Öğretmen Adaylarının Sürdürülebilir Kalkınma ve Ekolojik Vatandaşlık Farkındalık Düzeyleri Arasındaki İlişki

Abstract

Günümüzde çevre sorunlarının artmasıyla birlikte sürdürülebilir kalkınma ve ekolojik vatandaşlık gibi birçok kavram hayatımıza girmiştir. Özellikle eğitim yoluyla çevresel farkındalığın artırılması, bu sorunlara karşı duyarlı bireylerin yetiştirilmesinde kilit rol oynamaktadır. Öğretmen adaylarının bu süreçte sahip oldukları bilgi, tutum ve davranışlar, gelecekteki kuşakların çevre bilinci üzerinde doğrudan etkili olacağını düşünüyoruz. Bu bağlamda, öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma konusundaki farkındalık düzeyleri ile ekolojik vatandaşlık eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi önemlidir. Bu noktada araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları ile ekolojik vatandaşlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. İstanbul'da öğrenim gören ve ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen öğretmen adaylarıyla yürütülen bu nicel araştırma, ilişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Veriler, “Sürdürülebilir Kalkınma Farkındalık Ölçeği” ve “Ekolojik Vatandaşlık Ölçeği” aracılığıyla toplanmış ve t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi gibi yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulgular, sürdürülebilir kalkınma farkındalığı ile ekolojik vatandaşlık düzeyi arasında düşük düzeyde fakat pozitif yönlü bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bu bulgu, öğretmen adaylarının çevresel bilinçlerinin artırılmasının, ekolojik vatandaşlık becerilerini geliştirmeye katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır.

Keywords

• Sürdürülebilirlik
• Ekolojik Vatandaşlık
• Öğretmen Adayları

Project Number

2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı (Proje No: 1919B012302501)

The Relationship Between Pre-Service Teachers' Awareness of Sustainable Development and Ecological Citizenship Levels

Abstract

With the increasing environmental problems in today's world, concepts such as sustainable development and ecological citizenship have entered our lives. Especially, raising environmental awareness through education plays a key role in nurturing individuals who are sensitive to these issues. The knowledge, attitudes, and behaviors of teacher candidates in this process are believed to have a direct impact on the environmental consciousness of future generations. In this context, it is important to examine the relationship between teacher candidates' awareness of sustainable development and their tendencies towards ecological citizenship. The purpose of this research is to reveal the relationship between teacher candidates' awareness of sustainable development and their levels of ecological citizenship. This quantitative study, conducted with teacher candidates studying in Istanbul and selected through purposive sampling, was carried out using a relational survey model. Data were collected through the "Sustainable Development Awareness Scale" and the "Ecological Citizenship Scale" and analyzed using methods such as t-test, ANOVA, and Pearson correlation analysis. The findings show a low but positive relationship between sustainable development awareness and ecological citizenship level. This finding suggests that increasing teacher candidates' environmental consciousness can contribute to the development of their ecological citizenship skills.

Keywords

• Sustainability
• Ecological Citizenship
• Teacher Candidates

Project Number

2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı (Proje No: 1919B012302501)

