Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm
Öz
Günümüz Türk edebiyatının üretken yazarlarından Cemil Kavukçu’nun
2005 yılında yayımlanan Gamba başlıklı romanı, özgürleşmek amacıyla
bisikletleriyle doğa yolculuğuna çıkan, fakat geride bırakmayı umdukları hayatlarına kısa sürede “dönüş” yapan dört arkadaşı konu edinir.
Kavukçu’nun öteki yapıtlarında da sıklıkla karşılaştığımız dönüş izleği,
Gamba’da tematik ve mecazi düzlemlerde yorumlanabilecek üç temel
dönüş hareketi şeklinde yansıma bulur: Bisiklet tekerlerinin dönüşü,
dört arkadaştan birinin çocukken rüyalarına giren korkunç yaratık
Gamba’nın yıllar sonra dönüşü ve karakterlerin yolculuk öncesi yaşamlarına dönüşü. Bu makale, söz konusu hareketlerin psikolojik ve
toplumsal dinamiklerini çözümlerken, Gamba’nın, Kavukçu’nun yapıtlarındaki edebî döngüselliği de anlamlandırmaya yarayacak temsilî
bir metin olarak yorumlanabileceğini öne sürmektedir. Makalede
Kavukçu’nun yapıtları üzerine yapılan çalışmalarda sıklıkla üzerinde
durulan yalnızlık ve yabancılaşma izleklerine psikanalitik bir bakış
açısıyla yaklaşılmaktadır. Karakterlerin kişisel tarihleri kadar, “uygarlığın huzursuzluğu”nu da temsil eden söz konusu üç dönüş hareketi,
Kavukçu’nun “Yazma Sıkıntısı” başlıklı denemesinde edebî üretimin
kaynağı olarak gördüğü sıkıntı duygusuyla ilişkilendirilmektedir. Bu
çerçevede, Gamba’da temsil edilen ve Freud’un “bastırılanın dönüşü”,
“yineleme zorlantısı” ve “tekinsizlik” gibi kavramları aracılığıyla açımlanan ruhsal yaşantı, Kavukçu’nun resmettiği yazma ânının ardındaki
dinamikleri de açıklayabilir. Sonuç olarak makale, Kavukçu’nun benzer
karakter, mekân ve temalara tekrar tekrar dönüşünün nedeninin Gamba’daki dönüşlerle aynı eksende düşünülebileceğini öne sürmektedir.
Buna göre, her iki durumda da dışına çıkılması imkânsız bir çemberin
içinde var olmanın tek yolu çemberin sınırlarını zorlamaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adler, Nancy J (2012). The Bicycle in Western Literature: Transformations on Two Wheels, yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Rollins College, (http://scholarship.rollins.edu/mls/22, Erişim tarihi: 08.05.2016).
- Eren, Zerrin (2008). “Cemil Kavukçu’nun Üç Öyküsünde ‘Metinlerarası Çerçeve’ Uygulaması”, Beşinci Pencere: Cemil Kavukçu Kitabı, Der. Melike Koçak, İstanbul: Can Yayınları, s.87-99. (Yazı ilk kez Mart-Nisan 2000 tarihli Adam Öykü dergisinde yayımlanmıştır.)
- Freud, Sigmund (1999a). “Tekinsiz”, Sanat ve Edebiyat, Çev. Emre Kapkın ve Ayşen Tekşen Kapkın, İstanbul: Payel Yayınevi, s.321-359. (Yazının “Das Unheimliche” başlıklı orijinali ilk kez 1919’da yayımlanmıştır.)
- __________(1999b). Uygarlığın Huzursuzluğu, Çev. Haluk Barışcan, İstanbul: Metis Yayınları. (Kitabın Almanca orijinali Das Unbehagen in der Kultur ilk kez 1930’da yayımlanmıştır.)
- “Gamba”, Sözlük Maddesi, Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük (http://www.tdk.gov.tr, Erişim tarihi: 08.05.2016).
- Gümüş, Semih (2008). “Öykücünün Romanı”, Beşinci Pencere: Cemil Kavukçu Kitabı, Der. Melike Koçak, İstanbul: Can Yayınları, s.196-203. (Yazı ilk kez 20 Ocak 2006 tarihli Radikal Kitap’ta yayımlanmıştır.)
- “Herkes Burada Kimse Yok” (2016). Söyleşi (Eyüp Tosun, İlker Aslan, Mustafa Orman, Orçun Ünal), Öykülem 4, s.35-50.
- Kavukçu, Cemil (1998). Dönüş, İstanbul: Can Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
18 Aralık 2017
Gönderilme Tarihi
6 Haziran 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Sayı: 71-72
APA
Demir Atay, H. (2017). Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm. Erdem, 71-72, 39-58. https://doi.org/10.32704/erdem.537389
AMA
1.Demir Atay H. Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm. Erdem. 2017;(71-72):39-58. doi:10.32704/erdem.537389
Chicago
Demir Atay, Hivren. 2017. “Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm”. Erdem, sy 71-72: 39-58. https://doi.org/10.32704/erdem.537389.
EndNote
Demir Atay H (01 Aralık 2017) Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm. Erdem 71-72 39–58.
IEEE
[1]H. Demir Atay, “Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm”, Erdem, sy 71-72, ss. 39–58, Ara. 2017, doi: 10.32704/erdem.537389.
ISNAD
Demir Atay, Hivren. “Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm”. Erdem. 71-72 (01 Aralık 2017): 39-58. https://doi.org/10.32704/erdem.537389.
JAMA
1.Demir Atay H. Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm. Erdem. 2017;:39–58.
MLA
Demir Atay, Hivren. “Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm”. Erdem, sy 71-72, Aralık 2017, ss. 39-58, doi:10.32704/erdem.537389.
Vancouver
1.Hivren Demir Atay. Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm. Erdem. 01 Aralık 2017;(71-72):39-58. doi:10.32704/erdem.537389