Research Article

Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları

Volume: 27 Number: 1 March 31, 2025
TR EN

Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları

Abstract

Bilişsel yaklaşıma göre bireylerin yaşadıkları travmatik bir olay karşısında vereceği tepkiler bireyin bilişleri ile ilişkilidir. Buradan hareketle deprem deneyimlemiş ergenlerin deprem sonrası ruh sağlığı sorunları yaşamalarında ve sorunların kronikleşmesinde bilişlerinin önemli rolü olduğu söylenebilir. Bu çalışmanın temel amacı, deprem deneyimlemiş olan ergenlerin deprem sonrası bilişlerini değerlendirmeye dönük olarak geçerli ve güvenilir ölçümler yapan bir ölçme aracı geliştirmektir. Çalışma 854 deprem deneyimlemiş lise öğrencisinin (Erkek = 337, %39,5; Kadın = 517, %60,5) katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik değerlendirmeleri için uzman görüşü, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, ölçüt geçerliliği, yakınsak geçerlilik ve ayırt edici geçerlik analizleri yapılmıştır. Yapılan tüm geçerlilik ölçümleri neticesinde ölçeğin 16 maddeli ve 4 faktörlü yapısının bahsi geçen tüm geçerlilik kriterlerini sağladığı tespit edilmiştir. Güvenirlik ölçümleri için ise kompozit güvenirlik değerleri, iç tutarlılık katsayıları ve test-tekrar test korelasyonları incelenmiştir. Ölçeğin tüm güvenirlik ölçümlerinin de güvenirlik kriterlerini sağladığı görülmüştür. Tüm bunlardan hareketle 16 madde 4 boyutlu Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin lise öğrencilerinde geçerli ve güvenilir ölçümler yaptığı tespit edilmiştir.

Keywords

References

  1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı-AFAD. (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan Kahramanmaraş (Mw: 7.7 – Mw: 7.6) Depremleri raporu. AFAD. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmaraş%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf
  2. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı-AFAD. (2024). https://www.afad.gov.tr/%C4%B0%C3%A7i%C5%9Fleri%20Bakan%C4%B1m%C4%B1z%20Say%C4%B1n%20Ali%20Yerlikaya,%206%20%C5%9Eubat%20depremleri%20sonras%C4%B1%20yap%C4%B1lan%20%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fmalara%20ili%C5%9Fkin%20a%C3%A7%C4%B1klamalarda%20bulundu_2-merkezicerik
  3. Akbaş, U. & Koğar, H. (2020). Nicel araştırmalarda kayıp veriler ve uç değerler: Çözüm önerileri ve SPSS uygulamaları. Pegem Akademi.
  4. Anadolu Ajansı. (2025). Depremde yıkılan Ekim Apartmanı'na ilişkin yeni bilirkişi raporu hazırlandı. https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/depremde-yikilan-ekim-apartmanina-iliskin-yeni-bilirkisi-raporu-hazirlandi-/3474123
  5. Ataç, M. & Özsezer G. (2021). Depremden etkilenen çocuk ve ergenlerin ruhsal durumu ve hemşirelik yaklaşımı. Acil Yardım ve Afet Bilimi Dergisi, 1(1) 22-27.
  6. Aytaç, S., Ovayolu, Ö., & Serçe, S. (2025). The Level of Trauma and Hopelessness of Survivor Nursing Students of the February 6, 2023, Kahramanmaraş Earthquakes: The Case of Türkiye. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 19, e4. https://doi.org/10.1017/dmp.2024.345
  7. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Henry Holt.
  8. Beck, A. T. (1987). Cognitive models of depression. Journal of Cognitive Psychotherapy, 1(1), 5–37.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Scale Development, School Counseling, Psychological Counseling and Guidance (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

March 28, 2025

Publication Date

March 31, 2025

Submission Date

September 4, 2024

Acceptance Date

February 27, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 27 Number: 1

APA
Demir, S., & Koçtürk, N. (2025). Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 28-43. https://doi.org/10.17556/erziefd.1543374
AMA
1.Demir S, Koçtürk N. Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. EUJEF. 2025;27(1):28-43. doi:10.17556/erziefd.1543374
Chicago
Demir, Safa, and Nilüfer Koçtürk. 2025. “Ergenler Için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışmaları”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 27 (1): 28-43. https://doi.org/10.17556/erziefd.1543374.
EndNote
Demir S, Koçtürk N (March 1, 2025) Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 27 1 28–43.
IEEE
[1]S. Demir and N. Koçtürk, “Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları”, EUJEF, vol. 27, no. 1, pp. 28–43, Mar. 2025, doi: 10.17556/erziefd.1543374.
ISNAD
Demir, Safa - Koçtürk, Nilüfer. “Ergenler Için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışmaları”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 27/1 (March 1, 2025): 28-43. https://doi.org/10.17556/erziefd.1543374.
JAMA
1.Demir S, Koçtürk N. Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. EUJEF. 2025;27:28–43.
MLA
Demir, Safa, and Nilüfer Koçtürk. “Ergenler Için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışmaları”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, vol. 27, no. 1, Mar. 2025, pp. 28-43, doi:10.17556/erziefd.1543374.
Vancouver
1.Safa Demir, Nilüfer Koçtürk. Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. EUJEF. 2025 Mar. 1;27(1):28-43. doi:10.17556/erziefd.1543374