Araştırma Makalesi

Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları

Cilt: 27 Sayı: 1 31 Mart 2025
PDF İndir
TR EN

Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları

Öz

Bilişsel yaklaşıma göre bireylerin yaşadıkları travmatik bir olay karşısında vereceği tepkiler bireyin bilişleri ile ilişkilidir. Buradan hareketle deprem deneyimlemiş ergenlerin deprem sonrası ruh sağlığı sorunları yaşamalarında ve sorunların kronikleşmesinde bilişlerinin önemli rolü olduğu söylenebilir. Bu çalışmanın temel amacı, deprem deneyimlemiş olan ergenlerin deprem sonrası bilişlerini değerlendirmeye dönük olarak geçerli ve güvenilir ölçümler yapan bir ölçme aracı geliştirmektir. Çalışma 854 deprem deneyimlemiş lise öğrencisinin (Erkek = 337, %39,5; Kadın = 517, %60,5) katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik değerlendirmeleri için uzman görüşü, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, ölçüt geçerliliği, yakınsak geçerlilik ve ayırt edici geçerlik analizleri yapılmıştır. Yapılan tüm geçerlilik ölçümleri neticesinde ölçeğin 16 maddeli ve 4 faktörlü yapısının bahsi geçen tüm geçerlilik kriterlerini sağladığı tespit edilmiştir. Güvenirlik ölçümleri için ise kompozit güvenirlik değerleri, iç tutarlılık katsayıları ve test-tekrar test korelasyonları incelenmiştir. Ölçeğin tüm güvenirlik ölçümlerinin de güvenirlik kriterlerini sağladığı görülmüştür. Tüm bunlardan hareketle 16 madde 4 boyutlu Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin lise öğrencilerinde geçerli ve güvenilir ölçümler yaptığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı-AFAD. (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan Kahramanmaraş (Mw: 7.7 – Mw: 7.6) Depremleri raporu. AFAD. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmaraş%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf
  2. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı-AFAD. (2024). https://www.afad.gov.tr/%C4%B0%C3%A7i%C5%9Fleri%20Bakan%C4%B1m%C4%B1z%20Say%C4%B1n%20Ali%20Yerlikaya,%206%20%C5%9Eubat%20depremleri%20sonras%C4%B1%20yap%C4%B1lan%20%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fmalara%20ili%C5%9Fkin%20a%C3%A7%C4%B1klamalarda%20bulundu_2-merkezicerik
  3. Akbaş, U. & Koğar, H. (2020). Nicel araştırmalarda kayıp veriler ve uç değerler: Çözüm önerileri ve SPSS uygulamaları. Pegem Akademi.
  4. Anadolu Ajansı. (2025). Depremde yıkılan Ekim Apartmanı'na ilişkin yeni bilirkişi raporu hazırlandı. https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/depremde-yikilan-ekim-apartmanina-iliskin-yeni-bilirkisi-raporu-hazirlandi-/3474123
  5. Ataç, M. & Özsezer G. (2021). Depremden etkilenen çocuk ve ergenlerin ruhsal durumu ve hemşirelik yaklaşımı. Acil Yardım ve Afet Bilimi Dergisi, 1(1) 22-27.
  6. Aytaç, S., Ovayolu, Ö., & Serçe, S. (2025). The Level of Trauma and Hopelessness of Survivor Nursing Students of the February 6, 2023, Kahramanmaraş Earthquakes: The Case of Türkiye. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 19, e4. https://doi.org/10.1017/dmp.2024.345
  7. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Henry Holt.
  8. Beck, A. T. (1987). Cognitive models of depression. Journal of Cognitive Psychotherapy, 1(1), 5–37.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ölçek Geliştirme , Okul Psikolojik Danışmanlığı , Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

28 Mart 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

4 Eylül 2024

Kabul Tarihi

27 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 27 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Demir, S., & Koçtürk, N. (2025). Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 28-43. https://doi.org/10.17556/erziefd.1543374