Research Article

DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Volume: 10 Number: 3 September 30, 2026
EN TR

DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Abstract

Dijital platformlar, kullanıcıların yalnızca bilgiye eriştiği ortamlar olmaktan çıkarak hangi içeriklerin görünür, önemli ve güvenilir kabul edileceğini belirleyen kültürel ve teknik yapılara dönüşmüştür. Bu çalışma, sosyal medya kullanıcılarının algoritmik içerik kürasyonuna ilişkin farkındalıklarını ve yapay zekâ destekli içerik üretiminin gerçeklik algıları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı çerçevesinde betimsel tarama modeline göre tasarlanmıştır. Veriler, aktif sosyal medya kullanıcılarına çevrim içi olarak uygulanan yapılandırılmış anket aracılığıyla toplanmıştır. Küçük bir katılımcı grubuna dayanması nedeniyle araştırma, daha geniş örneklemli çalışmalar için ön bulgular sunan keşfedici bir pilot çalışma niteliğindedir. Bulgular, katılımcıların içerik akışlarının algoritmalar tarafından şekillendirildiğinin büyük ölçüde farkında olduklarını; ancak bu farkındalığın alternatif kaynakları araştırma ve içerik akışına müdahale etme gibi eleştirel davranışlara sınırlı ölçüde yansıdığını göstermektedir. Katılımcılar, canlı, ham ve düzenlenmemiş içerikleri daha gerçekçi değerlendirirken, trend olan ve algoritmik olarak öne çıkarılan içeriklere daha şüpheci yaklaşmaktadır. Yapay zekâ tarafından üretildiği düşünülen içerikler ise kullanıcıların temkin düzeyini artırmakta ve gerçeklik ile kurgu arasındaki sınırın ayırt edilmesini güçleştirmektedir. Araştırma, dijital ortamda gerçekliğin sabit ve doğrudan erişilebilir bir olgudan ziyade algoritmik seçilim, içerik üretim biçimleri ve kullanıcı yorumları aracılığıyla yeniden inşa edildiğini ortaya koymaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Amasya Üniversitesi

Ethical Statement

E-30640013-100-347757

References

  1. Baudrillard, J. (2017). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
  2. Bucher, T. (2017). The algorithmic imaginary: Exploring the ordinary affects of Facebook algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 30–44.
  3. Castells, M. (2016). İletişim gücü (E. Kılıç, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  4. Chesney, R., & Citron, D. K. (2019). Deep fakes: A looming challenge for privacy, democracy, and national security. California Law Review, 107(6), 1753– 1820.
  5. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2023). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (6th ed.). Sage.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

New Media

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2026

Submission Date

July 22, 2026

Acceptance Date

September 28, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 3

APA
Demir, M. C. (2026). DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 10(3), 601-617. https://izlik.org/JA92JK37AC
AMA
1.Demir MC. DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Yeni Medya Elektronik Dergisi. 2026;10(3):601-617. https://izlik.org/JA92JK37AC
Chicago
Demir, Mehmet Can. 2026. “DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Yeni Medya Elektronik Dergisi 10 (3): 601-17. https://izlik.org/JA92JK37AC.
EndNote
Demir MC (September 1, 2026) DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Yeni Medya Elektronik Dergisi 10 3 601–617.
IEEE
[1]M. C. Demir, “DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”, Yeni Medya Elektronik Dergisi, vol. 10, no. 3, pp. 601–617, Sept. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA92JK37AC
ISNAD
Demir, Mehmet Can. “DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Yeni Medya Elektronik Dergisi 10/3 (September 1, 2026): 601-617. https://izlik.org/JA92JK37AC.
JAMA
1.Demir MC. DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Yeni Medya Elektronik Dergisi. 2026;10:601–617.
MLA
Demir, Mehmet Can. “DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Yeni Medya Elektronik Dergisi, vol. 10, no. 3, Sept. 2026, pp. 601-17, https://izlik.org/JA92JK37AC.
Vancouver
1.Mehmet Can Demir. DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Yeni Medya Elektronik Dergisi [Internet]. 2026 Sep. 1;10(3):601-17. Available from: https://izlik.org/JA92JK37AC