect resistant (GM) maize in Spain and Portugal: farm-level economic and environmental contributions. GM Crops & Food, 10(2), 90–101. https://doi.org/10.1080/21645698.2019.1614393
- Brookes, G. (2022). Farm income and production impacts from the use of genetically modified (GM) crop technology 1996–2020. GM Crops & Food, 13(1), 171–195. https://doi.org/10.1080/21645698.2022.2105626
- Brookes, G., & Barfoot, P. (2020). Environmental impacts of genetically modified (GM) crop use 1996–2018: Impacts on pesticide use and carbon emissions. GM Crops & Food, 11(4), 215–241. https://doi.org/10.1080/21645698.2020.1773198
- Finger, R., El Benni, N., Kaphengst, T., Evans, C., Herbert, S., Lehmann, B., Morse, S., & Stupak, N. (2011). A meta-analysis on farm-level costs and benefits of GM crops. Sustainability, 3(5), 743–762. https://doi.org/10.3390/su3050743
- Hansen, C. W., & Wingender, A. M. (2023). National and global impacts of genetically modified crops. American Economic Review: Insights, 5(2), 224–240. https://doi.org/10.1257/aeri.20220144
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Agricultural Policy
Journal Section
Review
Publication Date
October 23, 2026
Submission Date
July 17, 2026
Acceptance Date
October 14, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 6 Number: 2
APA
Özen, İ., & Keskin, A. (2026). Tarımsal biyoteknolojinin ekonomik boyutu: Küresel deneyimler ve politika önerileri. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), 6(2), 172-185. https://izlik.org/JA48EW47TF
AMA
1.Özen İ, Keskin A. Tarımsal biyoteknolojinin ekonomik boyutu: Küresel deneyimler ve politika önerileri. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE). 2026;6(2):172-185. https://izlik.org/JA48EW47TF
Chicago
Özen, İrem, and Atilla Keskin. 2026. “Tarımsal Biyoteknolojinin Ekonomik Boyutu: Küresel Deneyimler Ve Politika önerileri”. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) 6 (2): 172-85. https://izlik.org/JA48EW47TF.
EndNote
Özen İ, Keskin A (October 1, 2026) Tarımsal biyoteknolojinin ekonomik boyutu: Küresel deneyimler ve politika önerileri. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) 6 2 172–185.
IEEE
[1]İ. Özen and A. Keskin, “Tarımsal biyoteknolojinin ekonomik boyutu: Küresel deneyimler ve politika önerileri”, Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), vol. 6, no. 2, pp. 172–185, Oct. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA48EW47TF
ISNAD
Özen, İrem - Keskin, Atilla. “Tarımsal Biyoteknolojinin Ekonomik Boyutu: Küresel Deneyimler Ve Politika önerileri”. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) 6/2 (October 1, 2026): 172-185. https://izlik.org/JA48EW47TF.
JAMA
1.Özen İ, Keskin A. Tarımsal biyoteknolojinin ekonomik boyutu: Küresel deneyimler ve politika önerileri. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE). 2026;6:172–185.
MLA
Özen, İrem, and Atilla Keskin. “Tarımsal Biyoteknolojinin Ekonomik Boyutu: Küresel Deneyimler Ve Politika önerileri”. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), vol. 6, no. 2, Oct. 2026, pp. 172-85, https://izlik.org/JA48EW47TF.
Vancouver
1.İrem Özen, Atilla Keskin. Tarımsal biyoteknolojinin ekonomik boyutu: Küresel deneyimler ve politika önerileri. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE) [Internet]. 2026 Oct. 1;6(2):172-85. Available from: https://izlik.org/JA48EW47TF