Bir Savaşı Anlatmak: Kralın ve Şairin Gözünden İnabahtı Savaşı

Abstract

kuvvetlerinin 1571 yılında, Osmanlı İmparatorluğu karşısında İnabahtı Savaşı’nda kazandıkları zafer, Hristiyan dünyasında büyük bir şaşkınlık ve coşku yaratmış; Avrupalı güçlerin bir araya geldiklerinde Osmanlılar karşısında ne derece etkin olabileceklerini gösteren bir başarı öyküsü olarak pek çok edebî eserlerde işlenmiştir. I. James’in 1591’de yayımlanan “The Lepanto” şiiri ve Richard Knolles’un 1603 tarihli General History of the Turks eseri, erken modern dönem İngiltere’sinde İnabahtı Savaşı’nı ele alan ve yazıldıkları dönemde geniş kitlelere ulaşmış iki metindir. İngiliz kralı I. James’in ve Richard Knolles’un İnabahtı Savaşı anlatılarına ve bu anlatılarda üretilen öteki imgesine odaklanan bu makale, erken modern dönem İngiltere’sinde üretilmiş belli metinlerde ortaya çıkan görece olumlu Türk imgesinin dönemin tüm eserleri için genellenemeyeceği görüşünü savunmaktadır. Aynı askerî mücadeleyi anlatmaları sebebiyle seçilmiş bu iki eserin yakın okuması, erken modern dönemde öteki kavramının Doğu-Batı/Müslüman-Hristiyan/İngiliz - Osmanlı ikili karşıtlıkları yerine İngiliz - Osmanlı - İspanyol/Protestan - Müslüman - Katolik üçgeni ve bu üçgenin ortaya çıkardığı karmaşık imgeler ekseninde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyar. 16. yüzyılda İngiltere ile Osmanlı İmparatorluğu arasında yaşanan ekonomik gelişmelerle birlikte Osmanlı toplumu İngiliz düşünce dünyasında önemli bir yer tutmaya başlamıştır. Kraliçe I. Elizabeth’in Osmanlı İmparatorluğu ile ticari anlaşmalar yapma yolundaki adımları, Osmanlıların erken modern dönem İngiltere zihin dünyasında birbirinden oldukça farklı ve hatta birbiriyle çelişen imgelerle yer etmesine sebep olur. Bir yandan tüm Hristiyan dünyasının düşmanı olarak görülen Osmanlılar öte yandan Katolik dünyadan dışlanmış ve yeni ortaklar arayışına girmiş İngiltere’nin destekçisi rolünü üstlenmiştir. Bu durum, dönemin edebî metinlerinde de Osmanlı imgesinin çeşitleneceği anlamına gelir. Dahası, bu dönem metinlerinde Osmanlı imgesi sadece İngiliz /Batılı/ Hristiyan – Osmanlı /Doğulu /Müslüman ikili karşıtlığı ekseninde kurulmamıştır. Erken modern dönem İngiltere’sindeki Osmanlı imgesini Doğulu-Batılı ikili karşıtlığı yerine İngiliz /Protestan – Avrupa /Katolik – Osmanlı /Müslüman üçgeninde okumak, metinlerdeki imgelerin daha doğru anlaşılmasını sağlayacaktır. İngiliz kralı I. James’in ve Richard Knolles’un İnabahtı Savaşı anlatılarının yakın okuması bu metinlerde Türklerin ve İspanyolların resmedilişine bu açıdan yaklaşmaktadır. I. James’in şiirinin ikinci basımında yaptığı değişikliklerle bir Katolik zaferini övdüğü türünden eleştirilere cevap vermeye çalışması ve Knolles’un eserinde bir yandan “Doğulu öteki”nin zulmünü detaylandırırken kendisi için Batılı öteki olan İspanya’yı ve Katolik dünyasını övmekten itinayla uzak durması, erken modern dönem İngiltere’sinde Batı/ Hristiyan algısının da homojen, yekpare olmadığının göstergesidir.

Keywords

• İnabahtı Savaşı
• Richard Knolles
• James I
• erken modern dönem İngiliz yazını
• Osmanlı/Müslüman öteki

Narrating a War: The Battle of Lepanto from the Perspective of the King and the Poet

