Research Article

Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve

Volume: 25 Number: 3 July 22, 2026
TR EN

Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve

Abstract

Bu çalışma, siyasal rejimlerin çöküşünü açıklamak amacıyla Jenga oyununu analitik bir metafor olarak önermektedir. Jenga modelinde yapı, bloklar arasındaki dengenin korunmasıyla ayakta kalmakta; ancak birikimli zayıflama belirli bir eşik aşıldığında ani ve geri döndürülemez bir çöküşe yol açmaktadır. Bu çalışmada siyasal sistemler, zor kapasitesi (alt blok), elit koordinasyonu (orta blok) ve normatif meşruiyet (üst blok) olmak üzere üç temel boyut üzerinden kavramsallaştırılmaktadır. Eşik ve kırılma noktası teorilerinden hareketle, rejim çöküşünün tekil bir olaydan ziyade birikimli yapısal aşınmanın sonucu olduğu ileri sürülmektedir. Yugoslavya, Sovyetler Birliği ve İran örnekleri üzerinden yapılan analizler, bu boyutlar arasındaki dengenin bozulmasının sistemik kırılmaya yol açtığını göstermektedir. Çalışma, siyasal sistemlerin uzun süre istikrarlı görünebilmesine rağmen belirli eşikler aşıldığında hızlı biçimde çözülebileceğini ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Abrahamian, E. (1982). Iran between two revolutions. Princeton University Press.
  2. Bachkatov, N. (2011, December). Dissolution chaotique de l’URSS. Le Monde Diplomatique, 5. https://www.monde-diplomatique.fr/2011/12/BACHKATOV/47060
  3. Barang, M. (1975, May). Iran : renaissance d’un empire. Le Monde Diplomatique. https://www.monde-diplomatique.fr/1975/05/BARANG/33158
  4. Bellin, E. (2004). The Robustness of Authoritarianism in the Middle East: Exceptionalism in Comparative Perspective. Comparative Politics, 36(2). https://doi.org/10.2307/4150140
  5. Bouthoul, Gaston., (1975), Siyaset Sosyolojisi, (Çev. Selahattin Yıldırım), Gelişim Yayınları, İstanbul.
  6. Brzezinski, Z. (1994). Büyük çöküş (G. Keskil & G. Pakkan, Çev.; 3. bs.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  7. Brun, T.-A. (1978, July). Les échecs du développement à l’occidentale accroissent les difficultés du régime iranien. Le Monde Diplomatique, 17-18. https://www.monde-diplomatique.fr/1978/07/BRUN/34800
  8. Chauvier, J.-M. (1991, September). Fin du pouvoir communiste en URSS et batailles à venir. Le Monde Diplomatique, 1,10-11. https://www.monde-diplomatique.fr/1991/09/CHAUVIER/43786

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Policy and Administration (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 22, 2026

Submission Date

April 9, 2026

Acceptance Date

June 28, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 25 Number: 3

APA
Ertekin, B. A. (2026). Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 533-554. https://doi.org/10.17755/esosder.1926840
AMA
1.Ertekin BA. Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve. esosder. 2026;25(3):533-554. doi:10.17755/esosder.1926840
Chicago
Ertekin, Bülend Aydın. 2026. “Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 25 (3): 533-54. https://doi.org/10.17755/esosder.1926840.
EndNote
Ertekin BA (July 1, 2026) Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 25 3 533–554.
IEEE
[1]B. A. Ertekin, “Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve”, esosder, vol. 25, no. 3, pp. 533–554, July 2026, doi: 10.17755/esosder.1926840.
ISNAD
Ertekin, Bülend Aydın. “Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 25/3 (July 1, 2026): 533-554. https://doi.org/10.17755/esosder.1926840.
JAMA
1.Ertekin BA. Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve. esosder. 2026;25:533–554.
MLA
Ertekin, Bülend Aydın. “Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 25, no. 3, July 2026, pp. 533-54, doi:10.17755/esosder.1926840.
Vancouver
1.Bülend Aydın Ertekin. Otoriter Rejimlerde Eşiksel Çöküş Dinamikleri: Jenga Metaforu Temelli Bir Kavramsal Çerçeve. esosder. 2026 Jul. 1;25(3):533-54. doi:10.17755/esosder.1926840