References

1. Abbass, K., Qasim, M.Z., Song, H. et al. (2022). A review of the global climate change impacts, adaptation, and sustainable mitigation measures. Environmental Science and Pollution Research, 29, 42539–42559. https://doi.org/10.1007/s11356-022-19718-6
2. Abulibdeh, A., Zaidan, E., & Abulibdeh, R. (2024). Navigating the confluence of artificial intelligence and education for sustainable development in the era of industry 4.0: Challenges, opportunities, and ethical dimensions. Journal of https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.140527 Cleaner Production, 437, 140527.
3. Ahi, B., & Özsoy, S. (2015). Elementary school teachers’attitudes towards environment: Gender and professional seniorıty factors. Kastamonu Education https://dergipark.org.tr/en/pub/kefdergi/article/241457 Journal, 23(1), 31-56.
4. Akbakla, M. U., Erol, M., & Cömert, T. (2023). Ecological citizen according to pre-service teachers. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(2), 17-28. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aduefebder/article/1353114
5. Akçay, N. O., Halmatov, M., & Ekin, S. (2017). Okul öncesi öğretmeni adaylarının ağaç ve çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13, 1-10. https://dergipark.org.tr/en/pub/igdirsosbilder/article/1044902
6. Akçay, S., & Pekel, F. O. (2017). Öğretmen adaylarının çevre bilinci ve çevresel duyarlılıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. İlköğretim https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.330249 Online, 16(3), 1174-1184.
7. Akinsemolu, A. A., & Onyeaka, H. (2025). The role of green education in achieving the sustainable development goals: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 210, 115239. https://doi.org/10.1016/j.rser.2024.115239
8. Al-Barakat, A., AlAli, R., Alotaibi, S., Alrashood, J., Abdullatif, A., & Zaher, A. (2025). Science education as a pathway to sustainable awareness: Teachers’ perceptions on fostering understanding of humans and the environment: A qualitative study. Sustainability, 17(15), 7136. https://doi.org/10.3390/su17157136

