Research Article

Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu

Volume: 24 Number: 3 July 30, 2025
TR EN

Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu

Abstract

Abdüktif akıl yürütme, belirsizlik ve eksik bilgi içeren durumlarla karşı karşıya kalındığında, mantıklı açıklamalar ve hipotezler üretmek için kullanılan bir düşünme tekniğidir. Bu düşünme süreci, bilgiyi ve kanıtları mantıklı bir şekilde birleştirerek yeni fikirlerin ve çözümlerin ortaya çıkmasını sağlar. Abdüktif akıl yürütmeyi daha net anlamak için teorik temelleri yanında pratik uygulamaları hakkında da derinlemesine bir anlayış geliştirmek gerekmektedir. Bu nedenle oluşturulan çalışmada abdüktif akıl yürütmenin, sadece bilim veya felsefe gibi belirli alanlarda değil, aynı zamanda iş, eğitim, ilişkiler ve diğer birçok yaşam alanında da kullanıldığını örnekler vererek göstermek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada, abdüktif akıl yürütmenin önemini vurgulamak ve bu konuda farkındalık yaratmak hedeflenmiştir. Çalışma sonucunda abdüktif akıl yürütme, belirsizlik durumlarında bile mantıksal çıkarım yapabilme özelliğine sahip olduğu, teorikte olduğu gibi pratikte de tümdengelimsel ve tümevarımsal akıl yürütme yöntemlerinden farklı olduğu, şaşırtıcı veya çok karmaşık bir olguyu dahi makul olacak şekilde açıklayan bir akıl yürütme yolu olarak kullanıldığı verilen örnekler çerçevesinde görülmüştür. Abductive reasoning is a thinking technique used to produce logical explanations and hypotheses when faced with situations that involve uncertainty and incomplete information. This thinking process logically combines information and evidence to produce new ideas and solutions. In order to understand abductive reasoning more clearly, it is necessary to develop an in-depth understanding of its practical applications as well as its theoretical foundations. For this reason, the aim of the study is to show that abductive reasoning is used not only in certain areas such as science or philosophy, but also in business, education, relationships and many other areas of life by giving examples. In line with this purpose, the study aims to emphasize the importance of abductive reasoning and to raise awareness on this subject. As a result of the study, it was seen that abductive reasoning has the ability to make logical inferences even in situations of uncertainty, that it is different from deductive and inductive reasoning methods in practice as well as in theory, and that it is used as a way of reasoning that explains even surprising or very complex phenomena in a reasonable way within the framework of the examples given.

Keywords

References

  1. Akpolat, T. (2023). Abdüktif düşünme becerisi, İçinde G. Ekici (Ed.), Düşünme becerileri ve uygulama örnekleri kılavuz kitabı (ss. 1-26). Vizetek Yayınları.
  2. Akpolat, T. (2023). Abdüktif düşünme becerisi, İçinde G. Ekici (Ed.), Düşünme becerileri ve uygulama örnekleri kılavuz kitabı (ss. 1-26). Vizetek Yayınları.
  3. Arslan, E. (2022). Nitel Araştırmalarda Geçerlilik ve Güvenilirlik, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2022 Sayı 51: Özel sayı 1, Denizli, ss. 395-407
  4. Arslan, E. (2022). Nitel Araştırmalarda Geçerlilik ve Güvenilirlik, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2022 Sayı 51: Özel sayı 1, Denizli, ss. 395-407
  5. Bailey, K. D. (1994). Methods of social research. The Free Press.
  6. Bailey, K. D. (1994). Methods of social research. The Free Press.
  7. Brown, A. L. (2016). The role of abductive reasoning in problem solving. Journal of Cognitive Psychology, 28(3), 301-315. https://doi.org/10.1080/20445911.2015.1133344
  8. Brown, A. L. (2016). The role of abductive reasoning in problem solving. Journal of Cognitive Psychology, 28(3), 301-315. https://doi.org/10.1080/20445911.2015.1133344

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish and Social Sciences Education (Diğer)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

July 26, 2025

Publication Date

July 30, 2025

Submission Date

September 18, 2024

Acceptance Date

February 15, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 24 Number: 3

APA
Başerer Yildirim, D. (2025). Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 1054-1075. https://doi.org/10.17755/esosder.1552403
AMA
1.Başerer Yildirim D. Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu. esosder. 2025;24(3):1054-1075. doi:10.17755/esosder.1552403
Chicago
Başerer Yildirim, Dilek. 2025. “Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 24 (3): 1054-75. https://doi.org/10.17755/esosder.1552403.
EndNote
Başerer Yildirim D (July 1, 2025) Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 24 3 1054–1075.
IEEE
[1]D. Başerer Yildirim, “Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu”, esosder, vol. 24, no. 3, pp. 1054–1075, July 2025, doi: 10.17755/esosder.1552403.
ISNAD
Başerer Yildirim, Dilek. “Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 24/3 (July 1, 2025): 1054-1075. https://doi.org/10.17755/esosder.1552403.
JAMA
1.Başerer Yildirim D. Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu. esosder. 2025;24:1054–1075.
MLA
Başerer Yildirim, Dilek. “Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 24, no. 3, July 2025, pp. 1054-75, doi:10.17755/esosder.1552403.
Vancouver
1.Dilek Başerer Yildirim. Abdüktif (Çıkarımsal) Akıl Yürütmenin Örnekler Çerçevesinde Sunumu. esosder. 2025 Jul. 1;24(3):1054-75. doi:10.17755/esosder.1552403