Abstract

The victory achieved by the combined forces of Spain and Venice under the leadership of Pope V. Pius in the Battle of Lepanto in 1571 against the Ottoman Empire resulted in great excitement in the Christian world. It served as a success story, demonstrating how effective European powers could be when they united against the Ottomans. King James’s epic poem “The Lepanto” (1591) and Richard Knolles’ famous history book General History of the Turks (1603) are two widely known early modern texts that address the events of this battle. Presenting a close reading of these two works and the image of “the other” they produce, this article argues that the relatively positive image of the Turkish other that emerged in certain texts produced in early modern England cannot be generalized to all works of the period. With the economic developments that took place between England and the Ottoman Empire in the sixteenth century, Ottoman society began to occupy a significant place in the English intellectual world. Queen Elizabeth I’s steps toward making commercial agreements with the Ottoman Empire led to the emergence of various and sometimes contradictory images of the Ottomans in the early modern English mindset. On one hand, the Ottomans were perceived as the enemy of the entire Christian world, while on the other hand, they assumed the role of supporters of England, which had been excluded from the Catholic world and was seeking new partners. This situation implies a diversification of the Ottoman image in texts of the period. Moreover, the Ottoman image in texts of this period was not solely based on the English/Western/Christian - Ottoman/Eastern/Muslim binary opposition. Reading the Ottoman image in early modern England within the English/Protestant - European/Catholic - Ottoman/Muslim triangle instead of the traditional East-West binary allows for a more accurate understanding of the images in the texts. The close reading of King James I’s poem and Richard Knolles’ work on the Battle of Lepanto approaches the depiction of Turks and Spanish in these texts from this perspective. James I’s attempt to respond to criticisms after the publication of his poem, which accuses him of praising a Catholic victory, and Knolles’ meticulous avoidance of praising Spain and the Catholic world in his work indicate that the Western/Christian perception in early modern England was not homogeneous or unified.

Keywords

• The Battle of Lepanto
• Richard Knolles
• James I
• early modern English texts
• the Ottoman/Muslim other

References

1. Artemel, Suheyla (1995). “‘The great Turk’s Particular Inclination to Red Herring’: The Popular Image of the Turk during the Renaissance England”, Journal of Mediterranean Studies 5 (2), 188-208.
2. Burton, Jonathan (2000). “Anglo-Ottoman Relations and the Image of the Turk in Tamburlaine”, Journal of Medieval and Early Modern Studies 30 (1): 125-156.
3. Burton, Jonathan (2005). Traffic and Turning Islam and English Drama 1579-1624. Cranbury: Rosemont Publishing.
4. Craigie, James (1955) Ed. The Poems of James VI of Scotland. Edinburgh: W. Blackwood and Sons.
5. Çırakman, Aslı (2002). From the “terror of the World” to the “sick Man of Europe”: European Images of Ottoman Empire and Society from the Sixteenth Century to the Nineteenth. New York: Peter Lang.
6. Herman, Peter C. (2002). “Best of Poets, Best of Kings: King James VI and I and the Scene of Monarchic Verse”, Daniel Fischlin ve Mark Fortier (Ed.), Royal Subjects: Essays on the Writings of James VI and I içinde (61-103), Detroit: Wayne State University Press.
7. James I, King of England (1603). His Maiesties Lepanto, or heroicall song being part of his poeticall exercises at vacant houres., 1566-1625. London: By Simon Stafford, and Henry Hooke.
8. Knolles Richard (1603). The generall historie of the Turkes from the first beginning of that nation to the rising of the Ottoman familie. by Richard Knolles, London: Printed by Adam Islip.

9. Kut, Naz Defne (2023). “From Representation to Imagination: The Battle of Lepanto in European Painting.” Turkish Journal of History 76 s. 223-259.
10. Llopis, Franco Borja ve Laura Stagno (2021) Ed. Lepanto and Beyond: Images of Religious Alterity from Genoa and the Christian Mediterranean, Leuven: Leuven University Press.
11. McJannet, Linda (2006). The Sultan Speaks: Dialogue in English Plays and Histories about the Ottoman Turks, New York: Palgrave Macmillan.
12. Olinski, Timothy (2022). The Battle of Lepanto: The Image of the Turk in Renaissance Neo-Latin Poetry, (Doktora Tezi), Queen’s University.
13. Perry, C. (1997) The Making of Jacobean Culture: James I and the Renegotiation of Elizabethan Literary Practice, Cambridge: Cambridge University Press.
14. Rickard, Jane (2004). “From Scotland to England: The Poetic Strategies of James VI and I.” Renaissance Forum 7: 1-12. (Erişim tarihi: 20 Eylül 2022)
15. Schneider, Christian (2015). “A Kingdom for a Catholic? Pope Clement VIII, King James VI/I, and the English Succession in International Diplomacy (1592–1605)” The International History Review, 37 (1), 119–141.
16. Sharpe, Kevin (1994). ‘The King’s Writ: Royal Authors and Royal Authority in Early Modern England’, Kevin Sharpe ve Peter Lake (Ed.), Culture and Politics in Early Stuart England içinde (117-138), London: Macmillan.
17. Stilma, A. (2006). “The Battle of Lepanto: the introduction of James VI of Scotland to the Dutch”, Houlbrooke, R. (Ed.) James VI and I: Ideas, Authority and Government içinde (9-23) Burlington: Ashgate.
18. Stilma, A. (2017). A King Translated: The Writings of King James VI & I and their Interpretation in the Low Countries, 1593-1603, Routledge: London.
19. Strunck, Christina (2011). “The Barbarous and the Noble Enemy: Pictorial Representations of the Battle of Lepanto”, James G. Harper (Ed.) The Turk and Islam in the Western Eye, 1450-1750: Visual Imagery Before Orientalism içinde (217-240), Burlington: Ashgate.
20. Warner, G. F. (1905). “James VI and Rome”, The English Historical Review, 20 (77), 124-127.
21. Wormald, Jenny (1983). “James VI and I: Two Kings or One?” History 68 (223) 187-209.