9. Aleixo, A. M., Leal, S., & Azeiteiro, U. M. (2021). Higher education students' perceptions of sustainable development in Portugal. Journal https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.129429 of Cleaner Production, 327, 129429.
10. Alım, M. (2014). The knowledge and attitudes of primary school teaching students towards environment. Doğu Coğrafya Dergisi, 19(31), 23-36. https://doi.org/10.17295/dcd.72508
11. Asilsoy, B., & Oktay, D. (2018). Exploring environmental behaviour as the major determinant of ecological citizenship. Sustainable https://doi.org/10.1016/j.scs.2018.02.036 cities and society, 39, 765-771.
12. Aslan, S., ve Yıldız, T. (2022). Makine öğrenmesinde rastgele oran ve sıralı küme örneklemesi yöntemlerinin doğrusal regresyon modellerine etkisi. DEUFMD, 24(70), 29-36. https://dergipark.org.tr/en/pub/deumffmd/article/834335 Barrett, A. M. (2016). Measuring learning outcomes and education for sustainable development: The new education development goal. in W. C. Smith (ed.), The global testing culture: shaping education policy, perceptions, and practice (pp. 101-114). (Oxford Studies in Comparative Education; 25(1). United Kingdom: Symposium Books
13. Barrett, A. M. ve Sorensen, T. B. (2015). System level indicators for an education sustainable development goal: exploring possibilities for the teachers target. Paper presented at 13th International Conference on Education and Development, Oxford, United Kingdom. Vancouver.
14. Basiago, A.D. (1995), Methods of defining ‘sustainability’. Sustainable Development, 3, 109119. https://doi.org/10.1002/sd.3460030302
15. Beery, T., Stahl Olafsson, A., Gentin, S., Maurer, M., Stålhammar, S., Albert, C., Bieling, C., Buijs, A., Fagerholm, N., Garcia-Martin, M., Plieninger, T., & Raymond, C. (2023). Disconnection from nature: Expanding our understanding of human–nature relations. People and Nature, 5, 470488. https://doi.org/10.1002/pan3.10451
16. Bell, D. V. J. (2016). Twenty-first century education: transformative education for sustainability and responsible citizenship. Journal of Teacher Education for Sustainability, 18(1), 48-56. https://doi.org/10.1515/jtes-2016-0004
17. Berchin, I. I., de Aguiar Dutra, A. R., & Guerra, J. B. S. O. D. A. (2021). How do higher education institutions promote sustainable development? A literature review. Sustainable Development, 29(6), 1204-1222. https://doi.org/10.1002/sd.2219
18. Bergstrom, D.M., Wienecke, B.C., van den Hoff, J., Hughes, L., Lindenmayer, D.B., Ainsworth, T.D., Baker, C.M., Bland, L., Bowman, D.M.J.S., Brooks, S.T., Canadell, J.G., Constable, A.J., Dafforn, K.A., Depledge, M.H., Dickson, C.R., Duke, N.C., Helmstedt, K.J., Holz, A., Johnson, C.R., McGeoch, M.A., Melbourne-Thomas, J., Morgain, R., Nicholson, E., Prober, S.M., Raymond, B., Ritchie, E.G., Robinson, S.A., Ruthrof, K.X., Setterfield, S.A., Sgrò, C.M., Stark, J.S., Travers, T., Trebilco, R., Ward, D.F.L., Wardle, G.M., Williams, K.J., Zylstra, P.J., & Shaw, J.D. (2021), Combating ecosystem collapse from the tropics to the Antarctic. Global Change Biology, 27, 1692-1703. https://doi.org/10.1111/gcb.15539
19. Bongaarts, J. (2019), IPBES, 2019. summary for policymakers of the global assessment report on biodiversity and ecosystem services of the ıntergovernmental science-policy platform on biodiversity and ecosystem services. Population and Development Review, 45, 680681. https://doi.org/10.1111/padr.12283
20. Bookchin, M. (1996). Ekolojik bir topluma doğru. Ayrıntı Yayınları. Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
21. Çetin, F. A., Güven Yıldırım, E., & Aydoğdu, M. (2017). Sürdürülebilir yaşama yönelik ekolojik ayak izi eğitiminin çevre sorunlarına yönelik tutum ve davranış düzeyine etkisi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 10(1), 31-48. https://doi.org/10.5578/keg.20985
22. Çimen, H., & Benzer, S. (2019). Fen bilgisi ve sınıf öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. İnsan https://doi.org/10.29224/insanveinsan.475471 ve İnsan, 6(21), 525-542.
23. Demirbaş, Ö. Ç. (2011). Coğrafya dersi öğretim programında sürdürülebilir kalkınma. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(2), 596-615. https://core.ac.uk/reader/268072550
24. Dobson, A. (2003). Citizenship and the environment. Oxford University Press. Dobson, A. (2007), Environmental citizenship: towards sustainable development. Sustainable Development, 15, 276-285. https://doi.org/10.1002/sd.344
