Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm
Abstract
Günümüz Türk edebiyatının üretken yazarlarından Cemil Kavukçu’nun
2005 yılında yayımlanan Gamba başlıklı romanı, özgürleşmek amacıyla
bisikletleriyle doğa yolculuğuna çıkan, fakat geride bırakmayı umdukları hayatlarına kısa sürede “dönüş” yapan dört arkadaşı konu edinir.
Kavukçu’nun öteki yapıtlarında da sıklıkla karşılaştığımız dönüş izleği,
Gamba’da tematik ve mecazi düzlemlerde yorumlanabilecek üç temel
dönüş hareketi şeklinde yansıma bulur: Bisiklet tekerlerinin dönüşü,
dört arkadaştan birinin çocukken rüyalarına giren korkunç yaratık
Gamba’nın yıllar sonra dönüşü ve karakterlerin yolculuk öncesi yaşamlarına dönüşü. Bu makale, söz konusu hareketlerin psikolojik ve
toplumsal dinamiklerini çözümlerken, Gamba’nın, Kavukçu’nun yapıtlarındaki edebî döngüselliği de anlamlandırmaya yarayacak temsilî
bir metin olarak yorumlanabileceğini öne sürmektedir. Makalede
Kavukçu’nun yapıtları üzerine yapılan çalışmalarda sıklıkla üzerinde
durulan yalnızlık ve yabancılaşma izleklerine psikanalitik bir bakış
açısıyla yaklaşılmaktadır. Karakterlerin kişisel tarihleri kadar, “uygarlığın huzursuzluğu”nu da temsil eden söz konusu üç dönüş hareketi,
Kavukçu’nun “Yazma Sıkıntısı” başlıklı denemesinde edebî üretimin
kaynağı olarak gördüğü sıkıntı duygusuyla ilişkilendirilmektedir. Bu
çerçevede, Gamba’da temsil edilen ve Freud’un “bastırılanın dönüşü”,
“yineleme zorlantısı” ve “tekinsizlik” gibi kavramları aracılığıyla açımlanan ruhsal yaşantı, Kavukçu’nun resmettiği yazma ânının ardındaki
dinamikleri de açıklayabilir. Sonuç olarak makale, Kavukçu’nun benzer
karakter, mekân ve temalara tekrar tekrar dönüşünün nedeninin Gamba’daki dönüşlerle aynı eksende düşünülebileceğini öne sürmektedir.
Buna göre, her iki durumda da dışına çıkılması imkânsız bir çemberin
içinde var olmanın tek yolu çemberin sınırlarını zorlamaktır.
Keywords
References
- Adler, Nancy J (2012). The Bicycle in Western Literature: Transformations on Two Wheels, yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Rollins College, (http://scholarship.rollins.edu/mls/22, Erişim tarihi: 08.05.2016).
- Eren, Zerrin (2008). “Cemil Kavukçu’nun Üç Öyküsünde ‘Metinlerarası Çerçeve’ Uygulaması”, Beşinci Pencere: Cemil Kavukçu Kitabı, Der. Melike Koçak, İstanbul: Can Yayınları, s.87-99. (Yazı ilk kez Mart-Nisan 2000 tarihli Adam Öykü dergisinde yayımlanmıştır.)
- Freud, Sigmund (1999a). “Tekinsiz”, Sanat ve Edebiyat, Çev. Emre Kapkın ve Ayşen Tekşen Kapkın, İstanbul: Payel Yayınevi, s.321-359. (Yazının “Das Unheimliche” başlıklı orijinali ilk kez 1919’da yayımlanmıştır.)
- __________(1999b). Uygarlığın Huzursuzluğu, Çev. Haluk Barışcan, İstanbul: Metis Yayınları. (Kitabın Almanca orijinali Das Unbehagen in der Kultur ilk kez 1930’da yayımlanmıştır.)
- “Gamba”, Sözlük Maddesi, Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük (http://www.tdk.gov.tr, Erişim tarihi: 08.05.2016).
- Gümüş, Semih (2008). “Öykücünün Romanı”, Beşinci Pencere: Cemil Kavukçu Kitabı, Der. Melike Koçak, İstanbul: Can Yayınları, s.196-203. (Yazı ilk kez 20 Ocak 2006 tarihli Radikal Kitap’ta yayımlanmıştır.)
- “Herkes Burada Kimse Yok” (2016). Söyleşi (Eyüp Tosun, İlker Aslan, Mustafa Orman, Orçun Ünal), Öykülem 4, s.35-50.
- Kavukçu, Cemil (1998). Dönüş, İstanbul: Can Yayınları.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
December 18, 2017
Submission Date
June 6, 2016
Acceptance Date
-
Published in Issue
Year 2017 Number: 71-72
APA
Demir Atay, H. (2017). Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm. Erdem, 71-72, 39-58. https://doi.org/10.32704/erdem.537389
AMA
1.Demir Atay H. Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm. Erdem. 2017;(71-72):39-58. doi:10.32704/erdem.537389
Chicago
Demir Atay, Hivren. 2017. “Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş Ve Dönüşüm”. Erdem, no. 71-72: 39-58. https://doi.org/10.32704/erdem.537389.
EndNote
Demir Atay H (December 1, 2017) Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm. Erdem 71-72 39–58.
IEEE
[1]H. Demir Atay, “Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm”, Erdem, no. 71-72, pp. 39–58, Dec. 2017, doi: 10.32704/erdem.537389.
ISNAD
Demir Atay, Hivren. “Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş Ve Dönüşüm”. Erdem. 71-72 (December 1, 2017): 39-58. https://doi.org/10.32704/erdem.537389.
JAMA
1.Demir Atay H. Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm. Erdem. 2017;:39–58.
MLA
Demir Atay, Hivren. “Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş Ve Dönüşüm”. Erdem, no. 71-72, Dec. 2017, pp. 39-58, doi:10.32704/erdem.537389.
Vancouver
1.Hivren Demir Atay. Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm. Erdem. 2017 Dec. 1;(71-72):39-58. doi:10.32704/erdem.537389