Bitlis/Nemrut Dağı Arkeoloji Çalışmaları: Tarih Öncesi Çağlar ve Yeni Araştırmalar
Abstract
Bitlis ili sınırları içerisinde yer alan Nemrut Dağı, arkeoloji bilimi açısından son derece önemli bir konuma sahip olmasına rağmen, bu alanda yapılan bilimsel çalışmalar oldukça sınırlıdır. Mevcut araştırmalar değerli olmakla birlikte, konunun kapsamını aydınlatmak için yeterli düzeyde değildir. Dağın çevresi başta olmak üzere Mezopotamya, Levant, İran ve neredeyse tüm Yakındoğu genelinde yürütülen tarihöncesi dönem kazılarında Nemrut obsidyenine rastlanmıştır. Ancak bu buluntular, kazı alanlarındaki çalışmaların birer yan ürünü olarak ele geçmiş olup, hammadde kaynağının kendisi üzerinde ayrıntılı araştırmalar yapılmamıştır. Bu eksikliği gidermek amacıyla 2025 yılında başlatılan yeni çalışmalar, Nemrut obsidyenine yönelik kapsamlı incelemeler içermektedir. Bu incelemeler, dağın doğal kaynaklarının tarihöncesi toplumlar tarafından hangi dönemlerde ve ne ölçüde kullanıldığını ortaya koymakta, aynı zamanda bölgedeki kalıcı ve geçici yerleşimleri de belirlemektedir. Ayrıca, hammadde kaynağına ulaşmak amacıyla bölgeye gelen kültürlerin yol güzergâhları ve bu kültürlere ait arkeolojik kalıntıların izleri de araştırılmıştır. Eski ve yeni verilerin karşılaştırılmasıyla, Nemrut Dağı obsidyeninin bölgesel ve kültürel önemi bu çalışmada ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.
Keywords
Bitlis, Nemrut Dağı, Obsidyen, Litik, Paleolitik Çağ, Neolitik Çağ
Supporting Institution
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Bitlis Eren Üniversitesi
Project Number
“Tarih Öncesi Çağlarda Bitlis ili: Obsidyen Ocakları, Yol Güzergahları ve Konaklama Yerlerinin Belirlenmesi [Proje Numarası YA011303(2025)]
Ethical Statement
yok
References
- Bigazzi, G., Yeğingil, Z., Ercan, T., Oddone, M., Özdoğan, M., (1997). “Age determination of obsidian bearing volcanic s in Eastern Anatolia using the fission track dating method”. Geological Bulletin of Turkey 40 (2), 57–72.
- Carter, T. Rose Moir, Todd Wong, Kathryn Campeau, Yutaka Miyake, Osamu Maeda (2021) “Hunter-fisher-gatherer river transportation: Insights from sourcing the obsidian of Hasankeyf Höyük, a Pre-Pottery Neolithic A village on the Upper Tigris (SE Turkey)”, Quaternary International, 574, 27-42. https://doi.org/10.1016/j.quaint.2020.09.045
- Carter, T., Grant, S., Kartal, M., Coşkun, A., Özkaya, V., (2013). “Networks and Neolithisation: sourcing obsidian from Körtik Tepe (SE Anatolia)”. J. Archaeol. Sci. 40, 556–569. https://doi.org/10.1016/j.jas.2012.08.003
- Cauvin, M.-C., Besnus, Y., Tripier, J., Montigny, R., (1991). “Nouvelles analyses d’obsidiennes du Proche Orient: modele de`geochimie des magmas utilise pour la recherche arche- Zologique”. Paleorient, 17- 2 , 5–20.