25. Doğru, M. (2008). The application of problem solving method on science teacher trainees on the solution of the environmental problems. International Journal of Environmental and Science Education, 3(1), 9-18. https://eric.ed.gov/?id=EJ894839
26. Durgun, G. (2022). Sınıf öğretmeni adaylarının çevre etiği yaklaşımları ile ekolojik vatandaşlık 16 Mustafa EROL Zeynep ÖĞMEN düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi.
27. Erbasan, Ö., & Erkol, M. (2020). Sınıf öğretmenlerinin çevreye yönelik bilgi, tutum ve davranış düzeylerinin incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 15(24), 24432471. https://doi.org/10.26466/opus.619973
28. Erkol, M., & Erbasan, Ö. (2018). Öğretmenlerin çevre eğitimi öz-yeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 810-825. https://doi.org/10.17556/erziefd.446125
29. Ferguson, T., Roofe, C., & Cook, L. D. (2021). Teachers’ perspectives on sustainable development: the implications for education for sustainable development. Environmental Education Research, 27(9), 1343–1359. https://doi.org/10.1080/13504622.2021.1921113
30. Fischer, D., King, J., Rieckmann, M., Barth, M., Büssing, A., Hemmer, I., & Lindau-Bank, D. (2022). Teacher Education for Sustainable Development: A Review of an Emerging Research Field. Journal of Teacher 524. https://doi.org/10.1177/00224871221105784 Education, 73(5), 509
31. García-Muñio, P., Agullo-Torres, A. M., Del Campo-Gomis, F. J., & Arias-Navarro, I. (2024). Environmental Consciousness of High School Teachers and Their Opinion about the Importance of Environmental Education for Sustainability: Differences on Sociodemographic Factors. Journal of https://doi.org/10.20900/jsr20240026 Sustainability Research, 6(2), e240026.
32. Genç, M., & Genç, T. (2013). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarının belirlenmesi. Asian Journal of https://dergipark.org.tr/en/pub/aji/article/18813 Instruction, 1(1), 9-19.
33. Georgiou, Y., Hadjichambis, A. C., & Hadjichambi, D. (2021). Teachers’ perceptions on environmental citizenship: A systematic review of the literature. Sustainability, 13(5), 2622. https://doi.org/10.3390/su13052622
34. Godemann J., Bebbington J., Herzig C. & Moon J. (2014). Higher education and sustainable development: Exploring possibilities for organisational change, Accounting, Auditing & Accountability Journal, 27(2), 218-233. https://doi.org/10.1108/AAAJ-12-2013-1553
35. Gooding, L., Knox, D., Boxall, E., Phillips, R., Simpson, T., Nordmoen, C., ... & Shepley, A. (2025). Ecological Citizenship and the co-design of inclusive and resilient pathways for sustainable transitions. Sustainability, 17(8), 3588. https://doi.org/10.3390/su17083588
36. Green, C., Medina-Jerez, W., & Bryant, C. (2016). Cultivating environmental citizenship in teacher education. Teaching Education, 27(2), https://doi.org/10.1080/10476210.2015.1043121 117–135.
37. Gül, S., Çobanoğlu, İ. H., Aydoğmuş, M., & Türk, H. (2018). Sınıf öğretmenlerinin çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi: Samsun ili örneği. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(2), 139-157. https://dergipark.org.tr/tr/pub/omuefd/article/427161
38. Gyurián Nagy, N. (2025). Gender differences in environmental attitudes: an analysis using the NEP scale. Gend. Issues, 42, 5. https://doi.org/10.1007/s12147-024-09349-1
39. Houser, N. O. (2009). Ecological Democracy: An Environmental Approach to Citizenship Education. Theory & Research in Social Education, 37(2), 192–214. https://doi.org/10.1080/00933104.2009.10473394
40. Islar, M., & Busch, H. (2016). “We are not in this to save the polar bears!” – the link between community renewable energy development and ecological citizenship. Innovation: The European Journal of Social Science Research, 29(3), 303–319. https://doi.org/10.1080/13511610.2016.1188684
41. Jagers, S.C., Martinsson, J., & Matti, S. (2014). Ecological citizenship: A driver of pro-environmental behaviour. Environmental Politics, 23(3), 434-453. https://doi.org/10.1080/09644016.2013.835202
42. Kadıoğlu Ateş, H., & Işık Öner, A. (2020). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalık düzeyinin incelenmesi. Kesit Akademi Dergisi, 6(24), 126-144. https://doi.org/10.29228/kesit.44369
43. Kara, F. M., Uğurlu, A., & Karaca, G. (2023). Women's empowerment within the framework of the sustainable development goals: The Case of “girls on the field”. Journal of Sport Sciences Research, 8(3), 775-791. https://doi.org/10.25307/jssr.1350536
44. Karatekın, K., & Uysal, C. (2018). Ekolojik vatandaşlık ölçeği geliştirme çalışması. Uluslararası Elektronik Çevre Eğitimi Dergisi, 8(2), 82-104. https://dergipark.org.tr/en/pub/iejeegreen/article/427164
45. Karatekin, K., Salman, M. & Uysal, C. (2019). Öğretmen adaylarının ekolojik vatandaşlık düzeylerinin karşılaştırılması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(4), 1747-1756. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3295
46. Keleş, R., & Hamamcı, C. (2005). Çevre politikası. İmge Kitabevi. Kışoğlu, M., Yıldırım, T., Salman, M., & Sülün, A. (2016). İlkokul ve ortaokullarda çevre eğitimi verecek olan öğretmen adaylarında çevre sorunlarına yönelik davranışların araştırılması. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 299-318. https://doi.org/10.17556/jef.93507
47. Lateh, H. ve Muniandy, P. (2012). Amalan pengajaran pendidikan alam sekitar di Institut Pendidikan Guru, Kampus Pulau Pinang. Geografia-Malaysian Journal of Society and Space, 8(2), 1–6.
48. Li, Y., Wang, B., & Saechang, O. (2022). Is female a more pro-environmental gender? Evidence from China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(13), 8002. https://doi.org/10.3390/ijerph19138002
49. Lozano, R., Lukman, R., Lozano, F.J, Huisingh, D., & Lambrechts, W. (2013). Declarations for sustainability in higher education: Becoming better leaders, through addressing the university system. Journal of Cleaner Production, 48, 10-19. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2011.10.006
50. Mandarić, D., ve Hunjet, A., (2023). Are there gender differences in pro-environmental attitudes? Evidence from Croatia. https://doi.org/10.35609/gcbssproceeding.2023.1(181)
51. Masinga, P., Peggie C., Ntebogeng Mokgalaka-Fleischmann, M.S., & Lindiwe, D. (2025). Fostering environmental citizenship to address ecological challenges in south africa: lessons from the circular economy. Southern African Journal of Social Work and Social Development, 37(Supplementary), 18. https://doi.org/10.25159/2708-9355/18126
52. Matsea, T. (2025). Promoting ecological citizenship: social work approach to save the environment for sustainable livelihood. Southern African Journal of Social Work and Social Development, 37(Supplementary), 20. https://doi.org/10.25159/2708-9355/18277
53. Monte, T., & Reis, P. (2021). Design of a pedagogical model of education for environmental citizenship in primary education. Sustainability, 13(11), 6000. https://doi.org/10.3390/su13116000
54. O’Flaherty, J., & Liddy, M. (2018). The impact of development education and education for sustainable development interventions: a synthesis of the research. Environmental Education Research, 24(7), 1031–1049. https://doi.org/10.1080/13504622.2017.1392484
55. Ogelman, H. G., Körükçü, Ö., Güngör, H., & Körükçü, G. (2015). Examination of the relationship between the social skills and internet addiction of preschool teachers. Journal of Theoretical Educational Science, 8(3), 380-396. http://dx.doi.org/10.5578/keg.7677
56. Okumuş, S. & Okur Akçay, N. (2020). Okul öncesi okul öncesi öğretmen adaylarının çevreye yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi, Turkish Studies - Education, 15(2), 11011112. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.41733
57. Okumuş, S., & Öztürk, B. (2019). Sınıf öğretmeni adaylarının çevre öz yeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. E-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 9-18. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.587686
58. Özdemir, S., Özkan, K., & Mert, A. (2020). Ekolojik bakış açısı ile iklim değişimi Mustafa EROL Zeynep ÖĞMEN senaryoları. Biological Diversity and https://doi.org/10.46309/biodicon.2020.762985 Conservation, 13(3), 361-371.
59. Özden, D. Ö., & Öztürk, C. (2019). Birer çevresel vatandaş olarak ilköğretim öğrencileri: 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin çevresel sorumlu vatandaş davranışlarının incelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal https://doi.org/10.17494/ogusbd.548519 Bilimler Dergisi, 20, 363-392.
60. Özgür, S. D. (2020). İlköğretim programlarının BM 2030 sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından incelenmesi. Karaelmas Fen ve Mühendislik https://dergipark.org.tr/tr/pub/karaelmasfen/article/759532 Dergisi, 10(1), 61-70.
61. Pacini, A., Brüggemann, M., Flottmann, M., Großschedl, J., & Schlüter, K. (2025). Sustainability Education Through Green Facades: Effects of a Short-Term Intervention on Environmental Knowledge, Attitude, https://doi.org/10.3390/su17062609 and Practices. Sustainability, 17(6), 2609.
62. Pitelis, C. (2013). Towards a more ethically correct governance for economic sustainability, Journal of Business Ethics, 118(3), 655-665. https://doi.org/10.1007/s10551-012-1616-8
63. Pörtner, H. O., Scholes, R. J., Arneth, A., Barnes, D. K. A., Burrows, M. T., Diamond, S. E., ... & Val, A. L. (2023). Overcoming the coupled climate and biodiversity crises and their societal impacts. Science, 380(6642), eabl4881. https://doi.org/10.1126/science.abl4881
64. Qu, X., Li, X., Bardgett, R. D., Kuzyakov, Y., Revillini, D., Sonne, C., ... & Delgado-Baquerizo, M. (2024). Deforestation impacts soil biodiversity and ecosystem services worldwide. Proceedings of the National Academy https://doi.org/10.1073/pnas.2318475121 of Sciences, 121(13), e2318475121.
65. Ramstetter, L., & Habersack, F. (2020). Do women make a difference? Analysing environmental attitudes and actions of Members of the European Parliament. Environmental Politics, 29(6), 1063–1084. https://doi.org/10.1080/09644016.2019.1609156
66. Rautio, P., Tammi, T., Aivelo, T., Hohti, R., Kervinen, A., & Saari, M. (2022). “For whom? By whom?”: Critical perspectives of participation in ecological citizen science. Cultural Studies of Science Education, 17(3), 765-793. https://doi.org/10.1007/s11422-021-10099-9
67. Sampedro-Martín, S., Arroyo-Mora, E., Cuenca-López, J. M., & Martín-Cáceres, M. J. (2022). Controversial heritage for eco-citizenship education in Social Science didactics: Implications for initial teacher education 1. In Re-imagining the teaching of european history (pp. 68-79).
68. Routledge. Su, C. S., Díaz-Levicoy, D., Vásquez, C., & Hsu, C. C. (2023). Sustainable development education for training and service teachers teaching mathematics: A systematic review. Sustainability, 15(10), 8435. https://doi.org/10.3390/su15108435
69. Summers, M., Kruger, C., Childs, A., & Mant, J. (2000). Primary School Teachers’ Understanding of Environmental Issues: An interview study. Environmental Education Research, 6(4), 293–312. https://doi.org/10.1080/713664700
70. Syahri, M., & Salahudin, S. (2024). Understanding ecological citizenship through global literature: A bibliometric analysis. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 8(7), 4088. https://doi.org/10.24294/jipd.v8i7.4088
71. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson. The Climate Dictionary, (2023). Climate crisis. İçinde The Climate Dictionary Speak Climate Fluently. Erişim adresi: https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2023-10/undp-the-climatedictionary-v3.pdf
72. Thomas, J., & Mantri, P. (2022). Design for financial sustainability. Patterns, 3(9), 100585. https://doi.org/10.1016/j.patter.2022.100585 uygulamaları veTürkiye . Ulusal Çevre Sempozyumu , Mersin Üniversitesi, Mersin. çevre: Waters, J. (2021, May 30). Should we all stop shopping? How to end overconsumption [Aşırı tüketim ve Hepimiz alışverişi bırakmalı mıyız?]. The Guardian. https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2021/may/30/should-we-all-stop-shopping-how-toend-overconsumption
73. Yang, C., & Xiu, Q. (2023). A bibliometric review of education for sustainable development, 1992Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma ve ekolojik vatandaşlık farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki 2022. Sustainability, 15(14), 10823. https://doi.org/10.3390/su151410823
74. Yıldız, S. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme sorunu: nicel ve nitel paradigmalardan örnekleme kuramına bütüncül bir bakış. Kesit Akademi https://dergipark.org.tr/en/pub/kesitakademi/article/864534 Dergisi, (11), 421-442.
75. Yılmaz, A., & Bayrakçeken, S. (2017). Öğretmen adaylarının elektrokimya konusundaki kavram yanılgılarının belirlenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi https://dergipark.org.tr/en/pub/befdergi/article/280090 Dergisi, 12(24), 881-906.
76. Yılmaz, S., & Aydoğdu, B. (2020). Fen bilimleri öğretmen adaylarının ayrık enerji kaynaklarına yönelik tutumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Uluslararası Aktif Öğrenme Dergisi, 5(2), 127-141. https://doi.org/10.48067/ijal.813577
77. Yohana, E., & Ojija, F. (2025). Synergizing climate action: Integrating renewable energy, and biodiversity conservation for sustainable development. Sustainable Social Development. 3(2), 3239. https://doi.org/10.54517/ssd3239